Φόρμα αναζήτησης

Η κατανάλωση των Κυπρίων στα χρόνια του κορωνοϊού

Όλα τα ρεπορτάζ των τελευταίων ημερών καταγράφουν τρομακτική αύξηση της κατανάλωσης λόγω κορωνοϊού. Τι αγοράζουν οι Κύπριοι; Πόσο περισσότερο ξοδεύουν σε σχέση με πέρυσι; Γιατί ξοδεύουν περισσότερο σε συγκεκριμένα προϊόντα; Με τη βοήθεια της ερευνητικής ομάδας της εταιρείας RetailZoom μπορούμε σήμερα να δώσουμε με ελάχιστες αποκλίσεις τα προϊόντα που αγοράζουν οι Κύπριοι και κυρίως τα ποσά που ξοδεύουν.

Η έρευνα της RetailZoom για λογαριασμό του «Πολίτη» συνέκρινε τα ποσά που ξόδεψαν οι Κύπριοι πολίτες φέτος από τις 24 Φεβρουαρίου 2020 έως και τις 15 Μαρτίου 2020 (διάρκεια 3 εβδομάδων) με τα αντίστοιχα περσινά ποσά από τις 25 Φεβρουαρίου 2019 έως και τις 17 Μαρτίου 2019. Συνολικά εξετάστηκαν οι τζίροι από τις πωλήσεις 110 προϊόντων που πωλούνται σε υπεραγορές και άλλα καταστήματα. Διαπιστώνεται στις υπό σύγκριση 3 εβδομάδες του 2019 ότι οι Κύπριοι καταναλωτές ξόδεψαν 13.204.350 ευρώ. Την ίδια περίοδο το 2020 το ποσό εξακοντίστηκε στα 17.356.839 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 31%.

Το κλου βέβαια της έρευνας είναι το χαρτί υγείας, κοινώς κωλόχαρτο. Σημείωσε αύξηση 107% σε σχέση με πέρυσι. Για να εξηγήσουμε το φαινόμενο καταφύγαμε σε έναν κοινωνιολόγο και σε έναν ψυχολόγο.

 

Γενικά σχόλια

  1. Με βάση και τους πίνακες που παραθέτουμε, ο τζίρος στις υπεραγορές αυξήθηκε γιατί ο κόσμος δεν αγοράζει φαγητό από έξω, ούτε πάει σε εστιατόρια ή ξενοδοχεία. Επίσης δεν ταξιδεύει, είτε εκτός, είτε εντός Κύπρου. Άρα το 90%-95% της κατανάλωσης γίνεται από το σπίτι. Συνεπώς έχουμε μετατόπιση του όγκου πωλήσεων της πρώτης ύλης: α) από τους χώρους διασκέδασης ή αναψυχής στο σπίτι, β) από τους χώρους εργασίας στο σπίτι.

Όλα όσα παρείχε η εργασία ή αγόραζε κάποιος εν ώρα εργασίας (π.χ. χαρτί υγείας, σαπούνι, σνακ , καφέδες κ.λπ.) τώρα αναγκαστικά υποχρεούται να τα αγοράσει για να καλύψει όλες τις ανάγκες από το σπίτι. Λογικά θα πρέπει υπ’ αυτές τις συνθήκες να έχει μειωθεί η χονδρική αγορά που παρείχε σε όλους αυτούς τους οργανισμούς και τις επιχειρήσεις τα απαραίτητα και να μετατοπίστηκε στο λιανικό εμπόριο.

