Φόρμα αναζήτησης

Οι λογιστές και η συνωμοσία της σιωπής



Το σκάνδαλο των «χρυσών» διαβατηρίων και όσων ακολούθησαν έχει έναν μεγάλο συντελεστή απόντα. Αυτός δεν είναι άλλος από τους λογιστές / ελεγκτές και τα ρυθμιστικά τους όργανα. Ούτε μία ανακοίνωση για έναρξη εσωτερικής πειθαρχικής έρευνας. Ούτε μία δημόσια τοποθέτηση από τα θεσμικά όργανα που καθηκόντως εποπτεύουν το λογιστικό επάγγελμα.
Με την πιο κάτω ανάλυση θα προσπαθήσουμε να παρουσιάσουμε τον τρόπο λειτουργίας του λογιστικού επαγγέλματος, την εποπτεία του και να εξηγηθεί η απουσία τους από τον δημόσιο διάλογο για τα σκάνδαλα των διαβατηρίων.
Κανένας δεν πρέπει να είναι υπεράνω κριτικής, ιδιαίτερα όταν ασκείς ένα επάγγελμα που απαιτεί εντιμότητα, ανεξαρτησία, ορθή κρίση, αντικειμενικότητα και ψυχρό επαγγελματισμό. Ο τομέας των λογιστικών – ελεγκτικών υπηρεσιών είναι σημαντικός στην εύρυθμη λειτουργία της οικονομίας, γι’ αυτό και εποπτεύεται από θεσμικό όργανό.

Εποπτεία λογιστικού επαγγέλματος
Η εφαρμογή του ευρωπαϊκού κεκτημένου και οι κανόνες χρηστής διοίκησης που το συνοδεύουν έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία δεκάδων ανεξάρτητων θεσμικών οργάνων στην ΚΔ.
Σκοπός και στόχος των διαφόρων αυτών ανεξάρτητων θεσμών είναι ο έλεγχος των εποπτευομένων τους. Οι ανεξάρτητοι αυτοί θεσμοί είναι οι σύμμαχοι του πολίτη σε σχέση με την οικονομία, τη χρηστή διοίκηση, την προάσπιση του δημόσιου συμφέροντος κ.λπ.
Η ύπαρξη αυτών των θεσμών είναι απαραίτητη και η συμβολή τους στη δημοκρατική διακυβέρνηση μιας χώρας αδιαμφισβήτητη. Λειτουργούν και παρεμβαίνουν παράλληλα και ανεξάρτητα από το κράτος και προσφέρουν γενικά στη χρηστή διοίκηση και προστατεύουν το δημόσιο συμφέρον.
Εδώ πρέπει να σημειωθεί η αντίληψη του τοπικού κατεστημένου αναφορικά με τα θεσμικά / ελεγκτικά αυτά όργανα: Τα είδαν σαν μια καλή ευκαιρία βολέματος ημετέρων και ταυτόχρονα εργαλεία/οχήματα προώθησής κομματικών, προσωπικών και επαγγελματικών συμφερόντων.

H ΑΔΕΕλΕπ
Ένα τέτοιο θεσμικό όργανο είναι η ΑΔΕΕλΕπ. Η Αρχή Δημόσιας Εποπτείας Ελεγκτικού Επαγγέλματος, δηλαδή η δημόσια ανεξάρτητη εποπτική αρχή που είναι υπεύθυνη για την εποπτεία του ελεγκτικού επαγγέλματος στην Κύπρο.
Νομικό θεσμικό πλαίσιο: Με βάση τις πρόνοιες του νόμου Ν. 53(Ι)/2017, αρμόδια αρχή για τους σκοπούς του Νόμου ορίζεται το νομικό πρόσωπο δημόσιου δικαίου υπό την επωνυμία «Αρχή Δημόσιας Εποπτείας Ελεγκτικού Επαγγέλματος», το οποίο ασκεί τις εξουσίες, καθήκοντα και αρμοδιότητες που απορρέουν από τις διατάξεις του Νόμου μέσω των οργάνων του, που είναι το διοικητικό συμβούλιο και η Πειθαρχική Επιτροπή.
Αποστολή και αρμοδιότητες της ΑΔΕΕλΕπ: Να υποστηρίζει και να ενισχύει την εμπιστοσύνη του κοινού στο ελεγκτικό επάγγελμα μέσω άσκησης ουσιαστικής, ανεξάρτητης εποπτείας και προώθησης της τήρησης υψηλών προδιαγραφών ελέγχου.

