Φόρμα αναζήτησης

Τα σχολεία δεν είναι κατηχητικό

Διοργάνωση προσκυνήματος ιερών λειψάνων από δημόσιο νηπιαγωγείο. Εξομολογήσεις και θεολόγος που είδε τους αγγέλους σε ρόλο…big brother καλώντας τους μαθητές/τριες της να κάνουν μπάνιο με τα… ρούχα. Άλλη, που για να μην μπαίνει σε πειρασμό περιοριζόταν στο αυτοκίνητό της και έβγαινε μόνο την ώρα του μαθήματος. Δασκάλα φοβέριζε τα παιδιά με θεία τιμωρία εάν κάθε Κυριακή δεν εκκλησιάζονταν ή δεν κοινωνούσαν.

Οι πιο πάνω περιπτώσεις δεν αποτελούν αποκυήματα της φαντασίας…Συμβαίνουν – ευτυχώς σε ελάχιστες περιπτώσεις – στα σχολεία μας.

Η περίπτωση που είδε τελευταία το φως της επικαιρότητας με τη μαθήτρια της Α’ λυκείου που φέρεται να επηρεάστηκε ψυχολογικά από τη θεολόγο της με αποτέλεσμα, σύμφωνα με τον πατέρα της, να απομονώνεται στο δωμάτιό της, να νηστεύει και να προσεύχεται για να αποφύγει τον σατανά, πυροδότησε τις συζητήσεις που αφορούν γενικότερα το μάθημα των θρησκευτικών στα σχολεία, κυρίως όμως τον τρόπο που διδάσκεται.

Το Υπουργείο Παιδείας έχει βαρυσήμαντο ρόλο να διαδραματίσει για τον τρόπο διδασκαλίας του γνωστικού αυτού αντικειμένου. Υπάρχει θρησκευτικός προσηλυτισμός στα σχολεία ή μήπως πρόκειται για υπερβολές οι οποίες παραφουσκώνονται εντέχνως με σκοπό τη στοχοποίηση του μαθήματος;

Με δεδομένο ότι τα σχολεία μας καλούνται να ανταποκριθούν στα νέα δεδομένα των πολυπολιτισμικών κοινωνιών, το σίγουρο είναι ένα: Τα θρησκευτικά είναι μέρος του εκπαιδευτικού μας συστήματος ως μάθημα. Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να μετατρέπεται σε κατήχηση ή πίεση που λειτουργεί ενάντια στην κριτική σκέψη, στην ελεύθερη επιλογή και κατοχυρωμένα από το Σύνταγμα και τις διεθνείς συμβάσεις ανθρώπινα δικαιώματα.

 

Το πρόβλημα

Ο «Π» ζήτησε την άποψη του διευθυντή μέσης εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας κ. Κυπριανού Λούη σε σχέση με το μάθημα των θρησκευτικών και τον τρόπο διδασκαλίας του. Σύμφωνα λοιπόν με τον ίδιο, στα νέα αναλυτικά προγράμματα το μάθημα έχει διαμορφωθεί και εκσυγχρονιστεί ώστε να ανταποκρίνεται στο σήμερα. Και ως προς το περιεχόμενό του, αλλά και ως προς τον τρόπο που θα πρέπει να διδάσκεται.

Υπάρχουν όμως εκπαιδευτικοί και εκπαιδευτικοί… «Ο τρόπος που διδάσκεται το μάθημα εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από το πώς ο κάθε εκπαιδευτικός αντιλαμβάνεται το γνωστικό του αντικείμενο, από την επάρκειά του και από τον τρόπο που μεταφέρει τις γνώσεις στους μαθητές/τριες του», είπε, για να προσθέσει ότι «υπάρχουν θεολόγοι – και όχι μόνο – που μπορεί να απογειώσουν το συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο μιλώντας στην ψυχή των παιδιών, και άλλοι – με στερεότυπα και εμμονές – που μπορεί να το καταστρέψουν».

Ο κ. Κυπριανός δεν επιχείρησε να κρύψει ότι υπάρχουν και κάποιοι εκπαιδευτικοί (θεολόγοι και όχι μόνο) με παρωχημένες αντιλήψεις. Ευτυχώς, τέτοιες περιπτώσεις είναι μεμονωμένες, τόνισε, υποδεικνύοντας ότι η συντριπτική πλειονότητα των εκπαιδευτικών σήμερα εκσυγχρονίζει το γνωστικό της αντικείμενο και μετασχηματίζει τη γνώση σε δεξιότητες ζωής. Συνεπώς, σημείωσε, το πρόβλημα δεν είναι το γνωστικό αντικείμενο των θρησκευτικών αλλά ο τρόπος διδασκαλίας του μαθήματος.

