Φόρμα αναζήτησης

ΓεΣΥ: Άλλο πραγματικότητα και άλλο τα στατιστικά

Τη σχέση κόστους και ποιότητας της προσφερόμενης ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης συζητούμε σήμερα στο πλαίσιο του «φακέλου ΓεΣΥ», που άνοιξε εδώ και τρεις εβδομάδες ο «Πολίτης» της Κυριακής. Σύμφωνα με τον καρδιοθωρακοχειρουργό Μαρίνο Σωτηρίου -συνιδρυτή του American Heart Institute /American Medical Center και διευθυντή του Καρδιοθωρακοχειρουργικού Τμήματος-, από τη διεθνή εμπειρία έχουμε πολλά να διδαχθούμε για το πώς υποβαθμίζεται η ποιότητα χωρίς να μπορεί να το πάρει κανείς εύκολα χαμπάρι, όταν μειώνονται τα κόστη και όταν πιέζονται οι τιμές προς τα κάτω. Ο γιατρός εξηγεί, ακόμη, ότι από την παγκόσμια πρακτική μπορούμε να δούμε πώς τα στατιστικά στοιχεία, τα οποία τα θεοποιούμε συχνά-πυκνά στον τόπο μας, μπορούν να αλλοιωθούν ώστε να μην δείχνουν την πραγματική εικόνα. «Είμαι υπέρ του γενικού σχεδίου υγείας (ΓεΣΥ), αλλά όχι του συστήματος που έχουμε δρομολογήσει στην Κύπρο, το οποίο, πιστεύω, ότι είναι μια πρόχειρη λύση, δεν έχει μελετηθεί σε βάθος. Ο πολιτικός κόσμος αποφάσισε να εφαρμόσουμε ένα σύστημα υγείας το οποίο θα ικανοποιήσει κάπως το κοινό αίσθημα, αλλά αν έρθουν τα δύσκολα, διερωτώμαι ποιος θα πληρώσει τη ζημιά», αναφέρει ο δρ Σωτηρίου.

Ο Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας (ΟΑΥ) λέει ότι στο ΓεΣΥ ο έλεγχος αυτός θα γίνεται μέσω λογισμικού, γιατί εκεί θα φαίνεται καθαρά ποιος κάνει τι και ποιες επιπλοκές έχει η κάθε ιατρική πράξη που διενεργείται.


Αυτό πιστεύω δεν είναι καθόλου απλό, για να μην πω ανέφικτο. Στην Αγγλία, για παράδειγμα, ένα από τα κριτήρια για τον έλεγχο της ποιότητας στις Πρώτες Βοήθειες είναι ότι θα πρέπει ο γιατρός των Πρώτων Βοηθειών να βλέπει τον ασθενή εντός τεσσάρων ωρών. Ποιο νομίζετε ότι ήταν το αποτέλεσμα; Όταν δεν προλάβαιναν οι γιατροί, έστελναν σήμα στα ασθενοφόρα να κόβουν βόλτες γύρω από τα νοσοκομεία μέχρι να αδειάσει το δωμάτιο των επειγόντων περιστατικών, ώστε να είναι εντός χρονοδιαγράμματος. Άλλο η πραγματική εικόνα και άλλο τα στατιστικά στοιχεία. Να σας πω ακόμα ένα παράδειγμα. Στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης είναι υποχρεωμένος ο κάθε καρδιοχειρουργός και το νοσηλευτήριο να στέλνουν κατάσταση που αφορά όλες τις επιπλοκές που παρουσιάζονται μετά από καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις. Οι δημοσιογράφοι κινήθηκαν δικαστικώς και κέρδισαν την πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα, κι έτσι κάθε χρόνο δημοσιεύονται όλα αυτά τα στοιχεία, καθώς και η κατάταξη των γιατρών / νοσηλευτηρίων σε έναν γενικό κατάλογο. Το αποτέλεσμα; Κανείς δεν ήθελε να χειρουργήσει ασθενείς υψηλού ρίσκου, για να μην χειροτερέψουν τα στατιστικά του και η κατάταξή του. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην Αγγλία. Περιστατικά υψηλού ρίσκου δύσκολα τα χειρουργεί κανείς, παρόλο που αυτοί οι ασθενείς έχουν να κερδίσουν πολύ περισσότερα παρά από τα πιο απλά περιστατικά ρουτίνας.

