POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

Ελληνοτουρκικός διάλογος σε θολά νερά



Έχει πλέον ανακοινωθεί επίσημα πως η επανέναρξη των διερευνητικών επαφών μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας τοποθετείται χρονικά στις 25 Ιανουαρίου στην Κωνσταντινούπολη. Πρόκειται για ένα πολυαναμενόμενο πρώτο ραντεβού μεταξύ των δύο γειτονικών κρατών, μετά από μία έντονη και μακρά περίοδο έντασης σε διάφορα μέτωπα. Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά πού θα οδηγήσει αυτή η πρώτη συνάντηση, καθώς Αθήνα και Άγκυρα διαφωνούν ακόμα στην ατζέντα συζήτησης. Η διευθέτηση αυτή για επανεκκίνηση των διερευνητικών επαφών είναι καθ’ όλα συνδεδεμένη, τόσο με τις εξελίξεις σε επίπεδο των ευρωτουρκικών σχέσεων, όσο και σε κινήσεις της Ελλάδας σε επίπεδο σχέσεων στην ευρύτερη περιοχή.

 

Συμφωνία των Πρεσπών

Ενδεικτικό παράδειγμα η τοποθέτηση από πλευράς Αθήνας-μετά από επαφές με αξιωματούχους της Βόρειας Μακεδονίας-σύμφωνα με την οποία «δεν μπορούμε επιτρέψουμε τη δημιουργία ενός κενού σταθερότητας στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων…το κενό θα μπορούσε εύκολα να καλυφθεί από άλλες μη ευρωπαϊκές δυνάμεις που είναι υπέρ του αναθεωρητισμού». Η ελληνική κυβέρνηση διαφοροποίησε μάλιστα τη θέση απέναντι στη Βόρεια Μακεδονία, λέγοντας πως αυτή ευθυγραμμίστηκε με την κοινή θέση της ΕΕ για την Τουρκία. Διαφοροποίησε σε τεράστιο βαθμό και τη στάση γύρω από τη Συμφωνία των Πρεσπών, καθώς πλέον υποστηρίζει πως θα πρέπει να εφαρμοστεί ορθά και πλήρως η εν λόγω συμφωνία. Η Ελλάδα αφήνει πλέον ανοικτό το ενδεχόμενο στήριξης της Β. Μακεδονίας στην προσπάθεια για ένταξη στην ΕΕ αν τηρήσει τα συμφωνηθέντα, ενώ θέλει να αναπτύξει φιλικές σχέσεις με τη γειτονική της χώρα. Από την πλευρά της, η Βόρεια Μακεδονία χαρακτηρίζει πλέον την Ελλάδα ως στρατηγικό εταίρο στην περιοχή. Αξίζει όμως να υπενθυμίσουμε τον «πόλεμο» που είχε δεχθεί από πλευράς Νέας Δημοκρατίας ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, αλλά και ο Νίκος Κοτζιάς, όταν προετοίμαζαν τη συμφωνία αυτή.

Η Ελλάδα προχώρησε άλλωστε σε συμφωνία οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών με την Ιταλία και μερικής οριοθέτησης με την Αίγυπτο, ενώ κάνει κινήσεις για επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια στη θαλάσσια περιοχή του Ιονίου.

 

