Φόρμα αναζήτησης

Εκτεθειμένο το κράτος από εγγυήσεις δανείων

Από τους πλέον σοβαρούς κινδύνους που ελλοχεύουν και απειλούν τα δημοσιονομικά αποτελεί για το Υπουργείο Οικονομικών η έκθεση σε χορηγήσεις κυβερνητικών δανείων και σε κρατικές εγγυήσεις. Στην τελευταία έκθεση δημοσιονομικών κινδύνων που συνοδεύει τον κρατικό προϋπολογισμό του 2020 στη Βουλή δίνεται ιδιαίτερη έμφαση σε αυτές τις δύο κατηγορίες, ως επίσης και στα μέτρα που ήδη λαμβάνονται ή απαιτούνται για αποτροπή τυχόν δυσάρεστων για την οικονομία εξελίξεων. Όπως σημειώνεται στην έκθεση κινδύνων, το υπόλοιπο των δανείων με κυβερνητική εγγύηση στις 31 Μαρτίου 2019 ανερχόταν σε 1,97 δισ. ευρώ (από 1,95 δις το 2018), ποσό που αντιστοιχεί σε 4.191 (2018: 4.404) κυβερνητικές εγγυήσεις. Από αυτές τις εγγυήσεις οι 112 αφορούν εγγυήσεις σε αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης, 32 σε εταιρείες (οι πλείστες μικρομεσαίες επιχειρήσεις), 72 οντότητες δημοσίου συμφέροντος, 59 σε τράπεζες, ενώ τη μερίδα του λέοντος έχουν φυσικά πρόσωπα με 3.913 εγγυήσεις.

Όπως προκύπτει συγκρίνοντας τους αριθμούς με προηγούμενες εκθέσεις του ΥΠΟΙΚ μπορεί οι κυβερνητικές εγγυήσεις να μειώνονται συνεχώς αριθμητικά ωστόσο κατά την περίοδο Μαρτίου 2018 – Μαρτίου 2019 το σύνολο του υπολοίπου των δανείων αυξήθηκε κατά 23,9 εκατ., παρά το γεγονός ότι σχεδόν όλες οι κατηγορίες των εγγυημένων δανείων παρουσίασαν μείωση συνολικού ύψους 103,9 εκατ. ευρώ. Αυτό προκύπτει, όπως επεξηγείται, λόγω της αυξημένης δανειοδότησης που είχαν οι κυπριακές τράπεζες από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων στο πλαίσιο του σχεδίου υποβοήθησης των μικρομεσαίων εταιρειών στην Κύπρο. Τονίζεται δε πως η κυβερνητική εγγύηση που εκδόθηκε προς όφελος της Ελληνικής Τράπεζας στο πλαίσιο πώλησης μέρους του ενεργητικού και του παθητικού της πρώην Συνεργατικής Κυπριακής Τράπεζας δεν περιλαμβάνεται στην παρούσα κατάσταση.

Το πρόβλημα

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύονται στην έκθεση, 93,8% (2018: 93,3%) του συνολικού υπολοίπου δανείων στις 31/3/2019 ήταν εξυπηρετούμενα, ενώ τα υπόλοιπα 6,17% (2018: 6,7%) έχουν χαρακτηριστεί από τους εμπλεκόμενους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς μη εξυπηρετούμενα. Από το σύνολο των ΜΕΔ, ο μεγαλύτερος αριθμός, 1.173 από τα 1.241 ή 94,5% (2018: 1.216 από τα 1.293 ή 94%), αφορά δάνεια που παραχωρήθηκαν σε φυσικά πρόσωπα. Για τα δάνεια σε φυσικά πρόσωπα οι εξασφαλίσεις που παραχωρήθηκαν κατά τη λήψη του δανείου ήταν ακίνητη περιουσία στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου. «Ως εκ τούτου, η οποιαδήποτε καταβολή κυβερνητικής εγγύησης για την πιο πάνω κατηγορία δανείων πιθανώς να μην ανακτηθεί λόγω μη ύπαρξης ουσιαστικών εξασφαλίσεων» σημειώνει το ΥΠΟΙΚ. Όπως περαιτέρω προκύπτει από τα πιο πάνω ΜΕΔ για 423 δάνεια, συνολικού υπολοίπου 40,4 εκατ. έχουν κληθεί οι κυβερνητικές τους εγγυήσεις, αλλά δεν έχουν πληρωθεί ακόμη, ενώ για άλλα 43, τα οποία είχε κληθεί η κυβερνητική εγγύησή τους και έχει πληρωθεί, παραμείνει ένα μικρό υπόλοιπο της τάξης των 79 χιλ. ευρώ.

