Φόρμα αναζήτησης

Το σεξ ξεκινά πλέον από τις μικρές ηλικίες – Η περίπτωση της Κύπρου



Στις μέρες μας ο μέσος όρος ηλικίας των ατόμων που είναι ενεργώς σεξουαλικά πέφτει χρόνο με τον χρόνο, ενώ η σωστή ενημέρωση κυρίως των εφήβων στα θέματα του σεξ και της αντισύλληψης αποτελεί κάτι περισσότερο από επιτακτική ανάγκη. Δυστυχώς το σεξ παραμένει θέμα ταμπού, με την απουσία σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης να είναι εμφανής. Πολλά παιδιά δεν γνωρίζουν ούτε τα βασικά, με αποτέλεσμα να είναι απροστάτευτα. Η άγνοια σχετικά με την αντισύλληψη και την προστασία είναι εκκωφαντικά μεγάλη. Στην Κύπρο το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο, αφού στα σχολεία δεν υπάρχει ειδικό μάθημα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, με αποτέλεσμα οι έφηβοι να καταφεύγουν στο διαδίκτυο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να γίνονται δέκτες πολλών πληροφοριών, στην πλειονότητά τους παραπλανητικών, οι οποίες επηρεάζουν αρνητικά τη σεξουαλική τους υγεία.

Παγκόσμια Ημέρα Αντισύλληψης

Από το 2007 ο ΟΗΕ καθόρισε την 26η Σεπτεμβρίου κάθε έτους ως Παγκόσμια Ημέρα Αντισύλληψης, με στόχο να ενημερωθούν οι γυναίκες και οι άνδρες για τις υφιστάμενες μεθόδους αντισύλληψης. Η ανάγκη για τον καθορισμό μιας τέτοιας παγκόσμιας μέρας προκύπτει από το γεγονός ότι κάθε χρόνο εκατομμύρια άνθρωποι μολύνονται από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα επειδή δεν ξέρουν πώς να προστατεύσουν τον εαυτό τους. Επιπλέον, ανησυχία προκαλεί και το γεγονός ότι το 85% των εφηβικών κυήσεων είναι απρογραμμάτιστες. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΗΕ, κάθε χρόνο 75.000.000 κυήσεις παγκοσμίως είναι ανεπιθύμητες, από αυτές οι 45.000.000 καταλήγουν σε άμβλωση και περίπου 20.000.000 γίνονται κάτω από μη ασφαλείς συνθήκες. Τουλάχιστον 585 χιλιάδες γυναίκες πεθαίνουν κάθε χρόνο από επιπλοκές στην εγκυμοσύνη, ενώ οι μισοί από αυτούς τους θανάτους θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί εάν υπήρχαν διαθέσιμες και επαρκείς υπηρεσίες με μέσα αντισύλληψης.

Τι λένε τα στατιστικά;

Σύμφωνα με έρευνα του ΟΗΕ, οι έφηβοι που δεν έχουν λάβει σωστή σεξουαλική διαπαιδαγώγηση και εκτίθενται σε σεξουαλικό περιεχόμενο των μέσων μαζικής ενημέρωσης και επικοινωνίας συνήθως ξεκινούν νωρίτερα τη σεξουαλική τους δραστηριότητα. Με βάση τα στοιχεία που δίνει στη δημοσιότητα ο ΟΗΕ:

  • Τα παιδιά εκτίθενται σε περίπου 14.000 αναφορές στο σεξ ετησίως.
  • 75% των προγραμμάτων στη ζώνη υψηλής τηλεθέασης έχουν σεξουαλικό περιεχόμενο.
  • Ένας στους 20 εφήβους παγκόσμια προσβάλλεται από κάποιο σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα.
  • Τουλάχιστον 5 εκατομμύρια νεαρά κορίτσια ηλικίας 15-19 ετών υποβάλλονται κάθε χρόνο σε όλο τον κόσμο σε διακοπή εγκυμοσύνης.
  • 15 εκατομμύρια νεαρά κορίτσια, ηλικίας 15-19 ετών, γίνονται κάθε χρόνο μητέρες.

