Φόρμα αναζήτησης

Λίγες ώρες να επιτηρούσε ακόμα η Πυροσβεστική, ο Άγιος Μάμας θα ήταν λειτουργήσιμος…

Δυστυχώς για την ηγεσία της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Κύπρου και τα φιλότιμα μέλη της που εργάστηκαν άοκνα για να κατασβήσουν τη φωτιά που είχε ξεσπάσει το απόγευμα της Πέμπτης στην εκκλησία του Αγίου Μάμαντος στο ομώνυμο χωριό της ορεινής Λεμεσού, δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι για τις εκτεταμένες ζημιές στην εκκλησία, μετά την αναζωπύρωση της φωτιάς ξημερώματα Παρασκευής, φέρει τεράστια ευθύνη η Πυροσβεστική.

Και δεν είναι θέμα κρίσης ή άποψης. Τα γεγονότα βοούν και δεν σηκώνουν σοβαρό αντίλογο: Αν η Πυροσβεστική φρουρούσε για λίγες ώρες ακόμα την σκηνή, υπό τον φόβο αναζωπύρωσης, όπως κάνει στις πλείστες περιπτώσεις, σήμερα η εκκλησία θα είχε περιορισμένες ζημιές.

Το παράπονο και ο θυμός

Η φωτιά του απογεύματος της Πέμπτης έσβησε γρήγορα και η Πυροσβεστική αποχώρησε γύρω στις 9 μ.μ. Γύρω στη μία μετά τα μεσάνυχτα η φωτιά αναζωπυρώθηκε χωρίς να την αντιληφθεί κανένας και προκάλεσε πολλαπλάσιες ζημιές από εκείνες που προξένησε η αρχική φωτιά. Όταν στη 1.45 π.μ. ενημερώθηκε τηλεφωνικά από περίοικο το 112 ήταν αργά για να σωθούν το πανέμορφο τέμπλο της εκκλησίας, σκαλισμένο από το 1925, εικόνες του 19ου αιώνα και εξοπλισμός.

Η Πυροσβεστική έσπευσε και πάλι έγκαιρα γύρω στις 2 ξημερώματα και έσβησε μέσα σε λίγα λεπτά τη φωτιά. Όμως οι κάτοικοι δεν είχαν δύναμη και κουράγιο να πουν μπράβο στους άνδρες της δύναμης, όπως είχαν κάνει το απόγευμα χθες. Συνειδητοποίησαν αμέσως πως αν έστω ένας άνδρας της Πυροσβεστικής έμενε στο προαύλιο της εκκλησίας το βράδυ της Πέμπτης, σήμερα η εκκλησία τους θα ήταν λειτουργήσιμη. Δυστυχώς δεν είναι και δεν θα είναι για πολλούς μήνες, ίσως και για πέραν του ενός έτους. Και αυτό θα εξαρτηθεί από τα χρήματα που θα εξασφαλιστούν το επόμενο διάστημα για την επιδιόρθωση της και την αντικατάσταση/διόρθωση σκευών, εικόνων και εξοπλισμού. Όσο λιγότερα μαζευτούν, τόσο θα καθυστερήσει η επαναλειτουργία του ναού.

Η σημερινή δήλωση του αναπληρωτή κυβερνητικού εκπροσώπου ότι το κράτος θα συμβάλει στην αποκατάσταση του ναού έγινε δεκτή με ικανοποίηση από τους Αγιομαμίτες. Αλλά όλοι ξέρουν πως όσα λεφτά και να μαζευτούν κανένας δεν μπορεί να αποκαταστήσει την πολιτιστική καταστροφή που προξένησαν οι φλόγες.

Ξανά από την αρχή

Οι κάτοικοι του Αγίου Μάμα ήδη προσέφεραν ο καθένας όσα μπορούσε για την εκτεταμένη ανακαίνιση και συντήρηση του ναού, η οποία ολοκληρώθηκε πριν περίπου δύο χρόνια. Σήμερα βλέπουν το εσωτερικό του ναού κατεστραμμένο και πολλοί από αυτούς, λόγω μεγάλης ηλικίας, αναρωτιούνται με πίκρα αν θα προλάβουν να ξαναλειτουργηθούν στην εκκλησία τους. Εκεί όπου βαφτίστηκαν, παντρεύτηκαν, βάφτισαν και πάντρεψαν παιδιά, κήδευσαν γονείς, συγγενείς, αγαπημένους φίλους. Εκεί όπου με κάθε ευκαιρία μαζεύονταν για να προσευχηθούν και να ευλογηθούν από τον ιερέα. Είτε θρησκεύει κανείς είτε όχι, είναι αδύνατο να μη συγκλονιστεί από τον βουβό θρήνο που βιώνουν αυτές τις ώρες οι κάτοικοι του Αγίου Μάμα αλλά και από τους λυγμούς των λιγότερο ψύχραιμων. Ο κ. Νίκος έλειπε σε οικογενειακή υποχρέωση την Πέμπτη και επέστρεψε σήμερα στο χωριό και δεν μπορούσε να υποφέρει την απουσία του από την τραγωδία που έζησε το χωριό του: «Εμείς, πού ήμασταν;», έλεγε μέσα στους λυγμούς του.

Ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους του χωριού, η εκκλησία του Αγίου Μάμα ήταν το κόσμημα και το καμάρι της κοινότητας, η ακριβή κληρονομιά από τους προγόνους τους, που ήθελαν να τη μεταβιβάσουν άθικτη -και συντηρημένη- στους απογόνους τους.

Από το πρωί επισκέπτονται συντετριμμένοι την εκκλησία απόδημοι του χωριού από τη Λεμεσό και από μακρύτερα. Καταφθάνουν και επισκέπτες από άλλα χωριά, που προσκύνησαν και προσευχήθηκαν παλαιότερα στο ναό. Οι περισσότεροι θρηνούν για το τέμπλο. Ένα επιβλητικό σκαλιστό κομψοτέχνημα που κατά τα ¾ έγινε στάχτη. Μαζί με εικόνες που κάποιες ήταν του 19ου αιώνα. Κάποιες διασώθηκαν γιατί οι πυροσβέστες και άλλοι τις έβγαλαν χθες από το ιερό έγκαιρα. Πολλές άλλες θα μπορούσαν να διασωθούν χθες το απόγευμα, αν ο ιερέας και οι κάτοικοι που προσέτρεξαν δεν έπαιρναν τη διαβεβαίωση πυροσβεστών ότι η φωτιά έσβησε οριστικά και δεν υπήρχε κανένας λόγος να απομακρυνθούν οι εικόνες από το τέμπλο…

Η εκκλησία σφραγίστηκε χθες βράδυ και δόθηκαν οδηγίες να μην εισέλθει κανένας μέσα, μέχρι να «έρθει εμπειρογνώμονας» το πρωί της Παρασκευής. Εμπειρογνώμονες ήρθαν διάφοροι σήμερα, αλλά έψαχναν πλέον μέσα στα αποκαϊδια. «Αν μας έλεγαν ότι υπήρχε κίνδυνος θα μέναμε στο προαύλιο όλη νύχτα» λένε με παράπονο κάποιοι κάτοικοι, οι οποίοι λένε και ξαναλένε ότι τους διαβεβαίωναν χθες οι πυροσβέστες ότι η φωτιά έσβησε οριστικά και δεν υπήρχε κανένας λόγος ανησυχίας.

Τι έφταιξε;

Η πρώτη φωτιά στο ιερό της ιστορικής και γοητευτικής εκκλησίας γοτθικού ρυθμού, που εκτιμάται ότι άρχισε να κτίζεται γύρω στο 1900 (τα εγκαίνια της έγιναν το 1912) ξέσπασε γύρω στις 5 το απόγευμα της Πέμπτης. Έγινε αμέσως αντιληπτή από γυναίκα κάτοικο του χωριού, η οποία καθαρίζει και φροντίζει για χρόνια την εκκλησία, καθώς εκείνη την στιγμή βρισκόταν εντός του ναού, μαζί με συγχωριανή της. Η ίδια ανέφερε ότι οι πρώτοι καπνοί και αμέσως μετά οι φλόγες βγήκαν από ξύλινο ερμάρι εντός του ιερού. Πάνω ή μέσα στο ερμάρι υπάρχουν ρευματοδότες (πρίζες). Από τις προκαταρκτικές έρευνες που έγιναν στις εγκαταστάσεις του ναού αναφέρθηκε στους κατοίκους ότι η φωτιά δεν προκλήθηκε από βραχυκύκλωμα. Το ίδιο τους επαναλήφθηκε και σήμερα. Δεν υπάρχει όμως ακόμα επίσημη τοποθέτηση από αρμόδια υπηρεσία.

Λίγο πριν ξεσπάσει η φωτιά, η γυναίκα που φροντίζει τον ναό είχε ανάψει με αναπτήρα ένα καντήλι στο ιερό, που λένε ότι πρέπει να μένει άσβεστο. Πολλοί έσπευσαν, έστω κι αν δεν είδαν την σκηνή, να πουν ότι από αυτό το καντήλι έγινε το κακό. Αποκλείουν όμως, έστω προκαταρκτικά, και αυτό το ενδεχόμενο οι εμπειρογνώμονες, καθώς όσοι εισήλθαν στο ιερό είδαν και είπαν ότι το καντήλι δεν κάηκε από τη φωτιά, ούτε άλλα αντικείμενα στην περίμετρο του.