Μετριασμός κινδύνων

Έχοντας υπόψη το ύψος των ΜΕΔ (περίπου 112 εκατ. στις 31 Μαρτίου 2019) και το γεγονός ότι σε 466 από αυτά συνολικού υπολοίπου 40,5 εκατ. έχει ήδη κληθεί η κυβερνητική εγγύησή τους, και τον κίνδυνο να κληθούν και άλλες κυβερνητικές εγγυήσεις ΜΕΔ, πέρα από αυτές που έχουν ήδη κληθεί (ειδικά εγγυήσεις δανείων τα οποία έχουν τερματιστεί εδώ και αρκετό καιρό και παραμένουν σε εκκρεμότητα), ο κίνδυνος καταβολής ποσού μεταξύ 40,5 εκατ. – 112,2 εκατ. στο άμεσο μέλλον είναι ορατός. Το ύψος των τελικών ζημιών θα εξαρτηθεί τόσο από το καθαρό ποσό ανάκτησης (ποσό ανάκτησης μείον κόστος ανάκτησης) όσο και από το χρονικό διάστημα ανάκτησης των οποιωνδήποτε ποσών. Το μόνο που μπορεί να προσμετρήσει το κράτος είναι τυχόν εξασφαλίσεις που πιθανώς να διαθέτουν τα δάνεια για τα οποία κλήθηκε ή θα κληθεί η κυβερνητική εγγύηση, ενώ το μόνο που μπορεί να κάνει η κυβέρνηση για να μειώσει τη ζημία της είναι να προχωρήσουν οι διαδικασίες ανάκτησης των καταβληθέντων ποσών από τους πρωτοφειλέτες / εγγυητές του δανείου.

Καταληκτικά αναφέρεται πως για μετριασμό της πιστωτικής έκθεσης του κράτους σε εγγυημένα ΜΕΔ έχουν ετοιμαστεί διάφορα σχέδια, μέσω των οποίων θα παραχωρούνται στους πρωτοφειλέτες κίνητρα αναδιάρθρωσης των δανείων τους με σταδιακή μακροχρόνια αποπληρωμή τους ή/και άμεση αποπληρωμή των υπολοίπων αυτών με μερική διαγραφή.

Εκατ. ευρώ και τα δανεικά και… αγύριστα οργανισμών

Βραχνάς ο Φορέας και ο ΟΧΣ

Την ίδια ώρα και όσον αφορά τις χορηγήσεις δανείων είτε απευθείας από την κυβέρνηση είτε με κυβερνητικά κεφάλαια μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, το κράτος το τέλος του 2018 ήταν εκτεθειμένο σε δανεισμό 905,6 εκατ. ευρώ (από 957,7 το 2017). Σύμφωνα με την έκθεση ο μεγαλύτερος κίνδυνος απώλειας χρημάτων για την κυβέρνηση παρουσιάζεται στα δάνεια που είχαν δοθεί σε οργανισμούς δημοσίου δικαίου και άλλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς για παραχώρηση δανείων σε φυσικά πρόσωπα στο πλαίσιο διαφόρων πολιτικών της κυβέρνησης ή/και εφαρμογής νομοθεσιών, και η μέχρι σήμερα παρακολούθησή τους από τους εμπλεκόμενους οργανισμούς δεν ήταν η αναμενόμενη. Επίσης, μεγάλος είναι και ο κίνδυνος απώλειας χρημάτων από τα δάνεια που είναι παγιοποιημένα για μεγάλο χρονικό διάστημα, λόγω τουρκικής εισβολής.

Τα μεγαλύτερα ποσά δόθηκαν:

  • στον Κεντρικό Φορέα Ισότιμης Κατανομής Βαρών: 385,4 εκατ. (2017: 401 εκατ.), για υλοποίηση των σκοπών ίδρυσής του (δανειοδότηση σε δικαιούχους πρόσφυγες),
  • στον Οργανισμό Χρηματοδοτήσεως Στέγης: 139,5 εκατ. (2017: 148,3 εκατ.) για υλοποίηση της στεγαστικής πολιτικής του κράτους,
  • στο Ανεξάρτητο Ταμείο Ανακεφαλαιοποίησης: 87,5 εκατ. (2017: 116,7 εκατ). Το ταμείο αυτό συστάθηκε με βάση τον περί της Σύστασης και Λειτουργίας Ανεξάρτητου Ταμείου Ανακεφαλαιοποίησης Νόμου του 2015 και στόχο έχει την ανακεφαλαιοποίηση πιστωτικών ιδρυμάτων, και
  • στον Κυπριακό Οργανισμό Αναπτύξεως Γης: 62 εκατ. (2017:70,3 εκατ.) με σκοπό την εφαρμογή Σχεδίου Στέγασης Οικογενειών με Χαμηλά και Μέτρια Εισοδήματα.

O κίνδυνος απώλειας χρημάτων, ειδικά από τα δάνεια που έχουν δοθεί μέσω του Κεντρικού Φορέα Ισότιμης Κατανομής Βαρών (εκ των οποίων δάνεια με συνολικό υπόλοιπο 94 εκατ. έχουν κατηγοριοποιηθεί ως ΜΕΔ) και του Οργανισμού Χρηματοδοτήσεως Στέγης (με ΜΕΔ 74,8 εκατ.) είναι ορατός, σύμφωνα με την έκθεση που κρούει καμπανάκι για καλύτερη εποπτεία.