 

  1. Είναι ξεκάθαρο από ορισμένες κατηγορίες, π.χ. μακαρόνια, χαρτί υγείας, ότι ο κόσμος καταφεύγει (σε όλες τις χώρες) στο λεγόμενο «panic buying» το οποίο οφείλεται στην έλλειψη καθαρής εικόνας σε σχέση με την πανδημία. Κάποιες κατευθυντήριες αρχές που έπρεπε να δοθούν από την αρχή σχετικά με τα μέτρα που προτίθεται η κυβέρνηση να πάρει και συγκεκριμένα με το κλείσιμο των υπεραγορών άργησαν. Μόλις προχθές η κυβέρνηση ξεκαθάρισε ότι δεν κλείνουν οι υπεραγορές και τα φαρμακεία. Αν γινόταν ενωρίτερα ίσως οι αγορές των πολιτών να ήταν εντελώς διαφορετικές και σίγουρα πολύ πιο λογικές. Υπό τις συνθήκες πλέον του σπιτιού-αποθήκης αυτή η αύξηση στις προμήθειες θα έχει δύο πιθανά αποτελέσματα: α) Αύξηση του στοκ και συνεπώς πτώση του ψωνίσματος στις επόμενες μέρες / εβδομάδες / μήνα) γιατί μιλούμε για μια πρωτόγνωρη κατάσταση, αφού ο κόσμος αγόρασε ποσότητες που υπολογίζει ότι θα καταναλώσει χωρίς όμως να είναι σίγουρος γι’ αυτό. β) Περισσότερη κατανάλωση από τον κόσμο σε συγκεκριμένες κατηγορίες. Για παράδειγμα στην κατανάλωση γάλακτος δεν υπάρχει αύξηση, γιατί το γάλα δεν είναι προϊόν που μπορεί να καταναλωθεί μετά από μερικές μέρες, ούτε μπορεί μια οικογένεια να αυξήσει τις ποσότητες που καταναλώνει. Αντίθετα σε κατηγορίες όπως μπισκότα, σοκολάτες, τσιπς, ξηρούς καρπούς κ.λπ. παρατηρείται υπερκατανάλωση. Κατά τη διάρκεια ατελείωτων ωρών στο σπίτι το ένα μπισκότο μπορεί εύκολα να γίνουν δύο, με την κατανάλωση να ανεβαίνει κατά 50%. Η υπερκατανάλωση τέτοιου είδους προϊόντων, βέβαια, μπορεί να έχει και άλλα επακόλουθα τα οποία θα κληθούν να λύσουν οι διαιτολόγοι τους επόμενους μήνες.

 

 

  1. Λόγω της μετατόπισης της κατανάλωσης από τους χώρους εστίασης ή διασκέδασης στο σπίτι αυξάνονται και οι αναγκαίες πρώτες ύλες για μαγείρεμα, όπως π.χ. αλεύρι, μακαρόνια, λαχανικά, αλάτι, μπαχαρικά, ζάχαρη. Η μαγειρική στο σπίτι τις τελευταίες βδομάδες είναι must και για έναν ακόμα λόγο. Υπάρχει άπλετος χρόνος ο οποίος πρέπει να αναλωθεί δημιουργικά.

 

  1. Οι ποσότητες στο σπίτι μεγαλώνουν γιατί τώρα μένουν μέσα και τα παιδιά. Τα πρωινά έτρωγαν στο σχολείο. Τώρα απαιτούνται σνακ στο σπίτι πριν το φαγητό του μεσημεριού και σπιτικά γλυκά το απόγευμα.

 

  1. Λόγω του φόβου της πανδημίας και των συνεχών εκκλήσεων για απολυμάνσεις αναγκαστικά έχει αυξηθεί κατά 100% η κατανάλωση στα σαπούνια, τα καθαριστικά και άλλα απολυμαντικά χώρου.

 

  1. Στο σπίτι μεταφέρθηκε επίσης και η κατανάλωση καφέ. Τις τελευταίες τρεις βδομάδες παρουσιάζεται μια σταθερή αύξηση της λιανικής αγοράς καφέ αφού σιγά-σιγά ο κόσμος αντικαθιστά πλήρως τα ροφήματα που αγόραζε από τις καφετέριες.

