Φόρμα αναζήτησης

Ο Τ/κ που γλύτωσε από τον θάνατο 17 Ε/κ – «Ψάχνω αυτόν που έσωσε τη ζωή του πατέρα μου»



Της Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Η Παρασκευή Παπαβασιλείου Κοσμά ψάχνει τον Τουρκοκύπριο που έσωσε τη ζωή του πατέρα της, μαζί με τη ζωή 16 άλλων Ελληνοκυπρίων. Όταν μιλήσαμε μου είπε τα ακόλουθα:

*** «Η οικογένειά μου είναι από το χωριό Λιμνιά και είχαμε φύγει από το χωριό στις 14 Αυγούστου 1974, στη διάρκεια του πολέμου, και μέναμε στις Βρυσούλλες, στους πορτοκαλεώνες των Βρετανικών Βάσεων. Η μητέρα μου και ο πατέρας μου στις 15 Αυγούστου 1974 είχαν πάει πίσω στο χωριό μας για να φέρουν φαγητό και ρούχα και δεν τους είχε συμβεί τίποτα. Γι’ αυτό την τρίτη μέρα, δηλαδή στις 17 Αυγούστου 1974, ο πατέρας μου μαζί με τον θείο μου και ακόμα δύο άτομα αποφάσισαν να πάνε στα Λιμνιά για να ταΐσουν τα ζώα. Ωστόσο δεν τα κατάφεραν και πιάστηκαν αιχμάλωτοι πολέμου».

*** «Ο πατέρας μου είδε έναν νεαρό αξιωματικό και ο αξιωματικός αυτός ήταν Τουρκοκύπριος και είχε δύο ή τρία αστέρια. Ο πατέρας μου τον γνώριζε από το λιμάνι Αμμοχώστου».

*** «Ο θείος μου Πρόδρομος Παπαβασιλείου, που είχε εκλεχθεί δήμαρχος Αμμοχώστου μετά το 1974, ήταν ένα άτομο από την Αριστερά και είχε πολύ καλές σχέσεις με Τουρκοκύπριους. Είχε ναυτιλιακό γραφείο και ο πατέρας μου εργαζόταν βοηθώντας κάποτε τον θείο μου στο λιμάνι».

*** «Ο θείος μου είχε βοηθήσει χιλιάδες Εβραίους να διαφύγουν στο Ισραήλ κατά τη διάρκεια του B’ Παγκοσμίου Πολέμου, γι’ αυτό και έχουν δώσει σε δρόμους και νοσοκομεία το όνομά του».

Παρασκευή Παπαβασιλείου Κοσμά.

*** «Ένα ή δύο χρόνια πριν το 1974 ένας νεαρός άντρας, ένας Τουρκοκύπριος, πήγαινε για να σπουδάσει στην Κωνσταντινούπολη και είχε πολλά πράγματα να μεταφέρει στο πλοίο. Ο πατέρας μου είχε βοηθήσει αυτό τον νεαρό άντρα να μεταφέρει τα πράγματά του στο πλοίο. Νομίζω ήταν το 1972. Δεν ήταν η δουλειά του πατέρα μου να μεταφέρει τα πράγματα αυτά, αλλά ο νεαρός Τουρκοκύπριος δεν το γνώριζε. Όταν ο πατέρας μου μετέφερε τα πράγματά του στο πλοίο, ο νεαρός άντρας του έδωσε δύο κυπριακές λίρες. Όμως ο πατέρας μου δεν πήρε ποτέ τα λεφτά».

Ο Σπύρος Παπαβασιλείου και η γυναίκα του Ρουπίνα Χρυσοστόμου Παπαβασιλείου στο Σαν Φρανσίσκο.

*** «Σύμφωνα με αυτά που μου είπε ο πατέρας μου, αυτός ο νεαρός άντρας ήταν ξανθός με γαλάζια μάτια, ψηλός και όμορφος. Και ο νεαρός αξιωματικός που είδε όταν ήταν αιχμάλωτος πολέμου πάνω στην άσφαλτο ήταν αυτός ο νεαρός άντρας».

