Φόρμα αναζήτησης

Μαργαρίτης Σχοινάς στον «Π»: Πάνω από 2 δισ. ευρώ μπορεί να πάρει η Κύπρος

Τις επόμενες εβδομάδες η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη καλούνται μέσα από σκληρές και επίπονες διαπραγματεύσεις να βρουν συναινέσεις για δύο θέματα που «καίνε» την Κύπρο: τη χρηματοδότηση της ανάκαμψης από την κρίση που προκάλεσε η πανδημία του κορωνοϊού, με βάση τη γενναία πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, και τη διαμόρφωση μιας νέας συμφωνίας για το μεταναστευτικό.

Ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Προώθηση του Ευρωπαϊκού Τρόπου Ζωής Μαργαρίτης Σχοινάς μιλά στον «Π» για τη φιλόδοξη ευρωπαϊκή ατζέντα και για όσα μπορεί να περιμένει η Κύπρος.

Ειδικότερα, ο κ. Σχοινάς περιγράφει τις βασικές αρχές του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο το οποίο θα παρουσιάσει μέσα στις επόμενες βδομάδες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

«Τα κράτη της πρώτης υποδοχής δεν μπορούν στο διηνεκές να αναλαμβάνουν όλα τα βάρη στο όνομα των υπολοίπων. Χρειαζόμαστε μόνιμο σύστημα ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Η διαπραγμάτευση θα είναι πολύ δύσκολη αλλά θέλω να πιστεύω ότι θα τα καταφέρουμε. Η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να αποτύχει για δεύτερη φορά σε ένα τόσο κρίσιμο θέμα», αναφέρει ο κ. Σχοινάς. Το νέο σύμφωνο θα στηρίζεται σε τρεις πυλώνες:

  • Στη σύναψη συμφωνιών συνεργασίας με τις χώρες προέλευσης και τράνζιτ που θα δημιουργεί ευκαιρίες για παραμονή των προσφύγων.
  • Σε μια κοινή, ισχυρή διαχείριση των εξωτερικών συνόρων.
  • Επιμερισμός των βαρών ανάμεσα σε όλα τα κράτη μέλη.

Στο μέτωπο της οικονομίας, η Κύπρος διεκδικεί ένα γενναίο πακέτο στήριξης ανάκαμψης της οικονομίας της μέσω του μηχανισμού που έχει προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με τον κ. Σχοινά να διευκρινίζει ότι «η εκταμίευση των πόρων θα συνδέεται με στόχους και θα συναρτώνται με την υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Η ιδιοκτησία των διαδικασιών αυτών θα είναι εθνική και αποτέλεσμα συμφωνίας, όχι μονόπλευρης επιβολής».

Ο κ. Σχοινάς ξεκαθαρίζει ότι «σε καμία περίπτωση δεν θα υπάρχει η αιρεσιμότητα έτσι όπως τη ζήσαμε στη μνημονιακή εποχή», αλλά είναι σαφές ότι το 1,082 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις και ένα επιπλέον 1,1 δισ. ευρώ σε δάνεια που δικαιούται η Κύπρος με βάση την πρόταση δεν θα δαπανηθούν με τη λογική της «λευκής επιταγής».

Ερωτηθείς για τις ενστάσεις κρατών μελών στην πρόταση της Επιτροπής, προειδοποιεί ότι «αυτό που διακυβεύεται είναι η ίδια η εσωτερική μας αγορά, η αξιοπιστία του ενιαίου νομίσματός μας, τη στιγμή μάλιστα που οι εταίροι μας διεθνώς έχουν επίσης προχωρήσει σε μαζικά προγράμματα παροχής ρευστότητας. Η πραγματική οικονομία δεν μπορεί να περιμένει».

Τέλος, ερωτηθείς για το θέμα των διαβατηρίων τονίζει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί αυτό το ζήτημα από κοντά.

«Τα κράτη μέλη θα πρέπει να σέβονται πλήρως το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως σε ζητήματα εσωτερικής ασφάλειας και να λαμβάνουν μέτρα κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, κατά της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής. Πρόκειται για κινδύνους που μπορούν να επιδεινωθούν λόγω των διασυνοριακών δικαιωμάτων που σχετίζονται με την ιθαγένεια της Ένωσης».