ΦΩΤΟ_ΜΑΡΙΝΟΣ ΣΩΤΗΡΙΟΥ
«Άλλο η πραγματική εικόνα και άλλο τα στατιστικά στοιχεία», υπογραμμίζει ο δρ Μαρίνος Σωτηρίου.

 Δεν υπάρχει έλεγχος

Ε, τότε πώς μπορεί να γίνει έλεγχος ποιότητας της ιατρικής πράξης;

Δεν είναι καθόλου εύκολο να γίνει αυτό. Πριν μερικά χρόνια, ένα γνωστό νοσοκομείο της Νέας Υόρκης δεν είχε καθόλου καλά στατιστικά στοιχεία, ήταν προτελευταίο σε έναν κατάλογο με πολλά νοσηλευτήρια. Την επόμενη χρονιά βελτίωσε την κατάταξή του θεαματικά, ήταν δεύτερο στη λίστα. Στην πραγματικότητα, το συγκεκριμένο νοσοκομείο αγόρασε ένα διπλανό γηροκομείο, και μετεγχειρητικά, όποιος ασθενής είχε επιπλοκές μεταφερόταν στο γηροκομείο για φροντίδα, όπου βάσει του νόμου δεν ήταν αναγκαίο να συμπεριληφθεί στη λίστα των επιπλοκών. Ο νόμος δεν ζητούσε αναφορά για το γηροκομείο και τα στατιστικά άλλαξαν άρδην. Αυτά είναι πραγματικά παραδείγματα. Ένας υπάλληλος, που θα κάθεται μπροστά από τον υπολογιστή του και θα διαβάζει νούμερα, στατιστικά στοιχεία και αποτελέσματα, δεν είναι καθόλου εύκολο να βγάλει άκρη σε σχέση με την ποιότητα.

 

Δεν υπάρχουν στάνταρ;

Όχι, όπως τα εννοείτε, δεν υπάρχουν. Υπάρχουν μέσω του Περί Ιδιωτικών Νοσηλευτηρίων Νόμου, που έχουν να κάνουν κυρίως με τα κτήρια, τις διαστάσεις δωματίων, τις συσκευές κ.λπ. Αλλά δεν υπάρχουν ποιοτικά κριτήρια.

 Δώστε μας ένα παράδειγμα.


Γνωρίζετε ότι σήμερα δεν υπάρχει πουθενά γραμμένο, σε κανέναν νόμο, εάν δικαιούται ένας γιατρός ή ένα νοσηλευτήριο να αποστειρώσουν υλικά μίας χρήσης; Ποιος ελέγχει εάν πριν ξεκινήσουν οι κλίβανοι της αποστείρωσης γίνεται το προκαθορισμένο τεστ, εάν γίνεται συχνός βιολογικός έλεγχος; Ο ασθενής δεν ξέρει τι γίνεται πίσω από τη σκηνή. Αυτά και άλλα πολλά δεν ελέγχονται από κανέναν και ούτε είναι εύκολο να τα ελέγξει οποιοσδήποτε.

