Φόρμα αναζήτησης

Προχωρεί με τη γεώτρηση η Τουρκία

H προεκλογική περίοδος ήταν έντονη κι αρκετά πολωτική έτσι ώστε να αποσπάσει την προσοχή της κοινής γνώμης από την έλευση του «Πορθητή» εντός των ορίων της κυπριακής ΑΟΖ. Οι εκλογές από αύριο θα είναι παρελθόν, μέχρι τις επόμενες, το τουρκικό πλοίο-γεωτρύπανο ωστόσο θα παραμείνει εντός κυπριακών θαλασσών, με την Άγκυρα να συντηρεί την κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο και να ετοιμάζεται, εκτός απροόπτου, για την πρώτη της ερευνητική γεώτρηση ανοικτά της Πάφου.

Προχωρούν κανονικά

Συγκλίνουσες πληροφορίες του «Π» κάνουν λόγο για παραμονή του «Πορθητή» στην Κύπρο τουλάχιστον μέχρι τον Σεπτέμβριο και, εντός του καλοκαιριού, για τη διενέργεια γεώτρησης. Τα υποστηρικτικά πλοία (platform supply ships) Sancar και Korkut παραμένουν πέριξ του γεωτρύπανου ενώ απομένει να διαφανεί αν όντως η τουρκική TPAO έχει την υλικοτεχνική υποδομή και την τεχνογνωσία για να προχωρήσει με τη γεώτρηση. Παράλληλα καλά ενημερωμένη πηγή ανέφερε στον «Π» πως δύο ξένες εταιρείες συμβάλλουν στις εργασίες του «Πορθητή» με εξειδικευμένες υπηρεσίες. Η απόφαση της Τουρκίας να προχωρήσει με αυτή την κίνηση –παρά τις συγκροτημένες προσπάθειες της Κυπριακής Δημοκρατίας να δημιουργήσει πολιτικό κόστος– φαίνεται να είναι ειλημμένη και να συνδέεται με σειρά πολιτικού «signaling» στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου με τελικούς αποδέκτες όχι μόνο –λόγω Κυπριακού– την ελληνοκυπριακή κοινότητα και την ηγεσία της ΚΔ αλλά και τα εμπλεκόμενα κράτη της περιοχής – Αίγυπτο, Ισραήλ και Ελλάδα. Πηγές από την τελευταία μάλιστα κάνουν λόγο για ταυτόχρονη κάθοδο του αδερφού πλοίου του «Πορθητή» (DeepSea Metro I), του Yavuz, το οποίο πριν εισέλθει σε αδειοδοτημένο τεμάχιο της κυπριακής ΑΟΖ θα μπορούσε να τοποθετηθεί εγγύς του συγκροτήματος του Καστελόριζου προκειμένου να δημιουργήσει σειρά εντάσεων στις ελληνοτουρκικές σχέσεις –σε προεκλογική μάλιστα περίοδο για την Ελλάδα– αλλά και αμφισβήτηση που θα «πακετοποιούσε» ελληνοτουρκικά και Κυπριακό. Ωστόσο η κάθοδος του δεύτερου πλοίου εντός της κυπριακής ΑΟΖ εξακολουθεί να παραμένει, σύμφωνα με πηγές, επαληθεύσιμο σενάριο.