Ασύμμετρες προσδοκίες

Κατ’ αρχάς, αυτή η κρίση δοκίμασε τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής; Να παρατηρήσω ότι τα κράτη μέλη δεν αντέδρασαν ενιαία και η κάθε χώρα ακολούθησε τη δική της στρατηγική.

Παρά το γεγονός ότι επρόκειτο για μία πλανητική απειλή, όταν η πανδημία έπληξε την Ευρώπη, απέκτησε χαρακτηριστικά μίας τυπικής ευρωπαϊκής κρίσης. Είδαμε κυβερνήσεις να ενεργοποιούν εθνικές διαδικασίες χωρίς συντονισμό με γείτονες και εταίρους, να εκδηλώνονται ασύμμετρες προσδοκίες πολιτών που ζητούσαν ευρωπαϊκή παρέμβαση σε τομείς όπως η υγεία και η παιδεία όπου η ΕΕ δεν έχει ουσιαστικές αρμοδιότητες, να αποκαλύπτονται αδυναμίες στο παραγωγικό και βιομηχανικό μας μοντέλο χωρίς να λείψουν οι παραδοσιακοί καβγάδες για τη μορφή και το περιεχόμενο της ευρωπαϊκής απάντησης στην κρίση.

Σε δεύτερη φάση, ευτυχώς, τα κράτη μέλη σταδιακά συνειδητοποίησαν τα όρια της εθνικής δράσης σε κρίσιμους τομείς, όπως τα σύνορα, η πρόσβαση σε προστατευτικό υλικό, η διασυνοριακή οργάνωση των μεταφορών και οι επαναπατρισμοί. Η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά και ο καταλυτικός ρόλος της εφοδιαστικής αλυσίδας κράτησαν ευτυχώς τα σούπερ μάρκετ εξοπλισμένα. Ο ρόλος της ΕΕ ήταν καθοριστικός σε αυτή τη φάση με συνεχείς δράσεις συντονισμού των υπουργών Υγείας, Μεταφορών, Εσωτερικών και Βιομηχανίας, κοινές προμήθειες υλικού, συστάσεις για κοινή δράση στα εξωτερικά και εσωτερικά μας σύνορα και ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού μηχανισμού διαχείρισης κρίσεων.

Ναι, ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής μας κλονίστηκε, αλλά όχι οι αρχές και οι αξίες που τον χαρακτηρίζουν. Και τώρα είναι η ώρα της ευρωπαϊκής αντεπίθεσης.

Με το Ταμείο Ανάκαμψης, που πρότεινε πριν από λίγες μέρες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μετατρέπουμε την τεράστια πρόκληση της οικονομικής επανεκκίνησης σε ευκαιρία. Στηρίζουμε την ανάκαμψη, αλλά και το κοινό ευρωπαϊκό μας μέλλον. Δίνουμε έμφαση στη στήριξη των χωρών και των κλάδων που επλήγησαν περισσότερο, με γνώμονα πάντα την προσαρμογή στις επιταγές της νέας οικονομίας. Με άλλα λόγια, περάσαμε από την πολυφωνία και την κακοφωνία στη σύγκλιση και τη συμφωνία για το πώς θα προχωρήσουμε όλοι μαζί.

Η ανάκαμψη

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταθέσει μία φιλόδοξη πρόταση για την ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας, η οποία έχει ήδη αντιμετωπιστεί με σκεπτικισμό από ομάδα κρατών. Έχουμε μπροστά μας μία μακρά και δύσκολη διαπραγμάτευση με τη διάσταση μεταξύ Βορρά και Νότου να υποβόσκει στο παρασκήνιο;

Η απάντηση που έδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην άνευ προηγουμένου κρίση ήταν επίσης χωρίς προηγούμενο. Σε αυτή την κρίσιμη στιγμή σειρά έχουν τώρα τα κράτη μέλη, που έχουν και τον τελικό λόγο. Αναμφίβολα θα είναι μία δύσκολη διαπραγμάτευση. Δεν πρόκειται για κάποιους που χάνουν και κάποιους που κερδίζουν, αυτή η συζήτηση είναι πια ξεπερασμένη. Αυτό που συμβαίνει τώρα είναι ότι για πρώτη φορά στην ιστορία της ΕΕ έχουμε την ανάληψη από κοινού των βαρών της κρίσης, έτσι ώστε να επανεκκινήσει η πραγματική οικονομία.