*** «Ο πατέρας μου στράφηκε στον θείο Αντώνη και είπε: ‘Ξέρω εκείνον τον νεαρό, θα του μιλήσω και ίσως να βοηθήσει’, αλλά ο θείος δεν τον πίστεψε. Όμως ο πατέρας μου ήταν γενναίος και δεν άκουσε τον θείο μου και του φώναξε θυμίζοντάς του την ιστορία στο λιμάνι. Ο νεαρός αξιωματικός του έκανε νόημα να σωπάσει και ο πατέρας μου σώπασε».

*** «Τότε ήρθε ένα όχημα το οποίο θα τους μετέφερε σε ένα κάστρο στον Πενταδάκτυλο. Παρόλο που ο πατέρας μου μας είχε πει ποιο κάστρο ήταν, δεν το θυμάμαι. Όταν έφτασαν εκεί, είδαν ότι μια μεγάλη μπουλντόζα είχε σκάψει μια πολύ μεγάλη τρύπα και ότι εκεί υπήρχαν και άλλοι Ελληνοκύπριοι αιχμάλωτοι πολέμου. Προφανώς αυτός θα γινόταν τόπος εκτέλεσης, οι αιχμάλωτοι θα εκτελούνταν και η μεγάλη τρύπα θα γινόταν μαζικός τάφος».

*** «Ήρθε ένα τζιπ με τον νεαρό αξιωματικό, που πήγε στον στρατιωτικό αξιωματούχο εκεί και του ψιθύρισε κάτι στο αφτί».

 Πρόδρομος Παπαβασιλείου.

 

*** «Τότε έλυσαν τα χέρια των αιχμαλώτων, τους έδωσαν λίγο νερό και από ένα κουτί μπισκότα και λεμονάδα. Μετά τους φόρτωσαν σε όχημα και τους πήραν από εκείνο το κάστρο στο Γκαράζ Παυλίδη. Ήταν συνολικά 17 Ελληνοκύπριοι αιχμάλωτοι, συμπεριλαμβανομένου και του πατέρα μου. Άρα, ο νεαρός Τουρκοκύπριος αξιωματικός είχε σώσει τη ζωή 17 Ελληνοκυπρίων, παίρνοντάς τους στο Γκαράζ Παυλίδη. Εκεί τους κατέγραψαν ως αιχμάλωτους πολέμου και η ζωή τους σώθηκε».

*** «Μόλις ελευθερώθηκαν ο πατέρας και ο θείος μου, πήγαν στον αστυνομικό σταθμό στη Λάρνακα. Πιστεύω ότι πρώτα είχαν πάει στον αστυνομικό σταθμό στην Άχνα, αλλά νομίζω ότι ο αστυνομικός σταθμός Άχνας τους έστειλε στον αστυνομικό σταθμό Λάρνακας».

*** «Είχαν πάει στον ελληνοκυπριακό αστυνομικό σταθμό στη Λάρνακα και έδωσαν καταθέσεις για όσα έζησαν. Αν καταφέρεις να βρεις εκείνες τις καταθέσεις, τότε ίσως μάθεις πού μπορεί να ήταν εκείνος ο μαζικός τάφος, αν ήταν στο Βουφαβέντο, στην Καντάρα ή στον Άγιο Ιλαρίωνα».

*** Το όνομα του πατέρα μου ήταν Σπύρος Παπαβασιλείου και ο θείος μου ήταν ο Αντώνης Παπαβασιλείου. Ο άλλος μου θείος όπως σου είπα ήταν ο Πρόδρομος Παπαβασιλείου που είχε τη ναυτιλιακή εταιρεία Shoham Shipping Company – ήταν το πρακτορείο για τη Zimm Shipping. Αν πας ποτέ στη Γιάφα ή τη Χάιφα, θα δεις δρόμους με το όνομά του, μια προτομή του και, ακόμα, ένα νοσοκομείο που φέρει το όνομά του. Μετά το 1974 ήταν ο δήμαρχος Βαρωσίων. Η ναυτιλιακή εταιρεία υπάρχει ακόμα, ο ξάδελφός μου συνεχίζει τη λειτουργία της εταιρείας αυτής στη Λεμεσό. Εκείνες τις μέρες, εκτός από το γραφείο στο Βαρώσι, είχαν γραφείο στη Λάρνακα και τη Λευκωσία».

