Φόρμα αναζήτησης

«Μόδα, η έλλειψη ανοχής» του Κώστα Κωνσταντίνου

Η Μάργκαρετ Άτγουντ, ο Νόαμ Τσόμσκι, ο Γκάρι Κασπάροφ, η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ, ο Σαλμάν Ρούσντι και ο  Γουίντον Μαρσάλις είναι μόνο μερικοί από τους 150 διανοούμενους και προσωπικότητες του πολιτισμού οι οποίοι υπογράφουν μια ανοιχτή επιστολή με τίτλο «Ένα γράμμα για τη δικαιοσύνη και το διάλογο», η οποία δημοσιοποιήθηκε στο Harper’s Magazine και προκάλεσε αίσθηση παγκοσμίως.

Σε «κανονικές» εποχές, ένα τέτοιο γράμμα δεν θα προσέλκυε ιδιαίτερα την προσοχή, παρά το ηχηρό των ονομάτων που το υπογράφουν. Βεβαίως σε εποχές άλλες από τις σημερινές, μια ανοιχτή επιστολή με αυτό το περιεχόμενο δεν θα υπήρχε λόγος να είχε γραφτεί. Και συνεπώς, μάλλον δεν θα είχε υπάρξει.

«Η ηθική βεβαιότητα που τυφλώνει»

Αυτό που επέβαλε τη σύνταξή της και την παρέμβαση των «150» ήταν η πεποίθησή τους ότι το κύμα των κοινωνικών αντιδράσεων στις ΗΠΑ έχει αρχίσει να συνοδεύεται ολοένα και περισσότερο από μια ευρύτερη «έλλειψη ανοχής σε αντίθετες απόψεις, μια μόδα για δημόσια διαπόμπευση και εξοστρακισμό και την τάση να επιλύονται σύνθετα ζητήματα πολιτικής με μια ηθική βεβαιότητα που τυφλώνει».

Πολιτισμός σημαίνει και λάθη

Δεν είναι άλλωστε τυχαίο που η Επιστολή κλείνει με το εξής: «Ως συγγραφείς, χρειαζόμαστε έναν πολιτισμό ο οποίος μας αφήνει χώρο για πειραματισμό, για την ανάληψη ρίσκου. Ακόμα και για λάθη. Είναι απαραίτητο να διατηρήσουμε τη δυνατότητα της καλοπροαίρετης διαφωνίας χωρίς καταστροφικές επαγγελματικές συνέπειες. Αν δεν προασπιστούμε την ίδια την έννοια στην οποία βασίζεται η δουλειά μας, τότε δεν μπορούμε να περιμένουν το κοινό ή την Πολιτεία να την υπερασπιστεί για λογαριασμό μας».

Οι επιθέσεις στην Τζ. Κ. Ρόουλινγκ

Η κίνηση, ακολουθεί μια σειρά περιστατικών τους τελευταίους μήνες. Η Ρόουλινγκ, για παράδειγμα, συγγραφέας των βιβλίων του Χάρι Πότερ, έγινε θύμα επιθέσεων και διασυρμού στο Twitter μετά από σχόλια τα οποία έγραψε για τις τρανς γυναίκες και τα οποία κάποιοι θεώρησαν δυσφημιστικά.

Τόσο μάλιστα που επιφανείς τρανς γυναίκες όπως η Dana International αναγκάστηκαν να βγουν δημόσια και να πάρουν θέση υπέρ της Ρόουλινγκ. «Κάποτε», έγραψε η Dana, «η ΛΟΑΤΙ κοινότητα μπαίνει σε αχρείαστους πολέμους με ανθρώπους οι οποίοι μας στηρίζουν απόλυτα». Για να τονίσει ότι το θέμα το οποίο ήγειρε η Ρόουλινγκ απαιτεί συζήτηση. «Κάποιος μπορεί να συμφωνεί ή να διαφωνεί αλλά δεν πρέπει να καταλήγουμε αβίαστα σε κατηγορίες για τρανσφοβία».

Ένας άλλος από τους «150» ο  ψυχολόγος και γλωσσολόγος Στίβεν Πίνκερ αποκηρύχθηκε δημοσίως από περισσότερους από 500 συναδέλφους του στην Ένωση Γλωσσολόγων των ΗΠΑ οι οποίοι, μάλιστα, έφτασαν στο σημείο να ζητήσουν και τη διαγραφή του από τη λίστα με τα διακεκριμένα μέλη της Ένωσης.

Διαγραφή για τα… tweets

Εξήγησαν μάλιστα, ότι δεν τους απασχολούσε «η συνεισφορά του Πίνκερ ως γλωσσολόγου, ψυχολόγου και επιστήμονα» αλλά το γεγονός ότι είναι «δημόσιο πρόσωπο με μια πρακτική η οποία καταπνίγει τις φωνές ανθρώπων που υποφέρουν από ρατσιστική και σεξιστική βία». Και προς ενίσχυση της θέσης τους παρέθεσαν παραδείγματα με όρους όπως «αστικό έγκλημα» και «αστική βία» σε τουίτς του Πίνκερ για να υποστηρίξουν ότι υποβάθμιζαν τη θέση των μαύρων και τους ενοχοποιούσαν.

