Φόρμα αναζήτησης

Φυσικό αέριο: επιμένουμε να αγνοούμε την πραγματικότητα

Του δρος Τσαρλς Έλληνα*

Είμαστε προσκολλημένοι στο φυσικό αέριο στον βαθμό που διαπερνά όλο τον πολιτικό και δημόσιο διάλογο – στον βαθμό που προτιμούμε να αγνοούμε τις πραγματικότητες της αγοράς και παραμένουμε έμμονα σε αβάσιμες πεποιθήσεις. Και όταν άλλοι, όπως συνέβη αρχές Φεβρουαρίου, μας τα λένε, επιλέγουμε να ακούμε μόνο ό,τι ταιριάζει με αυτές τις πεποιθήσεις.

Σε μια συνέντευξή του που δημοσιεύθηκε στον «Πολίτη», ο Jeffrey Feldman, γενικός γραμματέας Πολιτικών Υποθέσεων του ΟΗΕ, μας είπε ότι “δεδομένου του σημερινού κορεσμού των παγκόσμιων αγορών φυσικού αερίου και του γεγονότος ότι η εμπορική εκμετάλλευση των αποθεμάτων είναι κάτι που χρειάζεται αρκετά χρόνια για να γίνει, δεν μπορώ να καταλάβω γιατί αυτό το ζήτημα έχει γίνει παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος, όπου κερδίζει μόνο μία πλευρά”.

Ο Feldman διερωτήθηκε ποιο είναι το όφελος του ανταγωνισμού μεταξύ των μερών, ειδικά όταν δεν θα υπάρξουν κέρδη τόσο σύντομα λόγω κορεσμού των παγκόσμιων αγορών φυσικού αερίου. Είπε ότι το φυσικό αέριο δεν θα εξαφανιστεί, και διερωτήθηκε “εάν το φυσικό αέριο είναι πιο σημαντικό από την εξεύρεση λύσης μέσω της οποίας η συνολική προοπτική μιας ενωμένης Κύπρου μπορεί να γίνει πραγματικότητα”.

Λέω τα ίδια για πολύ καιρό, αλλά φαίνεται ότι είμαστε προσκολλημένοι στο φυσικό αέριο με μεγάλη εμμονή. Υπάρχει μια πεποίθηση ότι όχι μόνο θα το εξάγουμε σύντομα, αλλά και θα μας κάνει πλούσιους. Εξετάστε, για παράδειγμα, τον πρόσφατο ισχυρισμό ότι το μερίδιο κέρδους της Κύπρου από την πώληση φυσικού αερίου της Αφροδίτης στο τερματικό Idku LNG της Αιγύπτου θα ανέλθει στα 9,5 δισ. δολάρια. Δίνουμε ελάχιστη προσοχή στην κατάσταση των παγκόσμιων αγορών και τιμών και στις δραματικές αλλαγές στις αγορές ενέργειας της Αιγύπτου που έχουν προέλθει από εκτεταμένες, και επιτυχημένες, μεταρρυθμίσεις και την αφαίρεση των επιδοτήσεων καυσίμων.

Και ακόμα κάτι περισσότερο. Όπως είπα στα προηγούμενα δύο άρθρα μου στον «Πολίτη», η πιθανότητα πώλησης του φυσικού αερίου μας υποχωρεί γρήγορα. Όχι μόνο χρειαζόμαστε νέες, σημαντικές, ανακαλύψεις για να δικαιολογήσουμε την κατασκευή ενός εργοστασίου υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ), αλλά και οι τιμές πρέπει να αυξηθούν σημαντικά. Πρέπει να τριπλασιαστούν από τα σημερινά επίπεδα.

