Φόρμα αναζήτησης

Ο «Πρωτέας» των δραστών βίας, προστάτης των γυναικών θυμάτων!



Του Μάριου Δημητρίου

Με αποστολή την αποτροπή επιδείνωσης της ενδοοικογενειακής βίας που έχει πάρει ανησυχητικές διαστάσεις το τελευταίο διάστημα στην Κύπρο και με απώτερο στόχο τον τερματισμό της, ο Σύνδεσμος για την Πρόληψη και την Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια (ΣΠΑΒΟ) εξαγγέλλει μέσω του «Πολίτη» το νέο πρόγραμμα δραστών «Πρωτέας» που απευθύνεται κυρίως σε άνδρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας που ζητούν οι ίδιοι τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα ή παραπέμπονται σε αυτό από φορείς, υπηρεσίες, επαγγελματίες ή από τη δικαστική εξουσία. Σχετική αποκλειστική συνέντευξη έδωσαν στην εφημερίδα μας την περασμένη Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου τα μέλη της διεπιστημονικής ομάδας του προγράμματος, η οποία απαρτίζεται από επαγγελματίες κλινικούς ψυχολόγους, δικανικούς ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς, με επικεφαλής την επιστημονική διευθύντρια του ΣΠΑΒΟ δρα Άντρη Ανδρονίκου. Μαζί της ήταν οι λειτουργοί του ΣΠΑΒΟ Αλίκη Οικονομίδη, κλινική ψυχολόγος, Μαρία Ιωσήφ και Νεκτάριος Καλλονάς, κοινωνικοί λειτουργοί, και Βύρων Ερωτοκρίτου, δικανικός ψυχολόγος. Υπογράμμισαν ότι ένα πολύ σημαντικό μέρος του «Πρωτέα» είναι η πρόληψη που αφορά παιδιά και έφηβους, και κυρίως αγόρια, και έτσι στο πλαίσιο του προγράμματος θα γίνουν από τα μέλη της διεπιστημονικής ομάδας εκπαιδευτικά σεμινάρια και διαλέξεις, τόσο στη δημόσια όσο και στην ιδιωτική εκπαίδευση.

Και στις Φυλακές

Η ομάδα του ΣΠΑΒΟ που «τρέχει» τον «Πρωτέα» μας υπενθύμισε ότι το αρχικό πρόγραμμα δραστών που ο σύνδεσμος εφάρμοσε το 2007 και για τα επόμενα επτά περίπου χρόνια ήταν το «Αγάπη χωρίς πόνο». Το πρόγραμμα εκείνο εφαρμοζόταν και στις Κεντρικές Φυλακές μετά από συνεννόηση με το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Απευθυνόταν σε άντρες και γυναίκες με βίαιη συμπεριφορά, εκρήξεις θυμού και σε ευάλωτα άτομα που αντιμετώπιζαν τέτοιου είδους συμπεριφορές. Σύμφωνα με ενημερωτικά στοιχεία του συνδέσμου, συνολικά 51 δράστες βίας στην οικογένεια, από τους οποίους οι 47 ήταν Κύπριοι και οι 4 αλλοδαποί, συμμετείχαν από το 2016 μέχρι σήμερα σε ατομική συμβουλευτική στον ΣΠΑΒΟ.

Μας αναφέρθηκε ότι «ένας από τους στόχους του προγράμματος ‘Πρωτέας’ είναι επίσης η παροχή του και στον χώρο των Κεντρικών Φυλακών με εφαρμογή του για φυλακισμένους που καταδικάστηκαν για βία. Θα τους βοηθήσει στην κατανόηση – αντίληψη της βίας και στην εκμάθηση αποφυγής άσκησης βίας. Η φυλάκιση των δραστών δεν μπορεί από μόνη της να επιφέρει μείωση της πιθανότητας επανάληψης παρόμοιων συμπεριφορών βίας, εφόσον χρειάζεται ένα δομημένο θεραπευτικό πλαίσιο όπου ο δράστης θα μπορεί να εισέρχεται με βασικό άξονα τη θεραπεία και την ανάληψη της ευθύνης για τη βία».

Θετικές σεξουαλικές σχέσεις

«Μέσω των ατομικών και ομαδικών θεραπευτικών παρεμβάσεων ο «Πρωτέας» έχει σκοπό την τροποποίηση των αντιλήψεων των εξυπηρετούμενων, τη διαμόρφωση της βίαιης συμπεριφοράς τους και την προσωπική ανάληψη ευθύνης των πράξεών τους», ανέφεραν τα μέλη της ομάδας του ΣΠΑΒΟ στη συνομιλία μας. «Πρόκειται για ένα διετές πρόγραμμα που στοχεύει στη διερεύνηση των προσωπικών αξιών, στην αναγνώριση, κατανόηση και έλεγχο των συναισθημάτων και επιθυμιών, στη διαχείριση θυμού, στον σεβασμό στις διαπροσωπικές σχέσεις, στην ανάληψη προσωπικών ευθυνών, στην κατανόηση των επιπτώσεων της βίας, στη δημιουργία θετικών σεξουαλικών σχέσεων και δεξιοτήτων επικοινωνίας».