Ερωτηθείς εάν φτάνουν στο υπουργείο καταγγελίες, είτε από γονείς είτε από μαθητές/τριες, για το μάθημα των θρησκευτικών, κυρίως για τον τρόπο που διδάσκεται, απάντησε πως οι καταγγελίες είναι ελάχιστες. Μπορεί, όπως ανέφερε, να φτάνει στο υπουργείο μόνο μια καταγγελία τον χρόνο. Διαβεβαίωσε πάντως πως το υπουργείο μελετά όλα τα παράπονα και προχωρεί σε συστάσεις προς τους εκπαιδευτικούς – εκεί και όπου απαιτείται.

 

Οι θεολόγοι

Πώς τα παιδιά μας διδάσκονται το μάθημα των θρησκευτικών; Oι απόψεις σε αυτό το ερώτημα διίστανται. Διότι, η απάντηση εξαρτάται από τον εκπαιδευτικό. Κάποιοι  επιχειρούν να μεταμορφώσουν το αντικείμενό τους σε ελκυστικό και ενδιαφέρον, και άλλοι απλά αναγιγνώσκουν το περιεχόμενο των βιβλίων στα παιδιά. Ο επιθεωρητής θρησκευτικών του Υπουργείου Παιδείας Γιώργος Κάκκουρας εξηγεί τις οδηγίες που δίνονται στους εκπαιδευτικούς και πώς θα πρέπει σήμερα το μάθημα να προσεγγίζεται. «Υπάρχει κατάρτιση για το πώς θα πρέπει να διδάσκεται κάθε κεφάλαιο του μαθήματος», είπε, για να προσθέσει ότι τα βιβλία, που φτάνουν στην Κύπρο από την Ελλάδα, αποτελούν απλώς βοηθητικά εργαλεία. Οι εκπαιδευτικοί, σημείωσε, δεν έχουν υποχρέωση να μεταφέρουν όλα όσα περιλαμβάνονται στα βιβλία. Το κάθε κεφάλαιο – και προσφέρεται υλικό γι’ αυτό τον σκοπό – θα πρέπει να προσαρμόζεται από τον εκπαιδευτικό και να μετατρέπεται σε πηγή ωφέλιμων γνώσεων προς τους μαθητές/τριες στη βάση των δεικτών επάρκειας (τι διδάσκεται) και των δεικτών επιτυχίας (το όφελος που αποκομίζουν τα παιδιά από τη διδασκαλία). Ο κ. Κάκκουρας αναφέρθηκε στο παράδειγμα του κεφαλαίου με τον… σατανά που είδε πρόσφατα το φως της δημοσιότητας. Εξήγησε πως το κεφάλαιο αυτό δεν διδάσκεται και δεν αφορά τον σατανά αλλά τους αγγέλους. Τόνισε, τέλος, πως το μάθημα όπως διδάσκεται σήμερα «δεν είναι ούτε ομολογιακό ούτε κατηχητικό».

 

Aπαλλαγή

Οι κανονισμοί λειτουργίας των σχολείων προνοούν ότι  μαθητής/μαθήτρια που δεν είναι χριστιανός ορθόδοξος έχει δικαίωμα, έπειτα από σχετικό γραπτό αίτημα του γονέα ή κηδεμόνα \προς τον διευθυντή του σχολείου, να απαλλαγεί από το μάθημα των θρησκευτικών. Ο διευθυντής διαβιβάζει το αίτημα στο οικείο Επαρχιακό Γραφείο Παιδείας, εκφράζοντας τις απόψεις του αναφορικά με το αίτημα. Ο πρώτος λειτουργός εκπαίδευσης δίνει απάντηση στον γονέα ή κηδεμόνα, η οποία κοινοποιείται και στον διευθυντή. Σε περίπτωση έγκρισης της απαλλαγής, ο μαθητής θα πρέπει, την ώρα των θρησκευτικών, να πηγαίνει σε αδελφό τμήμα, να εντάσσεται λειτουργικά στη μαθησιακή διαδικασία και να επιστρέφει στην τάξη του μόλις ολοκληρωθεί το μάθημα. Στην περίπτωση που δεν υπάρχει αδελφό τμήμα, θα πρέπει να πηγαίνει στην πλησιέστερη με την ηλικία του τάξη ή να γίνονται άλλες εύλογες προσαρμογές, οι οποίες να είναι χρήσιμες και ωφέλιμες για το παιδί.

