Φόρμα αναζήτησης

Αβέρτα τροποποιήσεις Συντάγματος: Χαμένοι στο μέτρημα από το 2013

Οι προτάσεις νόμου που τροποποιούν το Σύνταγμα με σκοπό να ρυθμιστεί το θέμα της κενής 56ης έδρας, αλλά και ευρύτερα το θέμα των κοινοβουλευτικών εδρών -των οποίων η εξέταση θα ξεκινήσει σήμερα, μια μόλις βδομάδα μετά την κατάθεσή τους- δεν είναι τα μόνα εκκρεμούντα νομοθετήματα στην αρμόδια Επιτροπή Νομικών που σκοπούν σε τροποποίηση του Συντάγματος.

Από το 2013 εκκρεμούν ενώπιον της Επιτροπής Νομικών νομοσχέδια και προτάσεις νόμου για τροποποίηση του Συντάγματος, εκ των οποίων κάποια ξεχάστηκαν και άλλα, αφού συζητήθηκαν σε κάποιες συνεδρίες της, ξαναμπήκαν στο συρτάρι. Η κριτική που ασκείται κατά καιρούς, και από τον «Π», στην Επιτροπή Νομικών για αυτή την καθυστέρηση- όταν στο μεταξύ σε λιγότερο από έναν χρόνο εξέτασε και ψήφισε πρόταση νόμου του προέδρου της Βουλής για τροποποίηση του Συντάγματος με σκοπό την οικονομική ανεξαρτησία του νομοθετικού σώματος- ανάγκασε πρόσφατα τον πρόεδρο και τα μέλη της, με παρέμβαση και του Δ. Συλλούρη, να αρχίσουν την εξέταση των εκκρεμούντων τροποποιήσεων του Συντάγματος. Με στόχο κατ’αρχάς να καταλήξουν ποιες είναι πράγματι αναγκαίες. Υπενθυμίζεται πως η τροποποίηση των θεμελιωδών άρθρων του Συντάγματος σύμφωνα με το άρθρο 182 (3) προϋποθέτει ξεχωριστές πλειοψηφίες 2/3 των Ε/Κ και Τ/Κ βουλευτών. Το Ανώτατο Δικαστήριο έχει όμως αποφασίσει ότι το Δίκαιο της Ανάγκης δημιουργεί τροποποίηση των μη θεμελιωδών άρθρων του Συντάγματος, νοουμένου ότι δεν επηρεάζει τούτο δυσμενώς τα δικαιώματα της τ/κ κοινότητας.

Φτάσαμε την 25η
Οι προτάσεις νόμου για τροποποίηση του Συντάγματος για να ρυθμιστούν οι κοινοβουλευτικές έδρες που κατατέθηκαν εσχάτως, φέρουν τον τίτλο ο περί της 24ης και ο περί της 25ης τροποποίησης του Συντάγματος Νόμοι του 2019. Αυτό δεν συνεπάγεται πως έχουν προηγηθεί 23 τροποποιήσεις άρθρων του Συντάγματος μέχρι σήμερα. Απλά κατά την κατάθεσή τους, είτε νομοσχέδια είναι, είτε προτάσεις νόμου, παίρνουν αύξοντα αριθμό και μόνον όταν ένα σχέδιο νόμου εγκριθεί σε νόμο παίρνει τον πραγματικό αριθμό τροποποίησης, στη βάση των υφιστάμενων που έγιναν στο Σύνταγμα. Σημειώνεται ότι με την τελευταία τροποποίηση για την οικονομική ανεξαρτησία της Βουλής, το Σύνταγμα μετρά 11 τροποποιήσεις, ενώ σήμερα στην Επιτροπή Νομικών εκκρεμούν άλλες 14 τροποποιήσεις του Συντάγματος!

