Φόρμα αναζήτησης

Σχεδιάστε μια ανθρώπινη Τσερίου

Καμπή στην ιστορία του σχεδιασμού πολεοδομικών έργων στην Κύπρο ενδέχεται να αποτελέσει η κυκλοφοριακή μελέτη του βρετανικού οίκου κυπριακών συμφερόντων «Markides Associates», που αφορά τον επανασχεδιασμό της λεωφόρου Τσερίου. Εάν, βεβαίως, τύχουν αποδοχής οι «ανατρεπτικές» προτάσεις και εισηγήσεις της για τη δημιουργία, στη βάση της διεθνούς εμπειρίας, ενός πιο ανθρώπινου και βιώσιμου δρόμου που δεν αποτελεί αγωγό διοχέτευσης της τροχαίας κίνησης. Η εξέλιξη που θα έχει η ανακατασκευή της Τσερίου θα επηρεάσει παρόμοια έργα και σε άλλες πόλεις, όπου δημότες και καταστηματάρχες έχουν διαφωνήσει με τους υφιστάμενους σχεδιασμούς για κεντρική νησίδα, αλλά και με άλλα χαρακτηριστικά τα οποία μετατρέπουν τους δρόμους (streets) σε «αυτοκινητόδρομους» (roads). Η μελέτη παρουσιάστηκε από τους ίδιους τους μελετητές χθες βράδυ στο δημοτικό συμβούλιο Στροβόλου, σε μία κεκλεισμένων των θυρών συνεδρία, ενώ τις τελευταίες μέρες έχει παρουσιαστεί στους υπουργούς Εσωτερικών και Μεταφορών, στο τμ. Πολεοδομίας, στο τμ., Δημοσίων Έργων και στην Αστυνομία.

Τα επόμενα βήματα

Σήμερα το βράδυ στις 6.30 στο δημοτικό θέατρο του Δήμου Στροβόλου θα διεξαχθεί πανδημοτική εκδήλωση, κατά την οπόια επηρεαζόμενοι δημότες και καταστηματάρχες -οι οποίοι κινητοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια ζητώντας επιτακτικά την αλλαγή των σχεδιασμών για τον συγκεκριμένο δρόμο- θα έχουν την ευκαιρία να ακούσουν από πρώτο χέρι τις νέες προδιαγραφές που θέτουν επί τάπητος οι μελετητές. Στις 23 Ιουλίου το δ.σ. θα αποφασίσει την τύχη της μελέτης, η οποία αναμένεται ότι θα εγκριθεί αφού έχει όλες τις προδιαγραφές που απαιτούσε ο δήμος: έναν ζωντανό, πιο ανθρώπινο δρόμο, που να δίνει προτεραιότητα στη βιώσιμη κινητικότητα. Ακολούθως, νοουμένου ότι θα εγκριθεί και από τα αρμόδια τμήματα η μελέτη, θα προχωρήσει η δημιουργία των κατασκευαστικών σχεδίων και θα προκηρυχθούν οι προσφορές. Υπολογίζεται ότι χρειάζονται, τουλάχιστον, ακόμα δύο χρόνια πριν αρχίσει η κατασκευή. Το κόστος του έργου εάν γίνει όπως προτείνεται δεν ανατρέπει τον προϋπολογισμό, ο οποίος εκτιμάται στα 7 εκατ. ευρώ. Ο «Π» αποκαλύπτει σήμερα πτυχές της μελέτης.

Οι παραδοχές

Καταρχάς θέτει ένα αξίωμα: αναγνωρίζει ότι το σύστημα μεταφορών έχει τεράστια επιρροή στον χαρακτήρα μιας πόλης και στην εμπειρία που αυτή προσφέρει. Και οι δρόμοι της Λευκωσίας, σημειώνει, καταλαμβάνουν ένα μεγάλο μέρος του δημόσιου χώρου και σε αυτό τον χώρο κυριαρχεί το αυτοκίνητο. Η Τσερίου, επισημαίνεται, θα μπορούσε να καταστεί η απαρχή για την επανεξέταση του τρόπου λειτουργίας του οδικού δικτύου της Λευκωσίας, ένα οδηγός για μία βιώσιμη πόλη για όλους τους χρήστες. Αυτή, αναφέρεται, είναι η διαφορά της συγκεκριμένης μελέτης με τις προηγούμενες, οι οποίες είχαν δώσει μεγαλύτερη έμφαση στο πώς να λύσουν το κυκλοφοριακό και να αναβαθμίσουν την οδική ασφάλεια.