Η άποψη που σκοτώνει την άποψη

Η επιστολή των 150 διανοούμενων και μορφών του πολιτισμού δεν κατονομάζει συγκεκριμένα πρόσωπα αλλά περιγράφει με μελανά χρώματα την ατμόσφαιρα και τις πρακτικές: «Αρχισυντάκτες απολύονται για τη δημοσίευση αμφιλεγόμενων θέσεων, βιβλία αποσύρονται με την υποψία και μόνο της έλλειψης αυθεντικότητας, δημοσιογράφοι αποστερούνται τη δυνατότητα να γράψουν για συγκεκριμένα θέματα, καθηγητές ερευνώνται για αναφορές τους σε λογοτεχνικά έργα στις τάξεις, ερευνητές απολύονται για την κυκλοφορία αξιολογημένης από ομότιμους ακαδημαϊκής μελέτης και επικεφαλής οργανισμών εκδιώκονται για πράγματα που κάποτε δεν είναι παρά απλές απροσεξίες».

Αντί για λογοκρισία ή απαγόρευση, τονίζουν οι «150», «ο τρόπος να νικήσει κανείς κακές ιδέες είναι η έκθεσή τους σε επιχειρήματα, η πειθώ και όχι η προσπάθεια να αποσιωπηθούν ή να αγνοηθούν μέχρι να σβήσουν».

Ένας από τους οργανωτές της πρωτοβουλίας, ο συγγραφέας Τόμας Τσάτερτον Γουίλιαμς -συνεργάτης του New York Times Magazine και δύο απομνημονευμάτων τα οποία πραγματεύονται την ιδιότητά του ως παιδί μαύρου πατέρα και λευκής μητέρας, εξήγησε πως πολλοί άλλοι συμφωνούσαν μεν αλλά φοβόντουσαν να βάλουν το όνομά τους στις υπογραφές. Ενδεικτικό και αυτό του κλίματος.

«Φοβούνται να μιλήσουν»

Αναφερόμενος σε μία περίπτωση την οποία δεν κατονόμασε αλλά περιέγραψε ως «διακεκριμένος μαύρος ακαδημαϊκός» (σ.σ. “a prominent Black academic”) ανέφερε πως η απάντηση που έλαβε, παρά τη συμφωνία ως προς την άποψη που εκφράζει η επιστολή ήταν πως, «η εικόνα μας θα είναι πολύ κακή όταν ο κόσμος θα θυμάται αυτές τις στιγμές και εμείς θα έχουμε σταθεί στο δρόμο τους». Προχώρησε μάλιστα για να συγκρίνει τους συγγραφείς της επιστολής με «τον λευκό κλήρο ο οποίος συμβούλευσε τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ να κάνει υπομονή και να περιμένει».

Ο Γουίλιαμς απέρριψε αυτή τη σύγκριση των διανοουμένων και των καλλιτεχνών με «ένα τσούρμο γηραιών ιερέων οι οποίοι κήρυτταν τη μετριοπάθεια στους μαύρους». «Εδώ», τόνισε αναφερόμενος στους «150», «μιλάμε για μαύρους, για τρανς, για μουσουλμάνους, αγνωστικιστές, Εβραίους, νέους, ηλικιωμένους, αριστερούς και δεξιούς. Η ποικιλομορφία της επιστολής είναι μέρος της δύναμής της».

Κατέθεσε δε την ανησυχία του για το γεγονός ότι υπήρχαν «πολλοί άλλοι» οι οποίοι προσκλήθηκαν να υπογράψουν, «οι οποίοι είπαν ότι συμφωνούσαν απόλυτα… αλλά δήλωσαν ότι σ΄αυτή τη φάση της καριέρας τους, δεν μπορούσαν να πάρουν αυτό το ρίσκο και πως πραγματικά φοβούνταν τις συνέπειες».

Οι λέξεις καταργούν στην ουσία

Ο Γουίλιαμς σημείωσε ακόμη ότι, «η τάση των ανθρώπων να εστιάζουν στις γλώσσα και τους συμβολισμούς αντί της ουσίας», ήταν επίσης ένας λόγος.

«Γι’ αυτό είναι πρέπει να δίνουμε έμφαση στο γεγονός ότι οι άνθρωποι που δεν έχουν δύναμη, δεν βοηθούνται και, για την ακρίβεια, βλάπτονται όταν ο περιορισμός του λόγου και η ενασχόληση με μικρά γλωσσικά ατοπήματα, καταλήγουν να λαμβάνουν την προσοχή. Αυτό, καθόλου δεν βοηθά κάποιον ο οποίος πέφτει θύμα ξυλοδαρμού στο δρόμο επειδή γεννήθηκε μαύρος», κατέληξε με νόημα.

ΠΗΓΕΣ: Harper’s Magazine, Haaretz

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.