Αυτό που διακυβεύεται, είναι η ίδια η εσωτερική μας αγορά, η αξιοπιστία του ενιαίου νομίσματός μας, τη στιγμή μάλιστα που οι εταίροι μας διεθνώς έχουν επίσης προχωρήσει σε μαζικά προγράμματα παροχής ρευστότητας. Η πραγματική οικονομία δεν μπορεί να περιμένει.

Δηλώνω πάντως αισιόδοξος για την έκβαση αυτής της διαπραγμάτευσης και θεωρώ ότι θα είναι πολύ δύσκολο να μπλοκαριστεί μία θετική δυναμική που ήδη παρατηρείται και δρομολογείται, με ενθαρρυντικά μάλιστα σημεία σύγκλισης.

Η Κύπρος

Ο κίνδυνος μίας ασύμμετρης ανάπτυξης σας προβληματίζει; Όλες οι χώρες μετέχουν στην εσωτερική αγορά, όλες επωφελούνται από αυτήν, αλλά δεν τρέχουν όλοι με την ίδια ταχύτητα και δεν έχουν τις ίδιες αντοχές. Η Κύπρος πώς μπορεί να ωφεληθεί;

Η πανδημία προκάλεσε μία οικονομική κρίση, συμμετρική μεν σε ό,τι αφορά την έκτασή της, αλλά ασύμμετρη σε ό,τι αφορά τις συνέπειές της. Άλλες δυνατότητες έχουν οι κυβερνήσεις των χωρών με ισχυρές οικονομίες για να στηρίξουν τις επιχειρήσεις τους και άλλες οι κυβερνήσεις που έχουν ήδη υψηλό χρέος, με ασθενέστερες οικονομίες πριν από την εκδήλωση της κρίσης. Θα ήταν άδικο αυτές οι τελευταίες να αναγκαστούν να δανειστούν ακόμη περισσότερο για να τα καταφέρουν.

Και γι’ αυτόν τον λόγο, οι πρόσφατες προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δίνουν έμφαση στη στήριξη των χωρών που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη κυρίως με επιδοτήσεις, όχι μόνο με δάνεια. Ειδικά σε ό,τι αφορά τις επιδοτήσεις που είναι διαθέσιμες μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (Recovery and Resilience Facility), η φόρμουλα στη βάση της οποίας θα γίνει ο επιμερισμός ανά κράτος μέλος είναι απολύτως διαφανής και σχεδιασμένη έτσι ώστε να βοηθηθούν αυτοί που έχουν μεγαλύτερες ανάγκες.

Στη βάση των προτάσεών μας, εκτιμούμε ότι από το ταμείο αυτό η Κύπρος θα λάβει 1,082 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις και αν θελήσει επιπλέον 1,1 δισ. ευρώ σε δάνεια. Παρομοίως, από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης θα λάβει άλλα 210 εκατομμύρια και μπορεί να αναμένει κι επιπρόσθετες χρηματοδοτήσεις από τα κονδύλια του ReactEU, του έκτακτου ταμείου για την ενίσχυση της πολιτικής συνοχής, του ενισχυμένου Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης και του νέου ταμείου για την υγεία, του EU4Health. Επιπλέον, κάποια κονδύλια δεν θα διοχετευθούν στα κράτη μέλη αλλά απευθείας σε προγράμματα, όπως π.χ. το ερευνητικό πρόγραμμα Horizon και το RescEU. Και να μην ξεχνάμε ότι υπάρχουν και τα χρήματα του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2021-2027, συνολικού ύψους 1,1 τρισ. ευρώ, αλλά και η δυνατότητα χρηματοδότησης από τον ESM. Η επιτροπή κατέθεσε μία ιστορική πρόταση που έχει τύχει ευρύτατης αποδοχής. Εναπόκειται τώρα στο συμβούλιο να συμφωνήσει και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να δώσει την έγκρισή του, για να αρχίσει η ανάκαμψη να γίνεται πράξη. Δεν υπάρχει καιρός για χάσιμο. 