Μειώνονται τα όπλα

Αν και η Κυπριακή Δημοκρατία προχωρεί κανονικά τους σχεδιασμούς της αναφορικά με το ενεργειακό της πρόγραμμα, με τον υπουργό Ενέργειας κ. Λακκοτρύπη να εξαγγέλλει οκτώ συνολικά γεωτρήσεις τους επόμενους 24 μήνες, αυτό που καθίσταται σαφές είναι πως μειώνεται η φαρέτρα των αποτελεσματικών μέσων ακύρωσης μιας ενδεχόμενης γεώτρησης από τον «Πορθητή». Η τουρκική TPAO δείχνει να έχει αγοράσει τόσο το γεωτρύπανο όσο και τα συνοδευτικά πλοία ενώ η συλλογική αντίδραση της ΕΕ τις επόμενες ημέρες –αν και υποστηρικτική των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κύπρου– δεν αναμένεται να επιβάλει σοβαρό πλέγμα οικονομικών και πολιτικών κυρώσεων στην Τουρκία για σειρά λόγων που συνδέονται και με τις τρέχουσες διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις αλλά και τις επιμέρους διμερείς, οικονομικές και πολιτικές σχέσεις, κάποιων κρατών της ΕΕ με την Τουρκία. Η ΚΔ δείχνει να ετοιμάζει σειρά και εξειδικευμένων νομικών μέτρων εναντίον προσώπων ή εταιρειών που εμπλέκονται στις δραστηριότητες του Fatih, κίνηση που ωστόσο –στην περίπτωση έκδοσης διεθνών ενταλμάτων σύλληψης– θεωρείται από έμπειρους παρατηρητές χρονοβόρα αλλά και ως κίνηση που η Άγκυρα θα εκλάβει ως «κλιμάκωση». Επιπλέον, αυτό που θεωρείται δεδομένο είναι πως η επόμενη εταιρεία κολοσσός που θα προβεί σε επιβεβαιωτική ή ερευνητική γεώτρηση σε τεμάχιο της κυπριακής ΑΟΖ θα είναι η γαλλική Total. Δεδομένης της αναβάθμισης –και σε στρατηγικό επίπεδο– των σχέσεων Κύπρου-Γαλλίας το ερώτημα του ενός εκατομμυρίου που τίθεται εδώ είναι αν όταν η Total προσεγγίσει, εντός των αρχών του 2020, γεωτρητικό στόχο θα παρεμποδιστεί ή όχι από την Τουρκία – σε ένα ανάλογο συμβάν με αυτό της ENI και του γεωτρύπανου Saipem 12000 στο τεμάχιο 3 τον Φεβρουάριο του 2018. Οι απόψεις εδώ διίστανται με πηγές να επιχειρηματολογούν στη λογική ότι «η Γαλλία δεν είναι Ιταλία» αλλά και με τον αντίλογο αυτού να εδράζεται στη θέση πως μόνο αν το Παρίσι αποφασίσει να συνοδεύσει το γεωτρύπανο της Total με πολεμικά πλοία θα υπάρξει η κατάλληλη αποτροπή πιθανής τουρκικής προκλητικής ενέργειας και η αποστολή ηχηρών μηνυμάτων προς την Άγκυρα. Το σενάριο παρεμπόδισης της Total πάντως αξιολογείται, από παρατηρητές, ως το «worst case» – μιας και πρακτικά σηματοδοτεί και την de facto λήξη του κυπριακού ερευνητικού προγράμματος.

Αντί επιλόγου

Οι επόμενες εβδομάδες κρίνονται ιδιαίτερα σημαντικές για τις επόμενες κινήσεις της Τουρκίας. Η τελευταία, όπως συνηθίζει άλλωστε, παίζει ξανά την κάρτα του «wait & see» εφαρμόζοντας στρατηγική υπεροχής για δύο αποτελέσματα: Τη μεγάλη εικόνα της Ανατολικής Μεσογείου και την εργαλειοποίηση των υδρογονανθράκων στο Κυπριακό. Σε κάθε περίπτωση πάντως απαιτούνται σοβαρότητα, λεπτοί χειρισμοί και κυριότερα απουσία επικοινωνιακής διαχείρισης. Έμπειρη ξένη διπλωματική πηγή επισήμανε στον «Π» πως η τρέχουσα κρίση στην κυπριακή ΑΟΖ απαιτεί «διαχείριση όπου οι επιλογές της ΚΔ είναι μεταξύ μιας κακής και της λιγότερο κακής». Για να συμπληρώσει πως χωρίς επιστροφή στον διάλογο τα πράγματα δυσχεραίνουν μεσοπρόθεσμα. Το ερώτημα εδώ είναι κατά πόσο μπορεί κάποιος να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων υπό το βάρος μιας τέτοιας σοβαρής αμφισβήτησης εκ μέρους της Τουρκίας. Το ζητούμενο ωστόσο παραμένει αν υπάρχουν κι άλλοι αποτελεσματικοί τρόποι προκειμένου o «Πορθητής» να αποχωρήσει. Ισχυρά διλήμματα που στην προκειμένη περίπτωση και υπό το βάρος της σημερινής ημέρας ξεπερνούν κι αυτά των εκλογών. Γιατί μετά τις ευρωεκλογές το μόνο σίγουρο είναι πως αυτές θα είναι παρελθόν μέχρι το 2021 και το 2023 ή την επόμενη εσωτερική αντιπαράθεση. Ο «Πορθητής» ωστόσο δείχνει πως ήρθε για να μείνει.