Προθέσεις και πραγματικότητες

Οι προθέσεις, τόσο της ελληνικής κυβέρνησης όσο και της Τουρκίας, σε επίπεδο δηλώσεων, φανερώνουν καλή διάθεση για επάνοδο στον διάλογο, ωστόσο επί της ουσίας οι διαφορές που χωρίζουν τις δύο πλευρές εξακολουθούν να είναι τεράστιες. Η Αθήνα διακηρύττει με κάθε ευκαιρία πως μοναδικό αντικείμενο των συνομιλιών θα είναι η οριοθέτηση της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας (κάτι που, όπως υποστηρίζουν Έλληνες αξιωματούχοι, γνωρίζει καλά και η Άγκυρα). Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών όμως φαίνεται να έχει εκ διαμέτρου αντίθετη προσέγγιση, καθώς εκφράζει τη θέση πως «θα πραγματοποιήσουμε τον 61ο γύρο των διερευνητικών επαφών και θα συζητήσουμε ό,τι συζητήσαμε και στις προηγούμενες 60 συναντήσεις». Επεσήμανε δε πως αν η Ελλάδα προσέλθει στο πρώτο ραντεβού με πρόθεση να μην συζητήσει επί όλων των ζητημάτων, τότε δεν υπάρχει νόημα να γίνουν διερευνητικές επαφές μεταξύ των δύο χωρών. Ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας ξεκαθάρισε ωστόσο πως αν η Αθήνα επιθυμεί να προτείνει ξεχωριστές διαπραγματεύσεις για τις θαλάσσιες αρμοδιότητες, τότε η Άγκυρα θα το εξετάσει και θα απαντήσει, όμως διαχώρισε ένα τέτοιο ενδεχόμενο από αυτό των διερευνητικών επαφών. Η προσέγγιση της Άγκυρας είναι πως θα πρέπει να συζητηθούν όλα τα αμφιλεγόμενα ζητήματα μεταξύ Ελλάδας-Τουρκίας, όπως υποστηρίζει εδώ και μήνες άλλωστε. Πάντως, Τούρκοι αναλυτές και ακαδημαϊκοί, όπως ο δρ Μενσούρ Ακγκιούν, επισημαίνουν πως «λαμβάνοντας υπόψη τη φύση και την έκταση των προβλημάτων, δεν πρέπει να περιμένουμε κάποιο θαύμα από τις επαφές αυτές»

 

Οι επικεφαλής

Οι επιλογές των δύο χωρών σε σχέση με το ποιοι θα τεθούν επικεφαλής της προσπάθειας των διερευνητικών επαφών δεν είναι καθόλου τυχαίες. Από πλευράς της Ελλάδας, επικεφαλής τέθηκε ο 79χρονος πρέσβης επί τιμής Παύλος Αποστολίδης, ο οποίος έχει ιδιαίτερη εμπειρία στον συγκεκριμένο τομέα. Τον συνοδεύει εδώ και χρόνια το υποκοριστικό «Λόρδος», που είναι ενδεικτικό των τρόπων και της ευγένειας που τον διακρίνει στην προσέγγιση που υιοθετεί στο πλαίσιο των επαφών που έχει με ξένους διπλωμάτες. Ήταν άλλωστε ο άνθρωπος που ηγήθηκε της προσπάθειας στις διερευνητικές επαφές Ελλάδας-Τουρκίας από το 2010-2016 (θεωρεί σημαντικές τις καλές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών), ενώ έχει θητεία τόσο στην Άγκυρα (1984-1987) όσο και στην Κύπρο. Μεταξύ άλλων διετέλεσε γραμματέας Α’ στην ελληνική πρεσβεία στην Κύπρο από το 1973 έως το 1976 (πραξικόπημα και εισβολή), ενώ επέστρεψε στο νησί ως πρέσβης δέκα χρόνια αργότερα. Στο παρελθόν (περίοδος Ίμια), σύμφωνα με πληροφορίες που έρχονται από δημοσιεύματα στον ελλαδικό Τύπο, είχε έντονους διαπληκτισμούς με τον Θεόδωρο Πάγκαλο για τον τρόπο διαχείρισης της κατάστασης, ωστόσο στην πορεία, λόγω της εμπειρίας και της σημασίας της συνεισφοράς του, διορίστηκε γενικός γραμματέας στο Υπουργείο Εξωτερικών. Διετέλεσε πρώην διοικητής της ΕΥΠ, πρεσβευτής της Ελλάδας στην Κύπρο, τη Σαουδική Αραβία, την Υεμένη, το Ομάν, γενικός διευθυντής διμερών σχέσεων στο Υπουργείο Εξωτερικών, καθώς και μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση στις Βρυξέλλες.