Σεξουαλική διαπαιδαγώγηση

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση ορίζεται ως η μάθηση σε σχέση με τις γνωστικές, συναισθηματικές, κοινωνικές, διαδραστικές και σωματικές πτυχές της σεξουαλικότητας. Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση ξεκινά νωρίς κατά την παιδική ηλικία και συνεχίζεται στην εφηβική και την ενήλικη ζωή. Έχει ως στόχους την υποστήριξη και την προστασία της σεξουαλικής τους ανάπτυξης. Σταδιακά ενισχύει και ενδυναμώνει τα παιδιά και τους νέους με πληροφορίες, δεξιότητες και θετικές αξίες ώστε να κατανοούν και να χαίρονται τη σεξουαλικότητά τους, να βιώνουν με υπευθυνότητα και ασφάλεια τις διαπροσωπικές τους σχέσεις και τις φιλίες τους και να αναλαμβάνουν την ευθύνη για τη δική τους σεξουαλική υγεία και ευημερία, αλλά και των άλλων. Καθιστά τα παιδιά και τους νέους ικανούς να ενισχύσουν την ποιότητα ζωής τους και να συνεισφέρουν σε μια δίκαιη κοινωνία με υψηλό δείκτη ενσυναίσθησης. Πρόσφατες έρευνες καταδεικνύουν ότι η σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη παρουσιάζει αύξηση μεταξύ των νέων σε όλη την υδρόγειο. Παρά το γεγονός ότι το 80% των νέων αναγνωρίζουν την προσωπική τους ευθύνη για μέτρα αντισύλληψης πριν τη σεξουαλική επαφή με έναν νέο σύντροφο, το 44% θέτει ως μεγαλύτερη προτεραιότητα την προσωπική υγιεινή και την εφαρμογή αρώματος σε σχέση με τα αντισυλληπτικά μέτρα κατά την προετοιμασία για μια συνάντηση που μπορεί να οδηγήσει σε σεξουαλική πράξη.

Εκπαίδευση γονέων

H σεξουαλική διαπαιδαγώγηση αρχίζει με την επιμόρφωση των νέων γονέων. Είναι ιδιαίτερα καθοριστικό να μπορούν οι γονείς να αντιμετωπίζουν τις συμπεριφορές του παιδιού χωρίς προκαταλήψεις και ταμπού και δημιουργώντας έναν «χώρο» ασφάλειας για το παιδί, το οποίο θα μπορέσει να αναπτυχθεί όχι μόνο σωματικά αλλά και ψυχοσεξουαλικά. Στο εξωτερικό υπάρχουν κέντρα υγείας στα οποία έφηβοι, νέοι ενήλικες και ζευγάρια έχουν πρόσβαση σε ασφαλές περιβάλλον όπου παρέχονται Υπηρεσίες Σεξουαλικής και Αναπαραγωγικής Υγείας. Στην Κύπρο, από την άλλη πλευρά, παρότι γίνονται προσπάθειες, οι προσφερόμενες υπηρεσίες είναι ελλιπείς και ανεπαρκείς. Διάφορες μελέτες που έχουν γίνει κατά καιρούς καταδεικνύουν ότι η τεκνοποίηση από παιδιά και εφήβους εκτροχιάζει τη μόρφωση και την επαγγελματική τους πορεία, γι’ αυτό πρέπει να έχει εφαρμογή στα σχολεία η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση, για να στηριχτεί το μέλλον των παιδιών.