Θητείες στο περίμενε
Από αυτές η πρώτη αφορά νομοσχέδιο που φέρει την υπογραφή τού τέως γενικού εισαγγελέα Πέτρου Κληρίδη και αριθμούσε στις 30/4/2013, όταν κατατέθηκε στη Βουλή, την 9η τροποποίηση του Συντάγματος (άρθρα 40 και 64), έτσι ώστε να μην δικαιούται να θέσει άτομο υποψηφιότητα για Πρόεδρος ή Αντιπρόεδρος της Δημοκρατίας ή για βουλευτής, άτομο που έχει ήδη υπηρετήσει στο αξίωμα του Προέδρου ή Αντιπροέδρου για τις δύο προηγούμενες συνεχείς θητείες και στο αξίωμα του βουλευτή για τις τρεις προηγούμενες συνεχείς θητείες. Η πιο πάνω ομολογουμένως σημαντική τροποποίηση είχε προ της πρώτης εκλογής του νυν Προέδρου το 2013 σημαντική θέση στις εξαγγελίες του για πάταξη της διαφθοράς, διαφάνεια και εκσυγχρονισμό των θεσμών. Σύμφωνα με την έρευνά μας, το νομοσχέδιο που βγάζει εκτός τον Πρόεδρο Αναστασιάδη από την κούρσα του 2023, και εκτός από την κούρσα του 2021 συνολικά 14 βουλευτές και αρχηγούς κομμάτων (αν ψηφιστεί ως έχει), συζητήθηκε μια φορά τον Ιούνιο του 2018. Στο μεταξύ, τον Ιανουάριο του 2017 πρόταση νόμου για τροποποίηση του Συντάγματος και ρύθμιση του ίδιου θέματος κατέθεσε και ο Γ. Λιλλήκας (ο περί της 17ης Τροποποίησης). Τόσο το νομοσχέδιο όσο και η πρόταση νόμου είναι στην ατζέντα της Επιτροπής Νομικών την ερχόμενη βδομάδα (25/9) μαζί με την 14η τροποποίηση του Συντάγματος (άρθρο 64), που αφορά πρόταση νόμου του Γιώργου Περδίκη (κατατέθηκε στις 10/3/2016 ) ώστε να έχουν το δικαίωμα εκλογής στη Βουλή Κύπριοι πολίτες που έχουν συμπληρώσει το 21ο έτος της ηλικίας τους.

Μεταξύ των 14 συνταγματικών τροποποιήσεων που εκκρεμούν είναι επίσης:

  • Ο περί της 13ης Τροποποίησης του Συντάγματος Νόμος του 2016 (κατάθεση 3/3/2016). Σκοπός του νομοσχεδίου είναι η τροποποίηση του Συντάγματος, με την αντικατάσταση του Άρθρου 83 αυτού ώστε να περιοριστεί η ασυλία της οποίας απολαύουν τα μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων, και αυτή να καλύπτει πλέον μόνο το δικαίωμα ψήφου τους και της έκφρασης γνώμης κατά την άσκηση των βουλευτικών τους καθηκόντων.
  • Ο περί της 18ης Τροποποίησης του Συντάγματος Νόμος του 2017, πρόταση νόμου Γιώργου Περδίκη, Ειρήνης Χαραλαμπίδου και Παύλου Μυλωνά (κατάθεση 22/9/2017). Σκοπός είναι η τροποποίηση του Συντάγματος ώστε να διασφαλιστεί συνταγματικά η οικονομική αυτονομία της Ελεγκτικής Υπηρεσίας.
  • Ο περί της 20ής και ο περί της 21ης Τροποποίησης του Συντάγματος Νόμος του 2019, προτάσεις νόμου του γ.γ. ΑΚΕΛ Άντρου Κυπριανού (10/5/2019). Σκοπός των προτάσεων που συζητήθηκαν την προηγούμενη βδομάδα για πρώτη φορά είναι η τροποποίηση των άρθρων 112 και 115 του Συντάγματος, ώστε, αφενός ο γενικός εισαγγελέας και ο γενικός ελεγκτής και οι βοηθοί τους να διορίζονται για χρονική περίοδο έξι ετών με δυνατότητα ανανέωσης για μια επιπρόσθετη χρονική περίοδο έξι ετών και αφετέρου να θεσπίζονται περιορισμοί όσον αφορά τα πρόσωπα που δύνανται να αναλάβουν τα αξιώματα αυτά.
  • Ο περί της 22ης Τροποποίησης του Συντάγματος Νόμος του 2019 (14/6/2019). Σκοπός του νομοσχεδίου είναι η απόρροια των τροποποιήσεων που επέρχονται με άλλο νομοσχέδιο τροποποιητικό τού περί Απονομής της Δικαιοσύνης (Ποικίλαι Διατάξεις) Νόμου του 1964 και στοχεύουν στη μεταρρύθμιση και εκσυγχρονισμό των δομών και της λειτουργίας των ανώτατων βαθμίδων της Δικαιοσύνης, με την επαναλειτουργία του Ανώτατου Συνταγματικού Δικαστηρίου και του Ανώτατου Δικαστηρίου, καθώς και τη λειτουργία ξεχωριστού Εφετείου.