Από την άλλη, η Άγκυρα επέλεξε τον Τούρκο υφυπουργό Εξωτερικών Σεντάτ Ονάλ, ο οποίος δεν συνηθίζει να εκφράζεται με ακραίο λόγο, δεν έχει συγκρουσιακό χαρακτήρα, ενώ παράλληλα διατηρεί σοβαρό προφίλ διπλωμάτη με εμπειρία σε διάφορα πόστα. Υπηρετεί στο τουρκικό Υπουργείο εξωτερικών από το 1989, όμως υφυπουργός Εξωτερικών έγινε τον Αύγουστο του 2018. Διετέλεσε γενικός πρόξενος στη Βιέννη τη διετία 2007-2009, πρόξενος και αντιπρόξενος στη Νέα Υόρκη, αναπληρωτής γενικός διευθυντής Μέσης Ανατολής του Υπουργείου Εξωτερικών το 2009, πρέσβης στην Ιορδανία τη διετία 2012-2016 και αναπληρωτής διευθυντής στο τμήμα Μέσης Ανατολής και Αφρικής του τουρκικού ΥΠΕΞ από το 2016-2018.

 

Αντιφατικά τα μηνύματα

Η στάση της Τουρκίας κινείται στο γνωστό μοτίβο, καθώς τα τελευταία χρόνια συνηθίζει να στέλνει, μέσα από δημόσιες τοποθετήσεις, μήνυμα καλών προθέσεων, ενώ παράλληλα προβαίνει και σε μία ενέργεια η οποία υποδηλώνει πως δεν έχει πρόθεση να προχωρήσει σε υποχωρήσεις, σε σχέση με τα όσα αξιώνει στο Αιγαίο και την ευρύτερη περιοχή. Την Παρασκευή λοιπόν, και ενώ ο Ταγίπ Ερντογάν έστειλε μήνυμα πως είναι ανοιχτός σε μία συνάντηση με τον Έλληνα πρωθυπουργό-τώρα που αρχίζουν και οι διερευνητικές επαφές μεταξύ των δύο χωρών- η Άγκυρα προχώρησε στην έκδοση τριών NAVTEX με τις οποίες δέσμευσε περιοχές του Αιγαίου για συνεχείς ασκήσεις με πραγματικά πυρά μέχρι και τον ερχόμενη Δεκέμβριο, δηλαδή για όλη τη διάρκεια του τρέχοντος έτους.

Από πλευράς Αθήνας, πηγές κοντά στον Έλληνα πρωθυπουργό μετέφεραν τη θετική προσέγγιση του Κυριάκου Μητσοτάκη σε ό,τι έχει να κάνει με ενδεχόμενη συνάντηση με τον Τούρκο Πρόεδρο. Την ίδια όμως στιγμή, λόγω του ότι γνωρίζουν τις τακτικές της Άγκυρας καλά το τελευταίο διάστημα, ξεκαθάρισαν πως για να γίνει κάτι τέτοιο και να έχει ουσία, θα πρέπει να συνεχιστεί η οικοδόμηση θετικού κλίματος και να αποφεύγονται ενέργειες που να προσθέτουν ένταση σε αυτή την προσπάθεια. Χαρακτηριστική η τοποθέτηση από ελλαδικές κυβερνητικές πηγές ότι «θα πρέπει να πάψει να αποτελεί είδηση ότι συναντιούνται οι ηγέτες δύο γειτονικών χωρών. Το κλίμα που δημιουργείται είναι θετικό και εφόσον διατηρηθεί μία τέτοια συνάντηση είναι χρήσιμη».

Τελικός στόχος η ΕΕ

Διπλωμάτης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών μετέφερε στον «Π» την εκτίμηση πως η Άγκυρα γνωρίζει πολύ καλά ότι ένα από τα βασικά στοιχεία που θα επιτρέψει τη βελτίωση των σχέσεων με την ΕΕ είναι η ταυτόχρονη βελτίωση των σχέσεων με την Αθήνα (έστω και φαινομενικά). Η χρονική συγκυρία ευνοεί κινήσεις επαναπροσέγγισης μεταξύ Τουρκίας και ΕΕ, καθώς η οικονομία στην Τουρκία-παρά τις απόπειρες Ερντογάν να δείξει πως δεν αποτελεί ιδιαίτερο πρόβλημα-αποτελεί μοχλό πίεσης από πλευράς της κοινής γνώμης κατά της τουρκικής κυβέρνησης. Η ΕΕ, ως γνωστόν, αποτελεί εξαιρετικά σημαντικό εμπορικό εταίρο για την Άγκυρα, στοιχείο που επίσης γνωρίζει πολύ καλά ο Ερντογάν. Όμως, η ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο και η απειλή της επιβολής ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Τουρκίας, δυσκολεύουν το έργο του. Ως εκ τούτου, τον τελευταίο μήνα γινόμαστε μάρτυρες μίας στροφής του Ερντογάν (κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά ότι θα συνεχιστεί το επόμενο διάστημα), η οποία πιστοποιείται και από τις πρόσφατες επαφές που είχε με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισιέλ, την επικεφαλής της Κομισιόν Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν και ηγέτες της ΕΕ με βαρύνουσα σημασία για την Άγκυρα, όπως η Άνγκελα Μέρκελ.