 

Άμβλωση

Παράλληλα, η Παγκόσμια Ημέρα Αντισύλληψης είναι αφιερωμένη στο δικαίωμα της γυναίκας να αποφασίζει η ίδια για τη στιγμή που θα αποκτήσει παιδί, αποφεύγοντας πιθανή ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη με όλες τις δυσάρεστες συνέπειες, με κυριότερη την έκτρωση. Η τεχνητή έκτρωση για κοινωνικούς λόγους είναι δικαίωμα της γυναίκας που πρέπει να γίνεται μόνο σε περιπτώσεις αποτυχίας της αντισύλληψης και μετά από λεπτομερή ενημέρωσή της. Αν τελικά πραγματοποιηθεί θα πρέπει να αποτελεί την τελευταία λύση, καθώς η έκτρωση δεν είναι υποκατάστατο της αντισύλληψης, ούτε μορφή αντισύλληψης. Η τεχνητή έκτρωση, εκτός από τη μεγάλη οικονομική επιβάρυνση, συνδέεται με πολύ σοβαρές ψυχολογικές και σωματικές επιπλοκές, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα την επιβάρυνση της περιγεννητικής νοσηρότητας και θνησιμότητας. Οι επιπλοκές αυτές περιλαμβάνουν κινδύνους από τη νάρκωση, κινδύνους που υπάρχουν κατά την επέμβαση όπως είναι: η διάτρηση της μήτρας, η κάκωση του εντέρου, της ουροδόχου κύστης, η στείρωση, η χρόνια φλεγμονή στις σάλπιγγες, οι επανειλημμένες αυτόματες εκτρώσεις (αποβολές), οι πρόωροι τοκετοί και οι αιμορραγίες σε επόμενες επιθυμητές κυήσεις.

Η περίπτωση της Κύπρου

Στην Κύπρο πραγματοποιούνται περίπου 8.000 με 9.000 εκτρώσεις τον χρόνο, ενώ δεν προσφέρονται υπηρεσίες συμβουλευτικής και στήριξης για τις γυναίκες που βρίσκονται αντιμέτωπες με το δίλημμα της έκτρωσης. Δεν υπάρχει ειδικά εκπαιδευμένο προσωπικό και οι εκπαιδευτικοί κάποτε αποφεύγουν το συγκεκριμένο θέμα είτε γιατί τρέχουν να προλάβουν την ύλη τους είτε γιατί νιώθουν άβολα. Το μάθημα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης πρέπει να μπει στις αίθουσες δημοτικών, γυμνασίων, λυκείων και να διδάσκεται από ειδικούς επιστήμονες ή από εκπαιδευμένους δάσκαλους και καθηγητές.

 

Μόνο αντρικό προφυλακτικό

Ως χώρα είμαστε πίσω σε θέματα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, κάτι που αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι από το 2012 έχουμε δεχθεί αρκετές παρατηρήσεις από τον ΟΗΕ για την απουσία ειδών αντισυλληπτικών από την κυπριακή αγορά. Μετά από έρευνα αγοράς μπορεί κανείς να διαπιστώσει ότι δεν υπάρχουν μέθοδοι αντισύλληψης εκτός από το αντρικό προφυλακτικό. Οι γυναικείες επιλογές περιορίζονται στα αντισυλληπτικά χάπια, τα οποία είναι διαθέσιμα με συνταγή γιατρού, τα ενδομήτρια σπειράματα (σπιράλ / IUD / coil) και τη στείρωση. Εκτός από τη στείρωση, η πρόσβαση στα υπόλοιπα περιορίζεται στον ιδιωτικό τομέα. Το σπιράλ, που δεν προσφέρεται στα κρατικά νοσηλευτήρια, κοστίζει γύρω στα 200-250 ευρώ, ποσό απαγορευτικό για πολλές γυναίκες. Παρά το ότι στην Κύπρο έχουμε ή τουλάχιστον προσπαθούμε να αποκτήσουμε ένα ποιοτικό σύστημα υγείας ( ΓεΣΥ), αυτό δεν συμπεριλαμβάνει πρόσβαση σε μεθόδους αντισύλληψης.