Εθνικό vs ευρωπαϊκό;

Το όλο σχέδιο έχει μία ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια. Η άντληση από τα κράτη μέλη χρημάτων από το «Next Generation EU» απαιτεί την υποβολή εθνικών σχεδίων για την αξιοποίηση των κονδυλίων, τα οποία πρέπει να λαμβάνουν υπόψη και τις ανά χώρα συστάσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Το τελευταίο οδηγεί σε μεγαλύτερο έλεγχο των εθνικών πολιτικών από τις Βρυξέλλες;

Σε καμία περίπτωση δεν θα υπάρχει η αιρεσιμότητα έτσι όπως τη ζήσαμε στη μνημονιακή εποχή. Εδώ έχουμε μία απειλή που μας αγγίζει όλους. Θα υπάρχει μια σύνδεση αυτών των καινούργιων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης με όλα όσα οι χώρες της ευρωζώνης δεσμεύονται ούτως ή άλλως να κάνουν στο πλαίσιο του λεγόμενου Ευρωπαϊκού Οικονομικού Εξαμήνου. Η εκταμίευση των πόρων θα συνδέεται με στόχους που θα συμφωνούνται με τα κράτη μέλη και θα συναρτώνται με την υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Η ιδιοκτησία των διαδικασιών αυτών θα είναι εθνική και αποτέλεσμα συμφωνίας, όχι μονόπλευρης επιβολής.

Προτεραιότητες

Η τρέχουσα κρίση αντιμετωπίζεται και ως μία ευκαιρία ριζικής ανανέωσης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Το αρχικό πλάνο της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πράσινη ανάπτυξη και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, πώς προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες;

Η πανδημική κρίση μας δίδαξε ότι πρώτη προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η ανοικοδόμηση σε γερά θεμέλια της ανθεκτικότητας και της συνεκτικότητας της Ευρώπης. Στο πλαίσιο αυτό, καθίσταται σαφές ότι το κοινό ευρωπαϊκό μας μέλλον είναι μία πράσινη, ανθεκτική και ψηφιακή οικονομία που θα διασφαλίζει βιώσιμες θέσεις εργασίας, οικονομική ανάπτυξη, αλλά συγχρόνως και ότι θα είμαστε σε θέση να αντιδρούμε άμεσα και αποτελεσματικά σε έκτακτες προκλήσεις όπως η σημερινή κρίση. Χωρίς να μένει κανείς πίσω ή στο περιθώριο. Ο κοινοτικός προϋπολογισμός για την επταετία 2021-2027, με πόρους πάνω από 1 τρισ. ευρώ, και από τον οποίο το 25% προορίζεται για δράσεις υπέρ του κλίματος, παραμένει το θεμέλιο της πράσινης μετάβασης και της οικονομικής ανάκαμψης. Με τα επιπλέον 750 δισ. ευρώ του Εργαλείου Ανάκαμψης θα υποστηρίξουμε ακόμη πιο ενεργά τις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις που είναι απαραίτητες για μία βιώσιμη ανάκαμψη. Αποφασιστική θα είναι επίσης η δράση μας και στο μέτωπο των δεξιοτήτων και των προσόντων όπου απαιτείται στην κυριολεξία μια «ψηφιακή επανάσταση». Με την ατζέντα μας για τις δεξιότητες που θα παρουσιάσουμε το επόμενο διάστημα, το βασικό διακύβευμα είναι να θέσουμε τις βάσεις για να καλύψουμε τις 250.000 ψηφιακές θέσεις εργασίες που μας λείπουν ως Ευρώπη, με συνεχή κατάρτιση και επανακατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού μας, χωρίς αποκλεισμούς και με ευκαιρίες για όλους.

Μεταναστευτικό

Η κρίση έχει θέσει εκτός του κάδρου της επικαιρότητας άλλα σημαντικά προβλήματα. Ένα από αυτά είναι το Μεταναστευτικό. Σχεδόν το 4% του πληθυσμού της Κύπρου είναι πρόσφυγες και αιτητές ασύλου. Η υπό διαμόρφωση νέα Ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική, πώς θα βοηθήσει τα κράτη πρώτης γραμμής που δέχονται και τις μεγαλύτερες πιέσεις;

Η ευρωπαϊκή απάντηση στο Προσφυγικό-Μεταναστευτικό θα πρέπει να είναι συνολική γιατί και οι ρίζες του προβλήματος είναι πολυπαραγοντικές.