Μέχρι σήμερα 11 οι τροποποιήσεις

Κατ’ επίκληση του Δικαίου της Ανάγκης το Σύνταγμα του 1960 έχει τροποποιηθεί μέχρι σήμερα 11 φορές. Όπως προαναφέρθηκε, η 11η τροποποίηση, αφορούσε την οικονομική ανεξαρτησία της Βουλής. Είχαν προηγηθεί:

  • 1η τροποποίηση (1989): τροποποίηση του Άρθρου ΙΙΙ. Εισήχθη ο Θεσμός των Οικογενειακών Δικαστηρίων και Πολιτικών Γάμων. Καταργήθηκε η αποκλειστικότητα στα θέματα οικογενειακού δικαίου της Εκκλησίας της Κύπρου από 1/1/90.
  • 2η τροποποίηση (1996): τροποποίηση του Αρθρου 63. Από 29/11/2011 δικαίωμα ψήφου για ανάδειξη μελών της Βουλής έχουν πολίτες από 18 χρονών. Το άρθρο 63 προνοούσε για δικαίωμα ψήφου σε 21χρονους.
  • 3η τροποποίηση (1996): τροποποίηση Άρθρου 66. Από 28/12/1996 σε περίπτωση κενωθείσας βουλευτικής έδρας δεν διεξάγεται αναπληρωματική εκλογή, αλλά ανακηρύττεται βουλευτής του ιδίου κόμματος ο επιλαχών στην τελευταία εκλογική αναμέτρηση.
  • 4η τροποποίηση (2002): τροποποίηση των Άρθρων 47,118 και 119. Σκοπός η ανεξαρτητοποίηση της Κεντρικής Τράπεζας έτσι που να μην παύεται ο διοικητής της από τον Πρόεδρο και να ασκεί ανεξάρτητη οικονομική πολιτική.
  • 5η τροποποίηση (2006): Σκοπός η κατάργηση της αρχής ότι το Σύνταγμα είναι ο Υπέρτατος Νόμος της Κυπριακής Δημοκρατίας έτσι που να καθίσταται το Σύνταγμα συμβατό με την ένταξη στην ΕΕ, εφόσον το Κοινοτικό Δίκαιο υπερισχύει.
  • 6η τροποποίηση (2010): τροποποίηση του Άρθρου 16. Καταργείται το απόρρητο της επικοινωνίας σε ορισμένες περιπτώσεις διερεύνησης σοβαρών ποινικών υποθέσεων.
  • 7η τροποποίηση (2013): Άρση του χρονικού περιορισμού στην έκδοση Κύπριων υπηκόων για αδικήματα που διαπράχθηκαν πριν από το 2004.
  • 8η τροποποίηση (2015): τροποποίηση του Άρθρου 146, που σκοπό είχε την ίδρυση με νόμο Διοικητικού Δικαστηρίου, ώστε να αποσυμφορηθεί σε σημαντικό βαθμό το Ανώτατο Δικαστήριο
  • 9η τροποποίηση (2016) : τροποποίηση Άρθρου 15, ώστε η διαφάνεια στη δημόσια ζωή ή η λήψη μέτρων κατά της διαφθοράς να περιληφθούν στους λόγους για τους οποίους είναι επιτρεπτή η κατά νόμο επέμβαση στην άσκηση του δικαιώματος της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, προκειμένου να καταστεί δυνατή η ψήφιση νομοθεσίας για το πόθεν έσχες.
  • 10η τροποποίηση (2016): καταργήθηκε η παράγραφος 2 του Άρθρου 7, που προέβλεπε τη δυνατότητα επιβολής θανατικής ποινής διά νόμου σε συγκεκριμένες περιπτώσεις ως επίσης και οι συναφείς αναφορές σε θανατική ποινή.