 

Την ερχόμενη Πέμπτη, ο εκπρόσωπος της ΕΕ για εξωτερικές υποθέσεις Ζοζέπ Μπορέλ θα έχει συνάντηση με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Η Άγκυρα θέτει στην ατζέντα ζητήματα, όπως η διάσκεψη που επιθυμεί να γίνει με τη συμμετοχή των κρατών της Ανατολικής Μεσογείου για διευθέτηση ζητημάτων, ο διαμοιρασμός των εσόδων από το φυσικό αέριο, οι θαλάσσιες ζώνες κ.ο.κ. Η Άγκυρα αξιώνει συμμετοχή και των Τ/Κ σε μία τέτοια ενδεχόμενη διεθνή διάσκεψη, λέγοντας μάλιστα πως δεν αρκείται στο να λάβουν οι Τ/Κ θέση παρατηρητή. Επιπρόσθετα, ανάμεσα στα θέματα που θα συζητηθούν-σύμφωνα με την Άγκυρα-είναι η προετοιμασία της επίσκεψης του Σαρλ Μισέλ και της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην Τουρκία, η επικαιροποίηση της συμφωνίας για το μεταναστευτικό, η απελευθέρωση ταξιδιωτικών θεωρήσεων και η επικαιροποίηση της συμφωνίας Τελωνειακής Ένωσης.

 

Θέλει πράξεις η ΕΕ

Από την πλευρά της, η ΕΕ στέλνει διαρκώς το μήνυμα στην Άγκυρα πως δεν είναι αρκετές πλέον οι λέξεις και οι προθέσεις και πως όσα λέγονται θα πρέπει να συνδυαστούν με πράξεις που να αποδεικνύουν ότι εννοεί τα όσα λέει. Αντίστοιχο μήνυμα έστειλε στον Ταγίπ Ερντογάν και ο Εμανουέλ Μακρόν, σε απαντητική επιστολή προς τον Τούρκο Πρόεδρο. Ο Μακρόν δεν είναι αρνητικός σε έναρξη διαλόγου με την Τουρκία, αρκεί να προχωρήσει σε πράξεις αποκλιμάκωσης της έντασης. Αύριο, άλλωστε, θα βρίσκεται στην Άγκυρα για διαβουλεύσεις γύρω από τα θέματα της Ανατολικής Μεσογείου ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Χάικο Μάας. Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν Πίτερ Στάνο, επισημαίνει πως αυτό είναι ένα από τα βασικά στοιχεία που θα συζητήσουν οι Μπορέλ-Τσαβούσογλου, με στόχο να δουν στην πράξη την αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο κ. Στάνο τόνισε πως θα πρέπει η Άγκυρα να πορευτεί μακριά από προκλήσεις προς μεμονωμένα κράτη μέλη εντός της ΕΕ. Σε σχέση με την Κύπρο, άλλωστε, ο Ζοζέπ Μπορέλ επισημαίνει πως η ΕΕ είναι αφοσιωμένη στην ταχεία επανέναρξη των διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ για μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και σύμφωνα με τις αρχές στις οποίες ιδρύθηκε η ΕΕ. Ξεκαθαρίζει δε πως ανάλογη στάση αναμένει η ΕΕ και από την Τουρκία.

 

Παρανόμησαν χωρίς να… παρανομήσουν

 

Το προεδρικό απαντά στο ΑΚΕΛ με… απόδειξη του 2012

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.