*** «Ο άλλος μου θείος, ο Αντώνης Παπαβασιλείου, ήταν στενός φίλος με τον μουχτάρη της Αλόας. Όταν ακούσαμε για τις σφαγές σε Μαράθα – Σανταλάρη – Αλόα, καθώς ήμασταν στις Βρυσούλλες πρόσφυγες, θυμούμαι τον θείο μου να κλαίει σαν παιδί επειδή σκεφτόταν όλα τα μέλη της οικογένειας του μουχτάρη της Αλόας σκοτωμένα».

*** «Θέλω να σου πω για τον μουχτάρη της Αλόας. Ο θείος μου Αντώνης Παπαβασιλείου είχε πολλά χωράφια όπου φύτευε και θέριζε και ο μουχτάρης της Αλόας τον βοηθούσε. Τον αποκαλούσαν επίσης Μαύρο της Αλόας επειδή είχε πολύ σκούρο δέρμα. Ερχόταν επίσης στο σπίτι μας και τρώγαμε μαζί. Ο πατέρας μου είχε λίγη γη και όταν ήταν ο καιρός του θέρους κανένας Ελληνοκύπριος δεν ερχόταν να τον βοηθήσει αφού τα χωράφια του ήταν πολύ μικρά, όμως ο μουχτάρης της Αλόας ερχόταν και τον βοηθούσε. Άφηνε τα δικά του πράγματα και ερχόταν να κάνει τη δουλειά του πατέρα μου, ήταν τόσο στενοί φίλοι».

*** «Πριν από δύο χρόνια επισκέφτηκα την Αλόα και τη Μαράθα και τον έψαξα, αλλά δεν τον γνώριζαν εκείνοι που ρώτησα. Υποθέτω ότι πρέπει να έχει πεθάνει και εκείνοι που ρώτησα μπορεί να μην είναι Τουρκοκύπριοι από εκείνο το χωριό, έτσι δεν τον γνώριζαν».

*** «Το χωριό της μητέρας μου ήταν η Περιστερωνοπηγή και είχε παντρευτεί στα Λιμνιά. Θυμάμαι τον γάμο ενός από τα παιδιά του μεγάλου μας θείου στην Περιστερωνοπηγή. Ήμουν παιδί αλλά θυμάμαι. Ο μεγάλος μας θείος μιλούσε καλά τουρκικά και ένας Τουρκοκύπριος φίλος τους, ένας βοσκός που μιλούσε τέλεια ελληνικά, ήρθε επίσης στον γάμο και μας είπε τραγούδια και αμανέδες στα ελληνικά και στα τουρκικά. Ο μεγάλος μας θείος ήταν επίσης βοσκός και μαζί με αυτόν τον Τουρκοκύπριο βοσκό βοηθούσαν ο ένας τον άλλον».

Ο Αντώνης Παπαβασιλείου πάνω στο τρακτέρ του στο χωριό Λιμνιά.

*** «Οι σχέσεις των ανθρώπων από την Περιστερωνοπηγή και τα Λιμνιά με τους Τουρκοκύπριους από τα γύρω χωριά ήταν πολύ καλές. Δούλευαν μαζί στα χωράφια, έβοσκαν μαζί τα πρόβατά τους, βοηθούσαν ο ένας τον άλλον. Στη διάρκεια του θερισμού, η μητέρα μου εργαζόταν στα χωράφια μαζί με Τουρκοκύπριους και μαγείρευαν πιλάφι πουργούρι στα χωράφια».