Επιθεωρήσεις: Η ομάδα επιθεωρητών της ΑΔΕΕλΕπ πραγματοποιεί επιθεωρήσεις σε ελεγκτικούς οίκους που ελέγχουν οντότητες δημόσιου συμφέροντος (ΟΔΣ) σε κύκλο τριών ετών και διενεργεί εποπτικό έλεγχο στο αναγνωρισμένο σώμα λογιστών της Δημοκρατίας.
Δηλαδή, η αρχή ελέγχει απευθείας, με δικούς της επιθεωρητές, τους ελεγκτές Οντοτήτων Δημοσίου Συμφέροντος (ΟΔΣ) και τους ελεγκτές των υπολοίπων οντοτήτων, εκτός των ΟΔΣ, μέσω ανάθεσης στον Σύνδεσμο Εγκεκριμένων Λογιστών Κύπρου (ΣΕΛΚ).
Ως Οντότητες Δημοσίου Συμφέροντος (ΟΔΣ) ορίζονται οι εξής:
(α) Οντότητες οι οποίες διέπονται από το δίκαιο της Δημοκρατίας των οποίων οι μεταβιβάσιμοι τίτλοι είναι εισηγμένοι προς διαπραγμάτευση σε οργανωμένη αγορά ή ρυθμιζόμενη αγορά οποιουδήποτε κράτους μέλους κατά την έννοια που αποδίδεται στον όρο αυτό από το άρθρο 2 του περί Επενδυτικών Υπηρεσιών και Δραστηριοτήτων και Ρυθμιζόμενων Αγορών Νόμου
(Β) Οι τράπεζες.
(γ) Οι ασφαλιστικές και αντασφαλιστικές επιχειρήσεις κατά την έννοια του άρθρου 2 του περί Ασκήσεως Ασφαλιστικών και Αντασφαλιστικών Εργασιών και Άλλων Συναφών Θεμάτων Νόμου, ή
(δ) Άλλη οντότητα την οποία ήθελε ορίσει το Υπουργικό Συμβούλιο, μετά από εισήγηση της ΑΔΕΕλΕπ και η οποία έχει ουσιαστικό χαρακτήρα δημοσίου συμφέροντος.
Σύμφωνα με τον αναρτημένο κατάλογο από την ΑΔΕΕλΕπ, το 2019 οι ΟΔΣ είναι σε αριθμό 140 και το μερίδιο ανά ελεγκτικό οίκο είναι: KPMG 45, Deloitte 19, PwC 35, EY 19. Δηλαδή οι τέσσερις μεγάλοι ελεγκτικοί οίκοι ελέγχουν τις 118 από τις 136 ΟΔΣ με διορισμένο ελεγκτή (υπάρχουν 4 οντότητες χωρίς διορισμένο ελεγκτή), κάτι που σε ποσοστό είναι περίπου 87%!
Για να φρεσκάρουμε τη μνήμη μας, μερικές από τις γνωστές οντότητες δημοσίου συμφέροντος ήταν η Λαϊκή Τράπεζα, οι Κυπριακές Αερογραμμές και η υπεραγορά Ορφανίδης…