 Δύσκολα προβλέψεις

 Πρόβλεψη αποτελέσματος ιατρικής πράξης μπορεί να γίνει για τις ανάγκες του προϋπολογισμού του ΓεΣΥ;
Η καρδιοχειρουργική είναι μια από τις πρώτες ειδικότητες που έγινε προσπάθεια στρωματοποίηση του δείγματος των ασθενών που αφορά το ρίσκο κάθε επέμβασης. Δηλαδή, για παράδειγμα, ο ασθενής ο οποίος έχει νεφρική ανεπάρκεια και εγκεφαλικό, και είναι 80 χρόνων, έχει αναμενόμενο ρίσκο 8% ας πούμε, ενώ ο πιο νεαρός έχει ρίσκο 2% κ.ο.κ. Αυτά τα συστήματα έχουν αποδειχθεί ανακριβή. Συνεπώς, είναι φοβερά δύσκολο να κάνεις πρόβλεψη, ειδικά με τους αριθμούς που θα έχουμε εμείς, διότι μιλούμε για μια μικρή κοινωνία με ολιγάριθμα περιστατικά. Δεν βγαίνουν ακριβή στατιστικά με 50-100 περιστατικά τον χρόνο. Και με αυτό το σκεπτικό, τα υψηλού ρίσκου περιστατικά θα είναι τα πρώτα που δεν θα έχουν ευκαιρία να τύχουν θεραπείας, για να μην εκτροχιάζονται τα στατιστικά, οι προβλέψεις και οι προϋπολογισμοί. Τι θα γίνει εάν ο προϋπολογισμός του ΓεΣΥ, π.χ. για τα καρδιοχειρουργικά, εξαντλείται κάθε μήνα; Θα σταματήσουμε να κάνουμε επεμβάσεις καρδιάς μέχρι να αλλάξει ο μήνας; Επίσης, να πω και κάτι άλλο. Το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα υγείας στον κόσμο είναι η υπέρταση. Υπολογίζονται στο ένα δισεκατομμύριο οι άνθρωποι με υπέρταση στον κόσμο σήμερα. Τα φάρμακα της υπέρτασης είναι πλέον πολύ φθηνά, ενώ ισχύει ακριβώς το αντίθετο για τις επιπτώσεις της υπέρτασης, όπως είναι τα καρδιολογικά προβλήματα, τα εγκεφαλικά επεισόδια κ.λπ. Ξέρετε πόσος κόσμος λαμβάνει την κατάλληλη θεραπεία για την υπέρταση; 14%. Αποτέλεσμα, πληρώνουμε πολλά χρήματα επιπλέον για μια πάθηση που παρότι την ξέρουμε, δεν κάνουμε τίποτε. Δεν είναι ούτε θέμα προσβασιμότητας, ούτε κόστους. Ακόμα μια απόδειξη ότι όλα αυτά τα συστήματα, οι προβλέψεις, δεν δουλεύουν πάντα, διότι ο κόσμος κάνει αυτό που θέλει. Επιπρόσθετα, οι νέες τεχνολογίες και οι θεραπείες, π.χ. για κάποια είδη καρκίνου, είναι πια πολύ πιο αποτελεσματικές αλλά πανάκριβες. Θα έχουν όλοι οι πολίτες δικαίωμα να λαμβάνουν αυτές τις θεραπείες ή δεν θα τις λαμβάνει κανένας επειδή είναι πολύ δαπανηρές; Και ποιος θα πληρώσει το επιπλέον κόστος;

Ο ΟΑΥ λέει ότι επειδή θα είναι κρατικό χρήμα που θα πηγαίνει στους γιατρούς και τα νοσηλευτήρια που θα είναι συμβεβλημένα με το ΓεΣΥ, θα έχει δικαίωμα να διενεργεί ελέγχους, να κάνει επισημάνσεις για παραλείψεις και ελλείψεις σε υποδομές, υλικά κ.λπ.
Τούτο δεν είναι πολύ εφικτό. Διερωτώμαι γιατί αυτό δεν γίνεται σήμερα στα δημόσια νοσηλευτήρια, τα οποία χρηματοδοτεί το κράτος και ως εκ τούτου έχει το δικαίωμα να ασκεί ελέγχους. Αυτήν τη στιγμή όλες οι προηγμένες κοινωνίες -ΗΠΑ, ΕΕ, Ηνωμένο Βασίλειο- μετρούν στατιστικά και δίνουν μέσους όρους στα νοσοκομεία, ως σημείο αναφοράς και σύγκρισης των αποτελεσμάτων των νοσηλευτηρίων με αυτούς τους μέσους όρους. Τα αποτελέσματα αυτά, όμως, δεν τα έχουν χρησιμοποιήσει ποτέ για να τιμωρήσουν κάποιον. Διευκρινίζω ότι δεν μιλάμε για ακραίες περιπτώσεις, όπου αποδεδειγμένα ένας γιατρός / κέντρο προσφέρει επικίνδυνα χαμηλού επιπέδου ιατρική φροντίδα.

 Ηθική – Ισότητα

 Πώς μετριέται η ηθική στην ιατρική πράξη; Ακούω για μεγάλο αριθμό εγχειρήσεων στην Κύπρο, που κανονικά δεν θα έπρεπε να γίνουν…

Δεν είναι πρόβλημα που εμφανίζεται μόνο στην Κύπρο, είναι διεθνές το πρόβλημα, το οποίο πολύ δύσκολα ρυθμίζεται. Το ποσοστό των χειρουργικών επεμβάσεων που υπολογίζεται ότι γίνεται κάθε χρόνο, για παράδειγμα στην Ελβετία, είναι 30%, με κόστος 20 δισ. ευρώ.