*** «Το αίμα μας πάγωσε όταν ακούσαμε για κάποιους ‘Ελληνοκύπριους χριστιανούς’ που είχαν λεηλατήσει, βιάσει και σκοτώσει ανθρώπους στα τρία χωριά της Μεσαορίας, Μαράθα – Σανταλάρη – Αλόα. Ήμασταν πρόσφυγες στους πορτοκαλεώνες στις Βρυσούλλες όταν έφτασαν τα νέα και ήμασταν καταρρακωμένοι. Οι άνθρωποι από αυτά τα τρία χωριά ήταν καλοί, πολύ φιλικοί και πολύ ειρηνικοί. Στα χωριά μας δούλευαν ειρηνικά γενιές ολόκληρες στα χωράφια. Τέτοιες σφαγές ήταν απαράδεκτες για μας. Ο θείος μου έκλαιγε σαν μωρό κάτω από τις πορτοκαλιές όταν έμαθε αυτά τα καταστροφικά νέα. Δεν πρέπει ποτέ να ξεχάσουμε αυτές τις σφαγές από τους φασίστες δολοφόνους της ΕΟΚΑ Β».

*** «Αν μπορείτε να με βοηθήσετε, σας παρακαλώ θα ήθελα να βρω τον Τουρκοκύπριο που είχε σώσει τη ζωή του πατέρα μου και του θείου μου ανάμεσα σε εκείνους τους 17 Ελληνοκύπριους. Θέλω να τον ευχαριστήσω από την καρδιά μου για την ανθρωπιά του, καθώς έσωσε τη ζωή 17 Ελληνοκυπρίων».

 

Η αναζήτηση

Αυτή είναι η συγκινητική ιστορία της Παρασκευής Παπαβασιλείου Κοσμά. Έχω γράψει την ιστορία της και στα τουρκικά και τη δημοσίευσα στις σελίδες μου στην εφημερίδα YeniDuzen. Μέχρι στιγμής ένας αναγνώστης τηλεφώνησε για να πει ότι μπορεί να ξέρει ποιον ψάχνουμε. Ότι υπήρχε αυτός ο Τουρκοκύπριος που ονομαζόταν Huseyin, ο οποίος είχε σώσει τη ζωή πολλών Ελληνοκυπρίων, ότι ζούσε στην περιοχή Sakarya στην Αμμόχωστο, και είχε σώσει πολλούς Ελληνοκύπριους από διάφορες περιοχές, συμπεριλαμβανομένου του Γκαράζ Παυλίδη. Και ότι παρόλο που φαινόταν πολύ σκληρός άντρας, είχε χρυσή καρδιά. Πέθανε στο Λονδίνο επειδή είχε καρκίνο. Ήταν από τον Άγιο Ανδρόνικο (Yeshilkeuy) στην περιοχή Καρπασίας και, όπως περιγράφει η Παρασκευή Κοσμά, είχε πάει εκείνο τον καιρό για σπουδές σε μια στρατιωτική ακαδημία. Προφανώς η αδελφή της είναι μια πολύ καλή μου φίλη και υποσχέθηκε να με πάρει στη γυναίκα του μακαρίτη Huseyin Kizilors που είχε σώσει τη ζωή πολλών, σύμφωνα με εκείνους που εργάζονταν μαζί του. Ένας από τους συναδέλφους του στον στρατό εκείνο τον καιρό, το 1974, μου είπε ότι ένας Ελληνοκύπριος του οποίου τη ζωή είχε σώσει είχε πάει και στην τηλεόραση και είπε την ιστορία και τον ευχαρίστησε δημόσια. Πιστεύω ότι έσωσε επίσης και τη ζωή εκείνων σε μάντρα στην περιοχή Καϊμακλίου – είχα γράψει την ιστορία πριν από κάποιο καιρό στην εφημερίδα «Πολίτης». Θα κάνω έρευνα και θα επανέλθω με περισσότερες λεπτομέρειες. Στο μεταξύ ας είμαστε ευγνώμονες που έχουμε όμορφους ανθρώπους όπως αυτούς στις κοινότητές μας οι οποίοι κατάφεραν να σώσουν τη ζωή ο ένας του άλλου.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.