Μόνο με συναίνεση

Πέραν των πιο πάνω, ενδεικτικό του μισογυνισμού που διακατέχει την κυπριακή κοινωνία στο θέμα της αντισύλληψης είναι το ότι διά νόμου η μόνιμη αντισύλληψη γίνεται με τη συναίνεση του συζύγου. Πρόκειται για μια αναχρονιστική πρακτική, με το Υπουργείο Υγείας να δηλώνει τον περασμένο Ιανουάριο στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βουλής ότι προτίθεται να ετοιμάσει σχετικό πρωτόκολλο για αναθεώρηση του νόμου. Από τότε έχουν περάσει οκτώ μήνες και δεν υπήρξε καμία αλλαγή στη νομοθεσία, με τους αρμοδίους να αρνούνται όπως φαίνεται να αποδεχθούν ότι το θέμα της στείρωσης ή αλλιώς της μόνιμης αντισύλληψης αφορά μόνο το άτομο που λαμβάνει την απόφαση, είναι ατομική επιλογή και όχι θέμα διαβούλευσης μεταξύ των συντρόφων.

Κατά την περίοδο 2014-2017 καταγράφηκαν 342 τοκετοί από μητέρες κάτω των 19. Συγκεκριμένα το 2014 καταγράφηκαν 70 κυήσεις, το 2015 73 κυήσεις, το 2016 96 και το 2017 103. Βάσει στοιχείων της Eurostat, στην Κύπρο συγκριτικά με τις άλλες χώρες μέλη της ΕΕ διαχρονικά καταγράφονται χαμηλότερα ποσοστά κυήσεων σε μητέρες κάτω των 19 ετών. Ωστόσο, προβληματίζει το γεγονός ότι χρόνο με τον χρόνο παρατηρείται αύξηση των εφηβικών κυήσεων. Εξαιτίας αυτού το 2017 δημιουργήθηκε για πρώτη φορά στην Κύπρο μια Εθνική Στρατηγική για τη Σεξουαλική και Αναπαραγωγική Υγεία που περιλαμβάνει συγκεκριμένες δράσεις από το κράτος, μέσα από τις οποίες εξασφαλίζεται η συμμετοχή των ίδιων των νέων που τους αφορά άμεσα. Από το 2017 που διαμορφώθηκε, η Εθνική Στρατηγική για τη Σεξουαλική και Αναπαραγωγική Υγεία των Νέων δεν έχει προχωρήσει ουσιαστικά.

 

Προγράμματα διαπαιδαγώγησης και ενημέρωση

Στο πλαίσιο αυτής της εθνικής στρατηγικής, το Υπουργείο Υγείας προωθεί τη δημιουργία ”κλινικών εφήβων” για παροχή υπηρεσιών, κυρίως συμβουλευτικού χαρακτήρα, σχετικά με τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία. Εκτός αυτού όμως θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη το θέμα της ένταξης του μαθήματος της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στα σχολεία. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, σε χώρες όπου εισήχθησαν προγράμματα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στις σχολικές μονάδες έχει παρατηρηθεί μείωση της σεξουαλικής κακοποίησης, της ομοφοβίας, των ανεπιθύμητων εγκυμοσυνών στην εφηβεία, των αμβλώσεων, της διάδοσης σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων και των λοιμώξεων του ιού HIV στους νέους 15-24 ετών.

Η ενημέρωση για θέματα σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας και για τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα δυστυχώς νοσεί. Η σχετική ενημέρωση γίνεται στη β’ και γ’ τάξη του λυκείου που είναι πιθανόν αργά, οπότε βρισκόμαστε μπροστά σε ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες και άλλα προβλήματα και αυτό σχετίζεται άμεσα με την απουσία σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στα σχολεία. Το Υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε πρόσφατα ότι χρησιμοποιώντας τη διαδικασία της τηλεκπαίδευσης σκοπεύει να εμπλουτιστεί το σχολικό πρόγραμμα εντάσσοντας μεταξύ άλλων και το μάθημα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης. Το μόνο που απομένει είναι να δούμε πότε και αν θα υλοποιηθεί το συγκεκριμένο πρόγραμμα και κυρίως ποιοι θα διδάσκουν το εν λόγω μάθημα. Θα είναι καθηγητές των δημόσιων σχολείων ή εξειδικευμένα άτομα με γνώση στο αντικείμενο που θα μπορούν να προσφέρουν κάτι παραπάνω από την ενημέρωση που παρέχουν αυτή τη στιγμή τα σχολεία;

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.