Σύνδεσμος Εγκεκριμένων Λογιστών Κύπρου (ΣΕΛΚ)
Ο ΣΕΛΚ είναι το μοναδικό αναγνωρισμένο επαγγελματικό σώμα ελεγκτών στην Κύπρο. Ο ΣΕΛΚ λοιπόν ασκεί την εποπτεία των υπόλοιπων ελεγκτών (εκτός αυτών των ΟΔΣ) με δικούς του επιθεωρητές. Οι επιθεωρήσεις ως εργασία έχουν ανατεθεί με συμφωνία υπεργολαβίας στον αγγλικό οργανισμό ΑCCA, ωστόσο επιθεωρητές του ΣΕΛΚ είναι Κύπριοι πολίτες και όχι Άγγλοι. Και απορίας άξιο είναι πώς θα γίνεται ο έλεγχος των επιθεωρητών του ΣΕΛΚ όταν ολοκληρωθεί η αποχώρηση του Ηνωμένοι Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση; Πώς θα γίνεται να ελέγχουν τους ελεγκτές πρόσωπα και οργανισμός (ACCA) που θα είναι εκτός ΕΕ με βάση νομοθεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Τρύπιο το σύστημα εποπτείας του ΣΕΛΚ
Επιθεωρητής του ΣΕΛΚ με μακρόχρονη υπηρεσία παραιτήθηκε πρόσφατα και λίγο αργότερα προσελήφθη ως συνεταίρος σε ελεγκτικό γραφείο που μέχρι πρότινος ήταν εποπτευόμενο του εν λόγω ατόμου, επιθεωρητή του ΣΕΛΚ. (Δημιουργείται ή όχι θέμα ανεξαρτησίας των επιθεωρητών του ΣΕΛΚ με αυτό το παράδειγμα;)
Καθηκόντως, η εποπτεία έπρεπε να ασχοληθεί με αυτό το θέμα αφού είναι πεντακάθαρη υπόθεση σύγκρουσης συμφερόντων και θέμα ανεξαρτησίας. Η ΑΔΕΕλΕπ, ως ο ανώτατος επόπτης, θα έπρεπε να είχε κάνει έρευνα (για παράδειγμα να ερευνηθεί εάν το συγκεκριμένο πρόσωπο συμμετείχε σε έλεγχο του οίκου που το εργοδότησε) και να ζητήσει από τον ΣΕΛΚ έκθεση γεγονότων καθώς επίσης και αναφορά για τις ενέργειες στις οποίες προέβη.

Δημοκρατία στο απόσπασμα
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι στο δ.σ. του ΣΕΛΚ τα 8 από τα 14 μέλη του ανήκουν στους 6 μεγάλους λογιστικούς οίκους. Εδώ να αναφέρουμε ότι οι εκλογές για ανάδειξη δ.σ. είναι μνημείο μη δημοκρατικής διαδικασίας και εξηγούμαστε. Τα μέλη του ΣΕΛΚ έχουν το καταστατικό δικαίωμα να ψηφίζουν διά αντιπροσώπου! Σκεφτείτε πόσες εκατοντάδες μέλη του ΣΕΛΚ εργοδοτούν τα μεγάλα ελεγκτικά γραφεία. Η υπερψήφιση του «δικού μας» γίνεται με την απλή υπογραφή της φόρμας εξουσιοδότησης και παράδοσής της στον εργοδότη. Γι’ αυτό και μονίμως ο πρόεδρος του ΣΕΛΚ προέρχεται από τα μεγάλα ελεγκτικά γραφεία, ενώ σχεδόν μόνιμα η πλειοψηφία του δ.σ. προέρχεται από ενεργά ή και πρώην στελέχη αυτών των γραφείων.
Η ΑΔΕΕλΕπ με βάση την νομοθεσία εποπτεύει τον ΣΕΛΚ σε ό,τι αφορά το λογιστικό επάγγελμα. Οι υπόλοιπες δραστηριότητες των μελών του ΣΕΛΚ σε ό,τι αφορά διοικητικές υπηρεσίες εποπτεύονται από τον ίδιο τον ΣΕΛΚ. Είναι άξιο απορίας εάν έχει καλέσει τον ΣΕΛΚ να δώσει εξηγήσεις ως δ.σ. για το κατά πόσο έχει ερευνήσει τις καταγγελίες για παρόχους διαβατηρίων μέλη του. Αλήθεια, πόσα μέλη του διοικητικού συμβουλίου του ΣΕΛΚ έχουν επαγγελματική εμπλοκή στα διαβατήρια;
Στις διοικητικές υπηρεσίες υπάρχουν τρεις εποπτικές αρχές (!), που είναι η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, ο Δικηγορικός Σύλλογος και ο ΣΕΛΚ. Υπογραμμίζεται εδώ ότι η Moneyval εισηγήθηκε την υπαγωγή όλων των παρόχων διοικητικών υπηρεσιών κάτω από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Ακόμα μία αδυναμία του συστήματος εποπτείας αφού οι λογιστές και οι δικηγόροι ελέγχουν τον εαυτό τους! Αλήθεια γιατί δεν υλοποιείται η εισήγηση της Moneyval;
Στο θέμα διαβατηρίων υπάρχει σαφέστατα η πτυχή του ξεπλύματος βρόμικου χρήματος. Έχει ξεκινήσει εσωτερική ερευνά ο ΣΕΛΚ για το θέμα διαβατηρίων και εξέταση του ρόλου των μελών του που συμμετείχαν στις πολιτογραφήσεις;