Με την Ευρώπη να ακολουθεί μια πράσινη πολιτική, τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα –συμπεριλαμβανομένου του φυσικού αερίου– σε καθαρή ενέργεια και των πολύ ανταγωνιστικών αγορών και τιμών στην Ασία, η πιθανότητα μη πώλησης του φυσικού αερίου μας στις παγκόσμιες αγορές αυξάνεται ραγδαία. Αυτό που θα μας μείνει είναι οι εγχώριες και περιφερειακές αγορές, αλλά και αυτές απαιτούν επίλυση περιφερειακών προβλημάτων.

Κτίζουμε κάστρα –ελπίδες– στην άμμο;

Γίνονται αναφορές σε διαχωρισμό της ΑΟΖ της Κύπρου κατά κάποιο τρόπο, ενδεχομένως σύμφωνα με τον τρέχοντα διαχωρισμό του νησιού. Με όλο το φυσικό αέριο να έχει ανακαλυφθεί νότια του νησιού και με το μεγαλύτερο δυναμικό για νέες ανακαλύψεις να βρίσκεται στην ίδια περιοχή, δεν πρέπει να έχουμε καμία ψευδαίσθηση ότι η Τουρκία θα συμφωνήσει σε έναν τέτοιο διαχωρισμό, αφήνοντας τους Ελληνοκύπριους με σχεδόν όλο το φυσικό αέριο. Όπως έχει ήδη δηλώσει η Τουρκία, όλοι οι υδρογονάνθρακες που ανακαλύπτονται στην ΑΟΖ της Κύπρου ανήκουν σε όλους τους Κυπρίους, ανεξάρτητα από τη λύση ή από το πού βρίσκονται.

Άλλοι μας λένε ποια είναι η κατάσταση, αλλά επιλέγουμε να αγνοούμε αυτά που δεν μας αρέσουν ή να τα ερμηνεύουμε προς όφελός μας.

Η πρέσβειρα της Γαλλίας ήταν προσεκτική να επισημάνει ότι το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle έχει έρθει στην Κύπρο στο πλαίσιο των μέτρων εναντίον του ISIS. Αλλά εμείς επιλέγουμε να πιστεύουμε ότι έχει έλθει για να παράσχει μια αμυντική ομπρέλα πάνω από την ΑΟΖ της Κύπρου. Παραβλέπουμε το γεγονός ότι το Yavuz εξακολουθεί να κάνει γεώτρηση στο τεμάχιο 8, συνοδευόμενο από τουρκικά πολεμικά, ανενόχλητο από τέτοιες εξελίξεις. Και η Τουρκία εξακολουθεί με τους σχεδισμούς της να προχωρήσει σε περισσότερες έρευνες και περισσότερες γεωτρήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ, όπως ανακοίνωσε τον Δεκέμβριο – αγόρασε ακόμη και ένα τρίτο γεωτρήπανο.

Ο Francis Fannon, Αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών αρμόδιος για Ενεργειακούς Πόρους, προειδοποίησε σε συνέντευξή του που δημοσιεύθηκε αρχές Φεβρουαρίου στην «Καθημερινή» ότι «κανείς δεν πρόκειται να κερδίσει στην περιοχή εάν η σημερινή φιλοσοφία συνεχίζει γύρω από το ποιος πρέπει να πάρει το μεγαλύτερο μερίδιο της πίτας από την άποψη των φυσικών πόρων».

Κάλεσε όλους «να παραμείνουν ήρεμοι, να έχουν διάλογο και να καταλάβουν ότι οι οικονομικές προοπτικές που είναι επί του παρόντος διαθέσιμες πιθανό να μην συνεχίσουν να υπάρχουν αν οι εντάσεις συνεχίζονται ή κλιμακώνονται».

Πιστεύει ότι η ενέργεια μπορεί να αποτελέσει καταλύτη συνεργασίας. Προειδοποίησε ότι εάν δεν υπάρχει τέτοια συνεργασία τότε οι ενεργειακοί πόροι μπορεί να παραμείνουν ανεκμετάλλευτοι. «Είμαστε πολύ σαφείς. Καλούμε όλες τις πλευρές να σταματήσουν κάθε προκλητική ενέργεια που θα μπορούσε να δημιουργήσει περαιτέρω αστάθεια.» Επιβεβαίωσε επίσης την υποστήριξή του στα δικαιώματα της Κύπρου να αναπτύξει τους ενεργειακούς της πόρους προς όφελος όλων των κατοίκων του νησιού, τόσο των Ελληνοκυπρίων όσο και των Τουρκοκυπρίων.