Απαλλαγή όμως από το μάθημα των θρησκευτικών αιτούνται και γονείς οι οποίοι για διάφορους λόγους δεν επιθυμούν το παιδί τους να παρακολουθεί το μάθημα. Όλες οι αιτήσεις που φτάνουν στο Υπουργείο Παιδείας, σύμφωνα με τον διευθυντή μέσης εκπαίδευσης, εξετάζονται με πάσα σοβαρότητα και η όποια απόφαση λαμβάνεται είναι σύμφωνη με το Σύνταγμα και τις διεθνείς συμβάσεις που κατοχυρώνουν το δικαίωμα της ελευθερίας της σκέψεως, συνειδήσεων και θρησκείας. Για το υπουργείο, τόνισε, πρώτιστο μέλημα είναι το συμφέρον του παιδιού, «γι’ αυτό και κυρίως επικεντρώνομαστε σε αυτό». Οι περιπτώσεις χριστιανών ορθόδοξων γονέων ή παιδιών (άνω των 16) που αιτούνται απαλλαγή από το μάθημα των θρησκευτικών μετριούνται στα δάκτυλα του ενός χεριού, σύμφωνα με τον κ. Κάκκουρα. Όπως είπε, κάθε χρόνο φτάνουν στο υπουργείο δύο με τρεις αιτήσεις.

 

Ψάχνουν τον σατανά…

Ο Γιάννης Κάκκουρας σχολιάζει και την πρόσφατη καταγγελία με τη μαθήτρια, τη νηστεία και τον σατανά! Όπως είπε, επίσημη καταγγελία δεν έχει φτάσει ποτέ στο Υπουργείο Παιδείας. Ως εκ τούτου, δεν γνωρίζει το υπουργείο ούτε τη μαθήτρια, αλλά ούτε και την καθηγήτρια. «Μήπως τελικά η καταγγελία αφορούσε έναν ανυπόστατο αφορισμό εναντίον του μαθήματος;», διερωτήθηκε. Ανέφερε πάντως πως το υπουργείο είχε και έχει πρόθεση να διερευνήσει οποιαδήποτε καταγγελία φτάνει ενώπιόν του, ζητώντας όμως πάντα και την άποψη της άλλης πλευράς. Ερωτηθείς εάν η στοχοποίηση του μαθήματος προέρχεται από τις φωνές που ζητούν κατάργηση του μαθήματος στα σχολεία, τόνισε πως το Υπουργείο Παιδείας έχει προχωρήσει σε έρευνα και το 90% των μαθητών/τριών δήλωσε πως δεν επιθυμεί κατάργησή του. Υπάρχουν, υποστήριξε, εξαιρετικοί θεολόγοι – φίλοι των παιδιών. «Γιατί να στοχοποιείται το μάθημα για ελάχιστες εξαιρέσεις που συμβαίνουν σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα;»

 

Εκδρομή στα… λείψανα

Το γραφείο της επιτρόπου Διοικήσεως έχει ασχοληθεί με το θέμα των θρησκευτικών στα σχολεία από παράπονα που δέχθηκε από γονείς. Σε όλες τις περιπτώσεις τονίζει το νομικό πλαίσιο και συστήνει στην πολιτεία να σέβεται το δικαίωμα των γονέων να καθοδηγούν τα παιδιά τους στην άσκηση τού πιο πάνω δικαιώματος κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στην ανάπτυξη των ικανοτήτων του και στις δικές τους θρησκευτικές πεποιθήσεις. Τον Αύγουστο του 2016, η τέως επίτροπος Διοικήσεως εξέτασε παράπονο σε σχέση με προσκύνημα ιερών λειψάνων από παιδιά δημόσιου νηπιαγωγείου. Αξίζει να υπενθυμίσουμε μερικές από τις απόψεις ή και εισηγήσεις του ανεξάρτητου θεσμού της επιτρόπου Διοικήσεως όπως αυτές περιγράφονται σε σχετική έκθεση.

  • Η πολιτεία, λέει, οφείλει να οργανώνει τον δημόσιο βίο, συμπεριλαμβανομένου του σχολικού χρόνου, με τρόπο που να μην επεμβαίνει στο δικαίωμα της θρησκευτικής ελευθερίας του καθενός, αλλά και να μην δημιουργεί την εντύπωση κατήχησης ή υποβολής σε μια θρησκευτική πίστη, ακόμη κι αν είναι η επικρατέστερη.
  • Η τέλεση μυστηρίων ή η διοργάνωση δραστηριοτήτων που συνδέονται με το δόγμα μιας θρησκείας, ακόμη και της επικρατέστερης, με πρωτοβουλία και υπό την επίβλεψη των εκπαιδευτικών κατά τις διδακτικές ώρες, εντός ή εκτός του σχολείου, δεν μπορεί να κριθεί ότι εντάσσεται στη διδακτική διαδικασία της θρησκευτικής αγωγής και αναμφίβολα διαταράσσει την ουδετερότητα που οφείλει να διατηρεί η πολιτεία στα ζητήματα αυτά.

Λαμβάνονται υπόψη οι συστάσεις / εισηγήσεις του θεσμού της επιτρόπου Διοικήσεως;  Aπάντηση στο ερώτημα θα πρέπει να δώσει το Υπουργείο Παιδείας, επεξηγώντας και τους λόγους που λαμβάνονται ή δεν λαμβάνονται…

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.