Η συγκατάθεση

Η δρ Ανδρονίκου επισήμανε σχετικά ότι στο πλαίσιο της επεξεργασίας των επιπτώσεων της βίας από τη διεπιστημονική ομάδα του προγράμματος προκύπτει το ζήτημα της συγκατάθεσης της συντρόφου στη σεξουαλική συνεύρεση. «Σε πολλές περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας», μας είπε, «συνυπάρχει η σεξουαλική κακοποίηση. Και είναι ενδεικτικό ότι υπάρχουν λιγότερες καταγγελίες για σεξουαλική κακοποίηση, γιατί πολλές γυναίκες δεν θεωρούν μορφή σεξουαλικής κακοποίησης τη σεξουαλική επαφή χωρίς τη συγκατάθεσή τους, αλλά μέρος των καθηκόντων τους. Γι’ αυτό οι δράστες εκπαιδεύονται στο πλαίσιο του «Πρωτέα» στις θετικές σεξουαλικές σχέσεις. Αυτό έχει να κάνει, πέρα από τη συγκατάθεση, με το πώς ο ένας σύντροφος χρησιμοποιεί το σώμα του άλλου συντρόφου μέσα σε αυτήν τη διαδικασία – αν του προκαλεί πόνο, αν τον μειώνει. Παρόλο που η συγκατάθεση στη σεξουαλική συνεύρεση έχει ιδιαίτερη και βαρύνουσα σημασία για την εμφάνιση της σεξουαλικής κακοποίησης, αντίστοιχα συντρέχουν και άλλοι σημαντικοί παράγοντες όπως ο τρόπος που εξελίσσεται η κακοποίηση. Στη σεξουαλική κακοποίηση υπάρχουν αιμορραγίες, πάρα πολλά σοβαρά τραύματα, χρήση εργαλείων στο σώμα της γυναίκας, σωματική κακοποίηση στη διάρκεια της επαφής, ψυχολογική κακοποίηση και εξευτελισμός…».

«Δεν ευθύνομαι εγώ, αλλά εκείνη…»

Οι συνομιλητές μας τόνισαν ότι οι περισσότεροι δράστες δεν αναλαμβάνουν την ευθύνη των βίαιων πράξεών τους και υποστηρίζουν ότι είναι η σύζυγος που ευθύνεται για τη βία την οποία ασκούν… «Αν κάποιος αναγνωρίσει ότι είναι δική του ευθύνη η βία που άσκησε, τότε έχει κάνει τουλάχιστον τη μισή δουλειά της θεραπείας του!», σχολίασε χαρακτηριστικά η δρ Άντρη Ανδρονίκου. Πρόσθεσε ότι ο «Πρωτέας» είναι το πρώτο ολοκληρωμένο πρόγραμμα των δραστών όπου ταυτόχρονα γίνεται κινητοποίηση των γυναικών τους για να ενταχθούν στη συμβουλευτική ομάδα του ΣΠΑΒΟ για τα θύματα, αφού έχει παράλληλη αποστολή του την προστασία και την ενίσχυση της ασφάλειας γυναικών και παιδιών. Όπως είπε η δρ Ανδρονίκου, «αν καταφέρουμε μέσα από το πρόγραμμα να μειώσουμε την επικινδυνότητα της βίας, να κινητοποιήσουμε και τα θύματα να ζητήσουν βοήθεια, τότε θα έχουμε ένα πολύ καλό αποτέλεσμα. Τέτοιου είδους προγράμματα δομούνται ουσιαστικά και στοχεύουν στην προστασία και την ενίσχυση της ασφάλειας των θυμάτων -γυναικών και παιδιών- που είναι πάντα στο επίκεντρό τους».