Μέσα από την έρευνα έχει εξεταστεί διεξοδικά το σημερινό σύστημα της Τσερίου, όπου οι συνθήκες για την ασφαλή προσέλευση των πεζών και των ποδηλατών είναι πολύ φτωχές, δεν υπάρχουν πεζοδρόμια, τα σταθμευμένα οχήματα παρεμποδίζουν τους πεζούς, ο φωτισμός είναι επίσης φτωχός και μόνο από τη μία πλευρά του δρόμου, ενώ με τις έντονες βροχοπτώσεις ο δρόμος πλημμυρίζει. Τα δε αυτοκίνητα παρκάρουν ποικιλοτρόπως, ενώ καθημερινά διακινούνται 19.500-21.000 οχήματα ημερησίως και από τις δύο κατευθύνσεις. Από το 2005 έως το 2019 έχουν γίνει τέσσερα θανατηφόρα. Όπως, επίσης, σημειώνεται, συνυπάρχει μια ποικιλία χρήσεων αλλά και μια ποικιλομορφία στον τρόπο της οικοδομικής ανάπτυξης. Το κοινό στοιχείο είναι η ανάπτυξη καταστημάτων στα ισόγεια των οικοδομών. Η Τσερίου, σχολιάζει η μελέτη, δίνει την εντύπωση μιας ζωηρής οικονομίας με πολλές διαφορετικές χρήσεις και μαγαζιά μικρά και μεγάλα, δημιουργώντας ένα ενδιαφέρον σκηνικό. Όπως συνάγεται, οι χρήσεις διαφέρουν από την Στροβόλου, γι’ αυτό απαιτείται διαφορετική προσέγγιση στον σχεδιασμό.

Μείωση ταχυτήτων 

Η μελέτη αναζητά μια εναλλακτική προσέγγιση από τους μέχρι τώρα σχεδιασμούς, με την εξεύρεση ισορροπίας μεταξύ οχημάτων και άλλων χρηστών του δρόμου να είναι κρίσιμη. Απαιτείται ένα περιβάλλον, το οποίο να προωθεί το περπάτημα και τη χρήση ποδηλάτου και λεωφορείου, την κοινωνικοποίηση, να προσφέρει ψυχαγωγία και να παρακινεί την εμπορικότητα. Όλα αυτά είναι στοιχεία που ανεβάζουν το βιοτικό επίπεδο. Γενικότερα, να σχεδιαστεί ένα βιώσιμο σύστημα μεταφορών, στο οποίο κάθε διαδρομή να περιλαμβάνει και περπάτημα. Όπως επισημαίνεται, κανένας δεν θα χρησιμοποιήσει λεωφορεία εάν το περπάτημα επί της λεωφόρου δεν καταστεί ελκυστικό. Για αυτό χρειάζεται στον μελλοντικό σχεδιασμό να δοθεί σημασία στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος υψηλού επιπέδου για τους πεζούς, όπου ο καθένας δεν θα χρειάζεται να παίρνει το όχημά του προκαλώντας θόρυβο και ρύπανση ακόμα και για μικρές αποστάσεις που μπορεί να τις περπατήσει. Τα καταστήματα και τα καφέ αποτελούν σημαντικό μέρος της λειτουργίας της πόλης και της κοινότητας και η προσπάθεια θα πρέπει να εστιαστεί στην υποστήριξή τους, με τη δημιουργία χώρων στάθμευσης, χωρίς αυτό να θεωρηθεί ότι «παραχαϊδεύονται». Ο στόχος είναι να υπάρχει ένα ανεκτό επίπεδο κυκλοφορίας, το οποίο να προωθεί την οδική ασφάλεια. Μία από τις προτάσεις είναι η μείωση των ανώτατων ορίων ταχυτήτων (κάτω από 50 km). Η μελέτη συστήνει τον σχεδιασμό ποδηλατικών διαδρομών, οι οποίοι να περνούν μέσα από τις αστικές περιοχές γύρω από την Τσερίου. Με τον πιο φιλικό ανασχεδιασμό και τη μείωση των ταχυτήτων αναμένεται ότι και στην ίδια την Τσερίου θα δημιουργηθούν οι συνθήκες για ακόμη μεγαλύτερη χρήση ποδηλάτου. Σύμφωνα με τους μελετητές, η λωρίδα για τα λεωφορεία δεν είναι δικαιολογημένη στην παρούσα φάση. Αυτό που θα μπορούσε να γίνει είναι να δίνεται προτεραιότητα στο λεωφορείο σε συγκεκριμένους κόμβους, όπως π.χ. στη διασταύρωση με Στροβόλου. Όσον αφορά στην οδική ασφάλεια, θεωρείται πως με την αλλαγή του σχεδιασμού και δημιουργώντας ένα πιο ανθρώπινο περιβάλλον στο οποίο θα περιοριστεί η κυριαρχία του αυτοκινήτου και οι οδηγοί θα είναι πιο προσεκτικοί, θα μειωθεί και το ρίσκο για θανατηφόρα οδικά δυστυχήματα με πεζούς. Όσον αφορά στην κεντρική νησίδα που προκάλεσε και την κινητοποίηση, η μελέτη προτείνει περισσότερες μελέτες για να διαφανεί αν είναι η πιο κατάλληλη θεραπεία στην συγκεκριμένη περίπτωση. Ωστόσο, επισημαίνει πως γενικότερα οι κεντρικές νησίδες αποθαρρύνουν την κινητικότητα των πεζών, μειώνουν την εμπορικότητα και ενθαρρύνουν τις αυξημένες ταχύτητες.