Το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο που θα παρουσιάσουμε μέσα στις επόμενες βδομάδες αποτελεί μία από τις πιο εμβληματικές πρωτοβουλίες της νέας επιτροπής. Θα είναι ένα ολιστικό, συνεκτικό σχέδιο που θα αντικαθιστά το τωρινό μοντέλο συνεχούς διαχείρισης κρίσεων. Θα μοιάζει με ένα τριώροφο κτήριο. Ο πρώτος όροφος θα είναι η διαμόρφωση συμφωνιών συνεργασίας με τις χώρες προέλευσης και τράνζιτ που θα δημιουργεί ευκαιρίες για παραμονή αντί να ωθεί απελπισμένους νέους στα πλοκάμια των διακινητών. Ο δεύτερος, μία κοινή, ισχυρή διαχείριση των εξωτερικών μας συνόρων και ο τρίτος, η αλληλεγγύη και ο επιμερισμός των βαρών ανάμεσα σε όλα τα κράτη μέλη. Τα κράτη της πρώτης υποδοχής δεν μπορεί στο διηνεκές να αναλαμβάνουν όλα τα βάρη στο όνομα των υπολοίπων. Χρειαζόμαστε μόνιμο σύστημα ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Η διαπραγμάτευση θα είναι πολύ δύσκολη, αλλά θέλω να πιστεύω ότι θα τα καταφέρουμε. Η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να αποτύχει για δεύτερη φορά σε ένα τόσο κρίσιμο θέμα.

Η Κύπρος, που σηκώνει δυσανάλογα μεγάλο βάρος, θα έχει πολλά να κερδίσει από αυτήν τη νέα, μεγάλη ευρωπαϊκή συμφωνία.

Τα διαβατήρια

Ένα από τα θέματα που χωρίζουν Λευκωσία και Βρυξέλλες είναι και το θέμα της παραχώρησης κυπριακής υπηκοότητας σε επενδυτές. Όλες οι χώρες της ΕΕ εφαρμόζουν προγράμματα πολιτογράφησης, με την απόδοση της ιθαγένειας να αποτελεί κυριαρχικό δικαίωμα. Τι συμβουλεύετε τα κράτη μέλη; Τι να προσέξουν;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί αυτό το ζήτημα από κοντά. Tα θέματα που συνδέονται με την ιθαγένεια και τις πολιτογραφήσεις υπάγονται στις εθνικές αρμοδιότητες των κρατών μελών. Την ίδια στιγμή, όμως, όταν με απόφαση μίας κυβέρνησης κάποιος πολίτης από τρίτη χώρα αποκτά την ιθαγένεια ενός κράτους μέλους, αποκτά συγχρόνως και την ευρωπαϊκή ιθαγένεια, γίνεται Ευρωπαίος πολίτης.

Βρισκόμαστε σε συνεχή διάλογο με τα κράτη μέλη, και στο πλαίσιο αυτού του διαλόγου στείλαμε σχετικά πρόσφατα επιστολές στην Κύπρο, τη Μάλτα και τη Βουλγαρία αναφορικά με τα προγράμματα που έχουν οι χώρες αυτές για την πολιτογράφηση επενδυτών. Η θέση της επιτροπής είναι σαφέστατη και είναι διατυπωμένη ήδη στην έκθεση που δημοσιεύσαμε τον Ιανουάριο του 2019: τα κράτη μέλη θα πρέπει να σέβονται πλήρως το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως σε ζητήματα εσωτερικής ασφάλειας, και να λαμβάνουν μέτρα κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, κατά της διαφθοράς και κατά της φοροδιαφυγής. Πρόκειται για κινδύνους που μπορούν να επιδεινωθούν λόγω των διασυνοριακών δικαιωμάτων που σχετίζονται με την ιθαγένεια της Ένωσης.

Ελπίζω ότι όλες οι χώρες που υλοποιούν σχετικά προγράμματα θα συνεχίσουν να συνεργάζονται εποικοδομητικά με την Κομισιόν σε αυτά τα θέματα.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.