Πειθαρχικό σύστημα και διαδικασία

Η ΑΔΕΕλΕπ, για τη διαπίστωση παραβάσεων του παρόντος Νόμου, του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 537/2014 ή/και του ρυθμιστικού πλαισίου που διέπει τις εργασίες των νόμιμων ελεγκτών και των νόμιμων ελεγκτικών γραφείων, δύναται, είτε κατόπιν σχετικής καταγγελίας είτε αυτεπαγγέλτως, κατόπιν σχετικής απόφασης του διοικητικού συμβουλίου της, να διατάσσει τη διεξαγωγή πειθαρχικής έρευνας σε σχέση με νόμιμο ελεγκτή ή/και νόμιμο ελεγκτικό γραφείο.
Παράπονα και καταγγελίες: (1) Όταν – (α) σταλεί γραπτή και επώνυμη καταγγελία ή πληροφορία στο συμβούλιο από οποιοδήποτε μέλος του ή από οποιοδήποτε πρόσωπο σχετικά με πράξεις ή παραλείψεις ή συμπεριφορά νόμιμου ελεγκτή ή νόμιμου ελεγκτικού γραφείου,
ή (β) σταλεί γραπτή και επώνυμη καταγγελία ή πληροφορία στο συμβούλιο από οποιοδήποτε μέλος του ή από οποιοδήποτε πρόσωπο, περί του ότι νόμιμος ελεγκτής ή νόμιμο ελεγκτικό γραφείο είναι ακατάλληλος/ο ή ανίκανος/ο για συγκεκριμένο λόγο να συνεχίσει να ασκεί το επάγγελμά του.

Παραπομπή σε πειθαρχική έρευνα
Το νομικό πλαίσιο είναι:
(1) Νόμιμος ελεγκτής και νόμιμο ελεγκτικό γραφείο υπόκεινται σε πειθαρχική έρευνα κατά το παρόν μέρος μόνο εάν κατά τη γνώμη του διοικητικού συμβουλίου της ΑΔΕΕλΕπ
– (α) Το θέμα για το οποίο πρόκειται να διεξαχθεί πειθαρχική έρευνα εγείρει ή πιθανώς να εγείρει σημαντικά θέματα που επηρεάζουν το δημόσιο συμφέρον στη Δημοκρατία,
ή (β) υπάρχουν βάσιμοι λόγοι υποψίας για παράβαση του παρόντος Νόμου, του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 537/2014 ή/και του σχετικού θεσμικού πλαισίου.
(2) (α) Το συμβούλιο, εξετάζοντας εάν ικανοποιείται το κριτήριο της παραγράφου (α) του εδαφίου (1), λαμβάνει οπωσδήποτε υπόψη εάν το θέμα εγείρει σοβαρή ανησυχία στο κοινό ή επηρεάζει την εμπιστοσύνη του κοινού στο ελεγκτικό επάγγελμα στη Δημοκρατία, (β) πρόσθετα με τα πιο πάνω, το συμβούλιο πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη όλες τις περιστάσεις που περιβάλλουν το θέμα, περιλαμβανομένων μεταξύ άλλων, τη φύση του θέματος, την έκταση, την κλίμακα και τη βαρύτητά του.
(3) Εξετάζοντας το συμβούλιο εάν ικανοποιούνται τα κριτήρια της παραγράφου (β) του εδαφίου (1), πρέπει να λάβει υπόψη τις πρόνοιες του παρόντος Νόμου και οποιωνδήποτε κανονισμών εκδίδονται δυνάμει αυτού, καθώς επίσης τις πρόνοιες του σχετικού θεσμικού πλαισίου.