Κανένα άλλο καντήλι δεν ήταν αναμμένο στον ναό, ούτε κάποια συσκευή. Ανεπίσημα οι πυροσβέστες ακούστηκαν να λένε ότι πολύ δύσκολα θα διακριβωθεί η αιτία της φωτιάς.
Μόλις διαπιστώθηκαν οι πρώτες φλόγες ειδοποιήθηκε η Πυροσβεστική και ανταποκρίθηκε έγκαιρα. Η πρόνοια χωριανών να κλείσουν όλες τις πόρτες και τα παράθυρα βοήθησε ώστε η εστία της φωτιάς να σβήσει πολύ γρήγορα και ο ναός γέμισε με αποπνικτικό καπνό. Η παρέμβαση των πυροσβεστών έσβησε κάθε υποψία εστίας φωτιάς, δόθηκε χρόνος να καθαρίσει ο χώρος από τους καπνούς και αξιοποιήθηκε θερμική κάμερα για το ενδεχόμενο να σιγόκαιε κάποιο τμήμα από το εικονοστάσι, που μέχρι εκείνη την στιγμή είχε κάποιες απώλειες σε μια από τις άκρες του. Ο έλεγχος ήταν αρνητικός και γύρω στις 9 αποχώρησαν και οι πυροσβέστες και οι αστυνομικοί. Η εκκλησία έμεινε κλειστή και δόθηκαν οδηγίες να μην εισέλθει κανένας μέσα. Αλλά δεν έμεινε και κάποιος αρμόδιος να φρουρεί την σκηνή, είτε για αποτροπή αναζωπύρωσης, είτε για παρεμπόδιση ενδεχόμενης παρέμβασης – αλλοίωσης, έστω και ακούσιας, των τεκμηρίων που θα εξέταζαν το πρωί οι εμπειρογνώμονες.
Κουρασμένο και απογοητευμένο για τις ζημιές που έγιναν το χωριό έπεσε για ύπνο. Γύρω στη 1.30 μετά τα μεσάνυχτα, κάτοικος που διαμένει σε απόσταση λίγων δεκάδων μέτρων από την εκκλησία άκουσε δυνατούς θορύβους μέσα στην εκκλησία και είδε τα παράθυρα να λαμπαδιάζουν. Ειδοποίησε την πυροσβεστική και τον κοινοτάρχη. Το κακό είχε γίνει και ήταν πολύ μεγαλύτερο από εκείνο του απογεύματος.

Ο κ. Αντρέας, πολύ θυμωμένος από την εγκατάλειψη της σκηνής από την Πυροσβεστική, έλεγε χθες πως είναι σαν να βλέπεις έναν τραυματισμένο στο έδαφος, τρέχουν όλοι πάνω του να δουν τι έχει, του δίνουν τις Πρώτες Βοήθειες, βρίσκει προσωρινά τις ανάσες του, ξαφνικά όλοι φεύγουν για τις δουλειές τους ικανοποιημένοι που βοήθησαν και λίγο μετά ο τραυματίας πεθαίνει μόνος και αβοήθητος…

Ο εκπρόσωπος Τύπου της Πυροσβεστικής Ανδρέας Κεττής είπε σήμερα ότι διατάχθηκε έρευνα για όσα έγιναν στον Άγιο Μάμα. Αναγνώρισε ότι δυνατό η αναζωπύρωση να προήλθε από μικρό καιόμενο σωματίδιο (κάρβουνο) εντός του τέμπλου, το οποίο δεν εντοπίστηκε από τη θερμική κάμερα…

ΥΓ: Επιλέξαμε φωτογραφίες από τις εικόνες που γλύτωσαν από τις φλόγες χάρη στην παρέμβαση πυροσβεστών, του ιερέα Ειρηναίου και κατοίκων. Είναι παρηγοριά για τους χωριανούς που διασώθηκε η αρχαία εικόνα του Αγίου Μάμα (χρονολογείται από το 1720) και ένα ευαγγέλιο που εκτιμάται ότι είναι του 14ου ή του 15ου αιώνα. Όλες οι εικόνες και αρχαία κειμήλια μεταφέρθηκαν σήμερα για προσωρινή φύλαξη στη Μητρόπολη Λεμεσού.

Μπορεί κανένας να ξανακάνει τον Άγιο Μάμα όπως ήταν;

Ο «Π» ρώτησε έναν ηλικιωμένο κάτοικο του Αγίου Μάμα σε ποιο ύψος εκτιμά τη ζημιά που προκάλεσε η φωτιά στην εκκλησία του χωριού. Απάντησε χωρίς την παραμικρή σκέψη: «Δύο εκατομμύρια ευρώ!». Χαμογέλασα συγκαταβατικά αλλά προκάλεσα τον θυμό του: «Υπάρχει τεχνίτης σήμερα να σκαλίσει στο χέρι το τέμπλο που είχαμε από το 1925; Υπάρχει αγιογράφος να φτιάξει τις αρχαίες εικόνες, του 1800, που είχαμε; Μπορεί κανένας να ξανακάνει τον Άγιο Μάμα όπως ήταν; Πόσα θέλει;» μονολόγησε.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.