Σήμερα έχουμε λίγους που αγοράζουν ποιότητα και τους πολλούς που δεν έχουν λεφτά καν για γιατρό. Ο ΟΑΥ λέει ότι πρέπει να έχουν όλοι πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, είτε έχουν χρήματα στην τσέπη είτε όχι.
Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι για να προσφέρουμε καθολική κάλυψη με το ΓεΣΥ, μειώνοντας ταυτόχρονα το κόστος, πιστεύω ότι αναπόφευκτα θα κατέβει το επίπεδο της ποιότητας για όλους. Και τότε μπορούν να συμβούν πολλά. Ενδεχομένως να δούμε αύξηση των ασθενών που θα πηγαίνουν στο εξωτερικό για θεραπεία και μπορεί στο τέλος το σύστημα να συντηρεί νοσοκομεία του εξωτερικού, αντί νοσηλευτήρια της Κύπρου. Παίζει πάρα πολύ μεγάλο ρόλο η κοστολόγηση, και θα παίζει μεγάλο ρόλο αύριο με το ΓεΣΥ και το καθεστώς λειτουργίας των αυτονομημένων νοσοκομείων, τα οποία όμως θα λειτουργούν με συμβάσεις του Δημοσίου. Οι αυξήσεις και τα επιδόματα στα αυτονομημένα νοσηλευτήρια λόγω συμφωνιών, θα αυξάνει αυτόματα τα κόστη στον ιδιωτικό τομέα. Πώς θα υπάρχει ανταγωνισμός μεταξύ ιδιωτικού και κρατικού τομέα, όταν τα αυτονομημένα δημόσια νοσηλευτήρια θα επιδοτούνται με τον άλφα ή τον βήτα τρόπο (απευθείας από το κράτος ή μέσω άλλων κονδυλίων που θα λαμβάνουν τα νοσοκομεία που θα γίνουν πανεπιστημιακά);

 Έξτρα κόστη

Θα πρέπει να κανονίσει την πορεία του ώστε να τα βγάζει πέρα ένα αυτονομημένο δημόσιο νοσηλευτήριο. Αυτό λένε οι αρμόδιοι.
Εάν ένα αυτονομημένο κρατικό νοσηλευτήριο δεν είναι βιώσιμο οικονομικά, τι θα γίνει; Δεν πιστεύω ότι θα επιτραπεί να κλείσει. Είναι γνωστό ότι για θέματα υγείας και παιδείας επιτρέπεται η κρατική επιδότηση. Τα ιδιωτικά νοσηλευτήρια, φυσικά, δεν θα τύχουν καμίας βοήθειας ή προστασίας. Άρα, θα πρέπει να ξεκαθαρίσει από που θα επιδοτούνται τα δημόσια. Από τον προϋπολογισμό του ΟΑΥ με αποτέλεσμα να μένουν λιγότερα χρήματα για τους υπόλοιπους του ΓεΣΥ ή από αλλού, άρα με επιπρόσθετη φορολογία; Φυσικά, το επόμενο ερώτημα είναι: Γιατί ο φορολογούμενος να πληρώνει έξτρα κόστος συντήρησης ενός δημόσιου νοσηλευτηρίου, το οποίο θα κοστίζει περισσότερο και θα προσφέρει υποδεέστερες ή και πιο ακριβές υπηρεσίες; Ακόμη, πρέπει να ξεκαθαρίσει ποιος νόμος θα διέπει τα αυτονομημένα δημόσια νοσηλευτήρια. Ο Περί Ιδιωτικών Νοσηλευτηρίων Νόμος, ο Περί Πολεοδομίας και Οικήσεως Νόμος, ποιος; Τα ιδιωτικά νοσηλευτήρια σήμερα διέπονται και από τους δύο αυτούς νόμους, καθώς και από άλλους, με έναν σωρό περιορισμούς και κανονισμούς που ανεβάζουν πολύ το κόστος. Tα δημόσια νοσοκομεία, όμως, εξαιρούνται από τους νόμους, κάτι το οποίο σημαίνει νόθευση του ανταγωνισμού μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Ταυτόχρονα, είναι αδιανόητο ένα κράτος να καθορίζει κάποια μίνιμουμ στάνταρ για την καλή και ασφαλή λειτουργία ενός νοσηλευτηρίου στον ιδιωτικό τομέα και το ίδιο το κράτος να μην τα τηρεί για τους ασθενείς στον δημόσιο τομέα.