Δύο γεγονότα που επιβάλλουν την ενεργοποίηση της πειθαρχικής διαδικασίας
(1) Στο θέμα των διαβατηρίων, η κ. Δήμητρα Καλογήρου διορίστηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο ως ερευνών λειτουργός για την παραχώρηση 29 διαβατηρίων. Στην έκθεσή της διαπιστώνει σωρεία παραβιάσεων νόμων και κανονισμών από ελεγκτικά γραφεία παρόχους υπηρεσιών απόκτησης διαβατηρίου από επενδυτές. Η κ. Καλογήρου ως μέλος της ΑΔΕΕλΕπ πληροφόρησε την επιτροπή; Εάν η ΑΔΕΕλΕπ δεν είναι ενήμερη, ας ρωτήσει το μέλος της την κυρία Καλογήρου.
(2) Δεν είναι μόνο τα διεθνή Μέσα που ασχολήθηκαν με το θέμα των πολιτογραφήσεων. Ασχολήθηκε εκτενώς και η εφημερίδα «Πολίτης» με αφορμή την έρευνα Καλογήρου. Σαν αποτέλεσμα των δημοσιευμάτων του «Πολίτη» είχαμε απάντηση προς την εφημερίδα από την PwC. Η δημόσια δήλωση/απάντηση της PwC προς την εφημερίδα «Πολίτης» για τα διαβατήρια πελατών της αποτελεί από μόνη της λόγο πειθαρχικής έρευνας. Πρώτον, τα δύο πρόσωπα – πελάτες της PwC αποδείχτηκαν προβληματικές περιπτώσεις πολιτογράφησης και γι’ αυτό προτείνεται η αφαίρεση των διαβατηρίων τους. Δεύτερον, το ύψος των αμοιβών της PwC (πέραν του ενός εκατομμυρίου για τον καθένα) δημιουργεί ερωτηματικά. Το ύψος των αμοιβών είναι ένα θέμα που εμπίπτει στις αρμοδιότητες της ΑΔΕΕλΕπ. Τρίτον, στη λίστα αμοιβών για τις δύο αυτές περιπτώσεις επενδυτών εμφανίζεται και η KPMG. Μήπως υπάρχει θέμα συγκρότησης «λόμπι», του τύπου δηλαδή εσείς πάροχοι εμείς ελεγκτές;
Με βάση τα πιο πάνω περί πειθαρχικής έρευνας στη βάση του δημόσιου συμφέροντος, θα έπρεπε η ΑΔΕΕλΕπ να είχε ήδη διεξάγει ερεύνα. Μήπως η ΑΕΕλΕπ δεν κρίνει ότι το θέμα εγείρει σοβαρή ανησυχία στο κοινό ή επηρεάζει την εμπιστοσύνη του κοινού στο ελεγκτικό επάγγελμα; Εξάλλου, με τις διεθνείς διαστάσεις που πήρε το θέμα, και το ρεζίλεμα της χώρας μας (με τη συμμετοχή άμεσα εποπτευομένων της ΑΔΕΕλΕπ), είναι άξιο απορίας γιατί ακόμα δεν έχει ξεκινήσει πειθαρχική ερεύνα η ΑΔΕΕλΕπ.
Εδώ λοιπόν έχουμε μια εποπτική αρχή που καθηκόντως έπρεπε να ερευνήσει την εμπλοκή εποπτευομένων της σε πιθανά ποινικά αλλά και επαγγελματικά αδικήματα (σύμφωνα με την έκθεση Καλογήρου) και αντί για πειθαρχική έρευνα τηρεί σιγή ιχθύος.