Ο κατηγορούμενος υπό κηδεμονία…

Τονίστηκε ιδιαίτερα το γεγονός ότι ο «Πρωτέας» δρα σε αυστηρά επιστημονική βάση, με την τήρηση όλων των απαραίτητων πρωτοκόλλων, κωδικών δεοντολογίας, εγχειριδίων λειτουργίας και επιστημονικών εργαλείων που εμπίπτουν στο φάσμα της παροχής υπηρεσιών σε δράστες. «Στην πραγματικότητα», μας είπαν τα μέλη της ομάδας, «ο ‘Πρωτέας’ αποτελεί το πρώτο ολοκληρωμένο πρόγραμμα δραστών που εφαρμόζεται στην Κύπρο καλύπτοντας το κενό για δημιουργία θεραπευτικού προγράμματος δραστών ενδοοικογενειακής βίας όπως αυτό προβλέπεται στον περί Βίας στην Οικογένεια (Πρόληψη και Προστασία Θυμάτων) Νόμο του 2000 (Ν. 119(I)/2000). Σύμφωνα με το εδάφιο 1 του παρόντος νόμου, το δικαστήριο, αν το κρίνει σκόπιμο, δύναται, αντί να επιβάλει στον κατηγορούμενο χρηματική ποινή ή/και φυλάκιση, να δεχθεί αίτημά του να τον θέσει υπό κηδεμονία, με βάση τον περί Κηδεμονίας και Άλλων Τρόπων Μεταχείρισης Αδικοπραγούντων Νόμο του 1996 (Ν. 46(I)/1996), με τον ειδικό όρο ότι θα υποβληθεί σε θεραπευτική αγωγή αυτοελέγχου από ειδικούς ή με άλλους όρους που το δικαστήριο θα κρίνει αναγκαίους, για να αποφευχθεί η επανάληψη πράξεων βίας. Με βάση τη νομοθεσία το ποινικό αδίκημα της βίας προνοεί ποινή φυλάκισης μέχρι πέντε χρόνια ή χρηματική ποινή μέχρι 3 χιλιάδες ευρώ ή και τις δύο ποινές μαζί. Στην παρούσα φάση με την έλλειψη ενός δομημένου θεραπευτικού προγράμματος, αυτές είναι οι μόνες επιλογές της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το πρόγραμμα σε καμία περίπτωση δεν θα αντικαταστήσει την ποινή φυλάκισης εφόσον η βία είναι ποινικό αδίκημα, αλλά αφορά εκείνες τις περιπτώσεις που μπορεί να μην προχωρήσει η ποινή φυλάκισης».

Επιθυμία αλλαγής συμπεριφοράς

Μια σημαντική επισήμανση εκ μέρους των συνομιλητών μας είναι ότι «η ουσιαστική μεταχείριση ατόμων που ασκούν βία, σύμφωνα με το πνεύμα του νόμου, θα πρέπει να έχει ως βασική αφετηρία τη θεραπευτική τους προσέγγιση -με την αυτονόητη συναίνεσή τους-, ενώ έπονται η συνεπής παρακολούθηση και ολοκλήρωση θεραπευτικού προγράμματος. Ακόμη όμως και στην περίπτωση που κάποια άτομα που ασκούν βία κινητοποιηθούν για να αποφύγουν ένα βάρος ποινικών συνεπειών, η ειλικρινής επιθυμία για αλλαγή βίαιης συμπεριφοράς μπορεί να δημιουργηθεί κατά τη διάρκεια της ένταξή τους στο θεραπευτικό πρόγραμμα».

Τονίστηκε περαιτέρω ότι σε κάθε περίπτωση «η εφαρμογή αυτού του θεραπευτικού προγράμματος θα αποφέρει ουσιαστικά και ριζικά οφέλη σε πολλαπλά επίπεδα στα άτομα που πρόκειται να το παρακολουθήσουν, στις επηρεαζόμενες συζύγους, συντρόφους, στα παιδιά, στο ευρύτερο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον και κατ’ επέκταση στο επίπεδο της κοινωνικής πολιτικής σε ό,τι αφορά τα ζητήματα της βίας στην οικογένεια».

* Μας αναφέρθηκε ότι το πρόγραμμα δραστών στεγάζεται σε ειδικό χώρο όπου τα θύματα δεν μπορούν να έχουν επαφή με τους δράστες. Επίσης, οι υπηρεσίες του ΣΠΑΒΟ προς τους δράστες λαμβάνουν χρηματοδότηση ύψους 10 χιλιάδων ευρώ από το Υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ενώ το κόστος παροχής ολόκληρου του προγράμματος ανέρχεται στις 78 χιλιάδες ευρώ. Σημειώνεται ότι στο πλαίσιο του «Πρωτέα» ο ΣΠΑΒΟ είναι εγγεγραμμένος στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εργασίας για Δράστες Ενδοοικογενειακής Βίας (European Network for the Work with Perpetrators of Domestic Violence, WWP EN), όπου συμμετέχουν περισσότεροι από 50 ενεργοί οργανισμοί μέλη από όλη την Ευρώπη.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.