 

  1. Τα καπνικά προϊόντα τις τρεις τελευταίες βδομάδες παρουσιάζουν μια αύξηση 12% σε σχέση με πέρυσι. Τι σημαίνει άραγε αυτό; Ότι οι Κύπριοι ξαμολήθηκαν και καπνίζουν περισσότερο στο σπίτι από ό,τι όταν βρίσκονται στους χώρους εργασίας τους; Μήπως η αύξηση είναι προϊόν και άγχους λόγω της επιδημίας; Γενικά η κατανάλωση καπνικών είναι δύσκολη για προβλέψεις.

 

  1. Σε γενικές γραμμές τη μεγαλύτερη αύξηση σε δαπάνη χρημάτων (actual expenditure) την είχαμε στα συσκευασμένα τρόφιμα (64%), ενώ τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση στην κατηγορία προσωπική υγιεινή (68%). Υπό τις συνθήκες οι αυξήσεις αυτές ηχούν πολύ λογικές. Τα συσκευασμένα μακράς διάρκειας τρόφιμα αποτελούν ασφάλεια σε περίπτωση ακραίων σεναρίων απομόνωσης και από την άλλη και τίποτα να μην συμβεί μπορούν να καταναλωθούν ακόμα και μετά από πάροδο πολλών εβδομάδων, οπότε δεν μπορεί κανείς να μιλήσει για σπατάλη χρημάτων. Η αύξηση στην κατηγορία προϊόντων προσωπικής υγιεινής μάλλον θα πρέπει να θεωρείται αναμενόμενη. Στην πραγματικότητα ο Κύπριος πολίτης βομβαρδίζεται καθημερινά με μηνύματα ότι πρέπει να πλένει συνεχώς τα χέρια του και ότι πρέπει να απολυμαίνει ό,τι αγγίζει.

 

Ποιες συνήθειες μένουν;

Η βιομηχανία του μάρκετινγκ και της στατιστικής εκτιμά, παρότι δεν είναι εύκολο να αποδειχθεί με βάση τις αγορές στις υπεραγορές (λόγω κυρίως των σπάνιων περιπτώσεων στις οποίες συμβαίνει κάτι τέτοιο), ότι όσο μεγαλύτερη είναι η διάρκεια αποχής από μια συνήθεια τόσο δυσκολότερο είναι να επανέλθει ο κόσμος στις προηγούμενές του συνήθειες. Άρα, αναφέρει στον «Πολίτη» ο προϊστάμενος της RetailZoom Κωνσταντίνος Μαυρομμάτης, ” κανένας δεν μπορεί να μας εγγυηθεί ότι αυτές οι αλλαγές που συντελούνται σήμερα θα αλλάξουν ως διά μαγείας και θα επιστρέψουμε εις την προτέραν συνήθεια με τη λήξη των μέτρων αυτοπεριορισμού”. Κανένας δηλαδή δεν μπορεί να μας εγγυηθεί ότι τα εστιατόρια και οι καφετέριες θα επανέλθουν στην προ μηνών λειτουργία τους. Βεβαίως αυτό μπορεί και να γίνει, αν και οι ειδικοί πιστεύουν ότι δεν θα είναι άμεσο. Μπορεί από την άλλη κάποιες καταναλωτικές συνήθειες της κρίσης να μας εντυπωθούν για πάντα. Π.χ. να επιμένουμε στα αυξημένα μέτρα καθαριότητας και υγιεινής, διατηρώντας δηλαδή την αύξηση της κατανάλωσης στο διηνεκές. Κάτι το οποίο βεβαίως κοινωνικά θα είναι πραγματικά επωφελές, αφού υψηλά επίπεδα υγιεινής σημαίνουν μακροπρόθεσμα και καλύτερους δείκτες στη δημόσια υγεία.