Δεσπόζουσα θέση

Γενικά τα μεγάλα ελεγκτικά γραφεία έχουν αποκτήσει μια τεράστια δύναμη στη λειτουργία του συστήματος. Ελέγχουν τις πιο μεγάλες και σημαντικές επιχειρήσεις του τόπου. Ελέγχουν σωρεία άλλων μεγάλων ιδιωτικών εταιρειών. Προσφέρουν υπηρεσίες στο κράτος και στους ημικρατικούς οργανισμούς σε διάφορα θέματα εκτός λογιστικών. Αλήθεια, δεν υπάρχει θέμα για την Επιτροπή Ανταγωνισμού λόγω δεσπόζουσας θέσης στην αγορά; Δεν δημιουργείται θέμα τάξης αφού ο ΣΕΛΚ είναι βασικός σύμβουλος του υπουργού Οικονομικών και συμμετέχει σε πάρα πολλές συνεδριάσεις της Επιτροπής Οικονομικών της Βουλής; Μέχρι και στα σχέδια υπηρεσίας που συζητούν στην Επιτροπή Οικονομικών οι βουλευτές μας ο ΣΕΛΚ παρεμβαίνει. Συγκεκριμένη ήταν η άποψη της Επιτροπής Οικονομικών της Βουλής στο σχέδιο υπηρεσίας για θέσεις λογιστών στο Δημόσιο, ότι έπρεπε να είναι απαιτούμενο το πανεπιστημιακό δίπλωμα. Ο ΣΕΛΚ διαφωνούσε και πίεζε την επιτροπή να το αλλάξει και να το αντικαταστήσει με την ιδιότητα του μέλους του ΣΕΛΚ. Ο λόγος είναι γιατί μεγάλος αριθμός μελών του ΣΕΛΚ δεν είναι κάτοχοι πανεπιστημιακού διπλώματος…

Στο Ηνωμένο Βασίλειο η αρμόδια αρχή εποπτική λογιστικού επαγγέλματος The Financial Reporting Council (FRC) αποφάσισε να σταματήσει την παντοκρατορία των PwC, KPMG, EY και Deloitte (big-4). H FRC αποφάσισε από το 2024 οι ελεγκτικοί αυτοί οίκοι να σταματήσουν να προσφέρουν άλλες υπηρεσίες πέραν των ελεγκτικών. Ένα μέτρο που σαφέστατα επιδιώκει να περιορίσει τη δύναμη των ελεγκτικών αυτών οίκων. Η ΑΔΕΕλΕπ τι προτίθεται να κάνει γι’ αυτό; Θα περάσει ανάλογη νομοθεσία; Στους μεγάλους ελεγκτικούς οίκους στην Κύπρο, μόνο το 25% των εισπράξεών τους περίπου προέρχεται από ελεγκτικές υπηρεσίες!

Τέλος στη συνωμοσία της σιωπής – Διαφάνεια τώρα
Όπως έχουμε αναφέρει και στην αρχή αυτού του κειμένου, οι θεσμοί ιδρύθηκαν και υπάρχουν για να προστατεύουν το δημόσιο συμφέρον. Δεν είναι υπεράνω κριτικής. Η κυβέρνηση είναι πρωτίστως υπεύθυνη να υποδείξει στην ΑΔΕΕλΕπ το καθήκον της για διερεύνηση και πειθαρχική επιβολή ποινών.
Η Βουλή επίσης οφείλει να ασχοληθεί ως προστάτης της λειτουργίας των θεσμών και αξιών.
Η ΑΔΕΕλΕπ και ο ΣΕΛΚ ας ξεκινήσουν επιτέλους τις δικές τους εσωτερικές έρευνες και να επιβάλουν τες πειθαρχικές ποινές, εάν πρέπει, που προνοούνται.
Δηλαδή να εκτελέσουν την αποστολή τους.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.