Αλλά απέφυγε να κατονομάσει την Τουρκία. Και όμως διαβάσαμε στα λόγια του ότι οι προειδοποιήσεις του απευθύνονται μόνο στην Τουρκία. Αναφέρεται πραγματικά σε όλες τις πλευρές.

Πρέπει να σκεφτούμε πέρα από το φυσικό αέριο

A crew member is seen on board Turkish drilling vessel Fatih off the Mediterranean resort city of Antalya, Turkey October 30, 2018. REUTERS/Kaan Soyturk

 Αλλά είναι όλα αυτά μια άκαρπη συζήτηση; Χρησιμοποιεί η Τουρκία την εμμονή μας με το φυσικό αέριο –που ίσως δεν μπορούμε να πουλήσουμε– για να προωθήσει τη δική της ατζέντα; Πολύ πιθανό.

Όπως είπα και πριν, όσο παράνομη είναι η παρουσία της, ένα βασικό ερώτημα είναι τι θα γίνει αν το Yavuz κάνει πράγματι μια ανακάλυψη στο τεμάχιο 8. Ποια θα ήταν η απάντησή μας αν η Τουρκία αντιστρέψει το τραπέζι σε εμάς, συμφωνήσει ότι δεν έχει αξίωση σε τέτοιο φυσικό αέριο και προσκαλέσει τους Ελληνοκύπριους να το αναπτύξουν από κοινού με τους Τουρκοκύπριους. Για πολλούς έξω από την Κύπρο αυτό μπορεί να ακούγεται ως μια λογική προσφορά!

Η υπεραφθονία υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) στην Ασία έχει προκαλέσει κατάρρευση ενός έργου υγροποίησης ύψους 20 δισ. δολαρίων στην Παπούα – Νέα Γουινέα. Η ExxonMobil, ο διαχειριστής του έργου, δεν βιάζεται να επενδύσει μεγάλα κεφάλαια σε νέο έργο ΥΦΑ σε μια εποχή πολύ χαμηλών τιμών. Αυτό είναι ενδεικτικό των προκλήσεων που θα αντιμετωπίσουμε αν κάποτε φτάσουμε σε αυτό το σημείο.

Εν τω μεταξύ, η ΕΕ και η Τουρκία εντείνουν τον πολιτικό διάλογό τους για επίτευξη συνεργασίας, καθοδηγούμενο από ισχυρά οικονομικά συμφέροντα, το προσφυγικό και την ανησυχία της ΕΕ για προσανατολισμό της Τουρκίας προς τη Ρωσία. Η ΕΕ χρειάζεται την Τουρκία για να αποτρέψει πιθανή ροή προσφύγων στην Ευρώπη, κάτι που δίνει στην Τουρκία μια ισχυρή κάρτα διαπραγμάτευσης. Σε κάθε περίπτωση, η Ursula von der Leyen επιβεβαίωσε πέρυσι ότι δεν πιστεύει ότι οι κυρώσεις και η πολιτική απομόνωση θα λύσουν προβλήματα με την Τουρκία – «αυτά μπορούν να επιλυθούν μόνο μέσω διαπραγματεύσεων». Ένα σαφές μήνυμα προς την Κύπρο και την Ελλάδα.

Πρέπει να αναπτύξουμε μια πολιτική για το μέλλον μας πέρα από το φυσικό αέριο. Πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στην επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε αποσυνδεδεμένη από το φυσικό αέριο – δίδοντας προτεραιότητα στις διαπραγματεύσεις.

* πρώην επικεφαλής του ενεργειακού προγράμματος της Κυπριακής Δημοκρατίας

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.