 

Η κατανάλωση σε χαρτί υγείας

Γιατί οι Κύπριοι (και γενικά οι πολίτες όλων των χωρών) έπεσαν με τα μούτρα στην αγορά χαρτιού υγείας;

Ο δρ Κοινωνιολογίας Σωτήρης Κάττος μας δίνει τις δικές του εξηγήσεις. “Κάποιοι κοινωνιολόγοι λένε ότι δεν υπάρχει εξήγηση παραπέμποντας στις συμπεριφορές της αγέλης. Αγοράζει ένας, αγοράζουν όλοι και αυτό ισχύει για όλα τα προϊόντα”, μας λέει. Κάποιοι άλλοι επικεντρώνονται στη χρηστικότητα του είδους, αλλά και σε θέματα υγιεινής. Για παράδειγμα το χαρτί υγείας μεταφέρεται εύκολα, δεν χαλά, έχει και πολλές άλλες χρήσεις πέρα από την καθαρά προσωπική. Η έλλειψή του επίσης επηρεάζει σοβαρά -όπως και άλλα αγαθά- την κανονικότητα της ζωής των ανθρώπων.

Ο καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Παναγιώτης Σταυρινίδης διευκρινίζει αρχικά ότι το θέμα δεν είναι κυπριακό αλλά συμβαίνει σε όλο τον κόσμο. Μας παραπέμπει στη συνέχεια σε μια γοητευτική αλλά δύσκολα αποδείξιμη φροϋδική θεωρία, αλλά και σε μια άλλη… πιο συμβατική θεωρία.

Κατά τον Φρόυντ, μας λέει, η πιο δύσκολη περίοδος προσαρμογής και ενηλικίωσης είναι η πρωκτική περίοδος. Όταν δηλαδή το παιδί εξαναγκάζεται να κάνει τη μετάβαση από το καθεστώς απόλυτης ελευθερίας που βρίσκεται στην ανάληψη των ευθυνών της προσωπικής του υγιεινής. Πολλοί άνθρωποι λοιπόν ξεπερνούν τραυματικά αυτή την περίοδο. Οπότε σε δύσκολες περιόδους μετέπειτα στη ζωή τους το τραύμα αυτό παλινδρομεί. Στην περίπτωση της σημερινής πανδημίας το τραύμα αυτό επουλώνεται με υπερκατανάλωση ειδών υγιεινής.

Μια διαφορετική προσέγγιση έχει να κάνει γενικά με τη σύγχρονη τάση για καθαριότητα των ανθρώπων. Το χαρτί υγείας ανήκει στα προϊόντα εκείνα στα οποία δύσκολα βρίσκει κανείς υποκατάστατο. Όταν νιώθεις λοιπόν ότι μπορείς να το στερηθείς, τότε προσπαθείς να το εξασφαλίσεις σε αφθονία.

 

Μεθοδολογία

  1. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε την περίοδο από 24/02/2020-15/03/2020 (διάρκεια 3 εβδομάδων) σε σύγκριση με 25/02/2019-17/03/2019.
  2. Στο πλαίσιο της ανάλυσης χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία 3 εβδομάδων για να είναι σίγουρο ότι θα καλυφθεί και η φετινή κατανάλωση της Καθαράς Δευτέρας (02/03) σε σχέση με πέρσι που ήταν 11/03.
  3. Καταστήματα: Καταστήματα και αλυσίδες που είχαν πωλήσεις για τον ίδιο αριθμό ημερών πέρσι και φέτος.
  4. Κατηγορίες: 110 FMCG κατηγορίες από τις πιο σημαντικές στο λιανικό εμπόριο.
  5. Σημασία: Οι πωλήσεις του δείγματος δεν αντιστοιχούν στο σύνολο της αγοράς, αλλά σε ένα δείγμα περίπου 50% (αυξομειώσεις σημασίας ανάλογα με την κατηγορία).
  6. Δείγμα: Δεδομένα από συναλλαγές σε αριθμό υπεραγορών, σουπερμάρκετ, περιπτέρων και φούρνων (μικρό δείγμα).

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.