Πάντως, η επικρατούσα αντίληψη είναι ότι γιατροί και νοσηλευτήρια του ιδιωτικού τομέα διαφωνούν με την εφαρμογή του ΓεΣΥ.
Θέλω να τονίσω ότι βλέπουμε την αναγκαιότητα εφαρμογής του ΓεΣΥ, συμφωνούμε με την υιοθέτηση ενός γενικού συστήματος υγείας. Αλλά, αυτήν τη στιγμή, οι γιατροί και τα νοσηλευτήρια δεν έχουμε εικόνα τού τι ακριβώς πάει να γίνει. Δεν γίνεται να αναμένεται ότι θα αγκαλιάσουμε το ΓεΣΥ χωρίς να ξέρουμε τις λεπτομέρειες, οι οποίες είναι σημαντικότατες και με φοβερές συνέπειες στο κόστος. Άρα, υπάρχουν ακόμα πολλοί άγνωστοι παράγοντες, ενώ είμαστε στη δωδέκατή της εφαρμογής του νέου συστήματος. Γι’ αυτό ζητούμε διαφάνεια και διαφώτιση επί του θέματος.

 Ο ιδιωτικός τομέας της υγείας αναμένει απαντήσεις για το γενικό σύστημα υγείας

 

Ερωτήματα και προβληματισμοί για ΓεΣΥ

 Μιλώντας με μετόχους άλλων ιδιωτικών νοσηλευτηρίων και με γιατρούς που εργάζονται σε ιδιωτικά νοσηλευτήρια -είτε ενοικιάζουν χώρους και υπηρεσίες είτε ως υπάλληλοι- προκύπτουν πολλά και σοβαρά ερωτήματα, προβληματισμοί και ανησυχίες σε ό,τι αφορά την εφαρμογή του γενικού σχεδίου υγείας (ΓεΣΥ):

 

  • Πώς πάνε να εφαρμόσουν ΓεΣΥ και να κρατικοποιήσουν την υγεία, όταν δεν έχουν καταφέρει να αναδιαρθρώσουν το Υπουργείο Υγείας, να αγγίξουν πάνω στα κατεστημένα που λυμαίνονται τα εκατομμύρια της υγείας;
  • Γιατί κρατικοποιήσαμε την υγεία και δεν αφήσαμε να λειτουργήσει η ελεύθερη αγορά; Ποιος κρατικός οργανισμός έχει πετύχει και θα πετύχει και το ΓεΣΥ; Έχει καταλάβει ο κόσμος ότι όλα τα χρήματα για την υγεία θα τα ελέγχει και θα τα διαχειρίζεται ένας τεράστιος κρατικός οργανισμός με τις παθογένειες και τα προβλήματα που έχει το Δημόσιο και τα οποία όλοι γνωρίζουμε; Γιατί ο κόσμος να δώσει όλα τα χρήματά του για την υγεία στο κράτος, όταν αλλού, την ίδια ώρα, τα συστήματα προσπαθούν να οδηγήσουν τον ασθενή να ανεξαρτητοποιηθεί;
  • Γιατί το κράτος τόσα χρόνια που είχε το μονοπώλιο της υγείας ή και τα τελευταία χρόνια που υποτίθεται ότι εκσυγχρονιζόταν, δεν έχει καταφέρει να στήσει σωστές δομές και υποδομές υγείας; Και ποιος μας εγγυάται ότι θα το κάνει τώρα, σωστά, και θα λειτουργήσει ένα ΓεΣΥ το οποίο θα είναι ποιοτικό και βιώσιμο. Και αν δεν είναι, ποιος θα πληρώσει το κόστος;
  • Αυτήν τη στιγμή τα δημόσια νοσηλευτήρια είναι η προσωποποίηση της σπατάλης. Γιατί δεν τα νοικοκυρεύουν;

 

  • Ποιο είναι το πραγματικό επίπεδο της προσφερόμενης ιατροφαρμακευτικής φροντίδας στα δημόσια νοσηλευτήρια; Γιατί στέλνουμε τόσους πολλούς ασθενείς στο εξωτερικό; Είναι μεγάλη προσβολή για επιστήμονες και οργανισμούς που προσφέρουν υψηλού επιπέδου υπηρεσίες για χρόνια, με τη μεγαλύτερη ευκολία το κράτος να αποστέλλει ασθενείς στο εξωτερικό (π.χ. για επικοινωνιακούς και άλλους λόγους).
  • Έχουμε ένα Υπουργείο Υγείας το οποίο διαχειρίζεται ένα κονδύλι της τάξης των 20-30 εκατομμυρίων ευρώ περίπου για παραπομπές στον ιδιωτικό τομέα και το εξωτερικό. Πόσα περιστατικά πληρώνονται στην ώρα τους; «Ελάχιστα», απαντούν οι επαγγελματίες της υγείας, και διερωτώνται πώς θα δουλέψει ένας τεράστιος κρατικός οργανισμός όταν η γραφειοκρατία σκοτώνει τα πάντα σε αυτόν τον τόπο.
  • Δεν έχουν ελέγξει τον κακώς νοούμενο συντεχνιασμό, οι πολιτικές παρεμβάσεις επηρεάζουν αποφάσεις σε όλα τα επίπεδα, θέλουμε και παπά να μας πει ότι κάθε λίγο και λιγάκι θα μπλοκάρει το σύστημα; Όταν, για παράδειγμα, ο διευθυντής του δημόσιου νοσηλευτηρίου είναι Α15 και ο διευθυντής της κλινικής του Α16, πώς θα επιβληθεί ο πρώτος του δεύτερου; Θα επιτρέπονται οι απολύσεις στα αυτονομημένα νοσηλευτήρια ή θα συνεχίσουν να υπάρχουν τα βασίλεια και τα καπετανάτα εντός των αυτονομημένων κρατικών νοσοκομείων;
  • Θα πρέπει να καθοριστεί από τώρα ποια θα είναι η αμοιβή του νοσοκομείου και ποια του γιατρού, ώστε να μην τσακώνονται οι γιατροί με τις διοικήσεις των ιδιωτικών νοσηλευτηρίων για τις απολαβές τους. Στον ΟΑΥ δείχνουν να μην καταλαβαίνουν τι σημαίνει ιατρική φροντίδα και τι ποιοτικά κριτήρια.
  • Εάν ο προϋπολογισμός του ΓεΣΥ εκτοξευθεί, π.χ. στα 2 δισ. ευρώ, ποιος θα πληρώσει; Ποιος θα αναλάβει την ευθύνη; Εάν δεν είναι βιώσιμο το ΓεΣΥ, τι θα γίνει;
  • Γιατί ο προϋπολογισμός του ΓεΣΥ θα είναι ένα δισ. ευρώ; Για τις χώρες της ΕΕ, ο μέσος όρος για τα κονδύλια της υγείας είναι 9% του ΑΕΠ. Εμείς πώς αναμένουμε ότι με μόνο 6% περίπου θα μπορέσουμε να έχουμε ποιοτικό ΓεΣΥ;
  • Γιατί δεν ποινικοποιείται η δωροδοκία και η μίζα;
  • Οι γιατροί αισθάνονται πολύ προσβεβλημένοι από τους ισοπεδωτικούς χαρακτηρισμούς που έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν από το «επίσημο» κράτος για τους ίδιους (φοροφυγάδες, ξιμαρισμένοι κ.λπ.). Διαμηνύουν ότι δεν πρέπει κανείς να προσπαθεί, γενικά και αόριστα, να σπιλώνει την υπόληψή τους, επαγγελματική και προσωπική.
  • Τι έγινε με τη μελέτη του Υπουργείου Οικονομικών για το ΓεΣΥ;
  • Οι μελέτες Mercer και McKensey θεωρούνται από γιατρούς απλές, που δεν έχουν δοκιμαστεί πουθενά. Για παράδειγμα, λένε, οι McKensey, το 1982 είχαν κάνει μελέτη για την αμερικανική AT&T σχετικά με τα κινητά τηλέφωνα. Τους είχε ζητήσει η εταιρεία να προβλέψουν το μέγεθος της αγοράς για το έτος 2000. Οι προβλέψεις των McKensey ήταν λανθασμένες κατά 103 φορές. Τι θα γίνει εάν πέσουν έξω και στη μελέτη τους για την Κύπρο; Μπορεί να προκύψουν τρομακτικές αρνητικές συνέπειες, οι οποίες δεν θα είναι αναστρέψιμες.