Φόρμα αναζήτησης

46 χρόνια από το έγκλημα: Ο «πρόεδρος» ήταν «γελοίο υποκείμενο»

Τέτοια μέρα, όσα χρόνια και αν περάσουν, ο ήχος της σειρήνας θα αποτελεί πάντα αιτία ανατριχίλας, τρόμου και πανικού. Κανένα αφτί δεν μπορεί να τον συνηθίσει και κανένας νους δεν μπορεί να μην αναμετρηθεί με τη μνήμη.

«Ο Μακάριος είναι νεκρός», «γνώριμη είναι η φωνή που ακούεις». Μέσα σε αυτές τις δύο προτάσεις θα μπορούσε κάποιος να συμπυκνώσει όλα όσα συνέβησαν εκείνη την 15η Ιουλίου, 46 χρόνια πριν. Δύο προτάσεις, που ταξίδεψαν στον αέρα από τα ερτζιανά κύματα, του χουντοκρατούμενου ΡΙΚ και του ελεύθερου ραδιοφωνικού σταθμού της Πάφου. Ήταν η τεχνολογία της εποχής που είχε τη δική της θέση στην Ιστορία.

Ο «Αλέξανδρος…»

Το σήμα που εστάλη στις δυνάμεις που έλαβαν μέρος στο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 ανέφερε: «Αλέξανδρος εισήλθε νοσοκομείον». Τα άρματα ξεκίνησαν για το Προεδρικό Μέγαρο, με στόχο την εξόντωση του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου ο οποίος εκείνη την ώρα δεχόταν Ελληνόπουλα από την Αίγυπτο.

«Σήμερον την πρωίαν επενέβη η Εθνική Φρουρά διά να σταματήσει τον αδελφοκτόνον πόλεμον μεταξύ των Ελλήνων. Η Εθνική Φρουρά είναι την στιγμήν αυτήν κυρία της καταστάσεως. Ο Μακάριος είναι νεκρός». Με αυτή τη λιτή, επαναλαμβανόμενη ανακοίνωση, από τα στούντιο του ραδιοφώνου του ΡΙΚ, οι πραξικοπηματίες έβαζαν με κομπασμό την υπογραφή τους στο έγκλημα. Δεν έκαναν καν προσπάθεια να κρυφτούν. Έδειχναν να είναι περήφανοι γιατί οδηγούσαν την Κύπρο στην καταστροφή. Τους έφτανε να είναι ο Μακάριος νεκρός. Τους ήταν αρκετό να τον βγάλουν από τη μέση και ο «Νικολάκης» να παραδώσει «το κεφάλι του Μούσκου» στον αόρατο δικτάτορα των Αθηνών. Δεν τα κατάφεραν. Αποδείχθηκαν –ευτυχώς– περισσότερο ανίκανοι από όσο φαινόντουσαν. Ο «νεκρός» Μακάριος άκουγε την αναγγελία του θανάτου του κατευθυνόμενος προς την Πάφο. Σε λίγο όλοι θα γνώριζαν πως οι κολονέλοι της χούντας είχαν εξευτελιστεί. Μαζί τους και οι πρόθυμοι «αγωνιστές» της ΕΟΚΑ Β που έβαλαν την προδοσία πάνω από την πατρίδα.

«Ένα γελοίον υποκείμενον…»

Λίγη ώρα αργότερα, μια ασθενής φωνή μπερδεμένη στην ομίχλη του βουητού των ραδιοφωνικών κυμάτων, άλλαζε τη ζοφερή εικόνα και άνοιγε ένα παράθυρο για να φωτιστεί το σκοτάδι που σκέπασε το νησί πρωί πρωί, ημέρα Δευτέρα. Ο Μακάριος, έχοντας συντάξει πρόχειρα σε ένα κομμάτι χαρτί ένα κείμενο, κράτησε όρθια την αντίσταση από την Πάφο. Το χειρόγραφο που σώζεται αποτελεί πλέον ντοκουμέντο, μιας ιστορίας της οποίας δεν ξέρουμε το τέλος. Το διάγγελμα του Μακαρίου από τον ελεύθερο ραδιοφωνικό σταθμό της Πάφου είναι γνωστό στους πάντες. Ωστόσο, ενδιαφέρον παρουσιάζει μια πρόταση που γράφτηκε από το χέρι του Προέδρου και Αρχιεπισκόπου και διαγράφηκε, γιατί όπως υποστηρίζουν άνθρωποι που έζησαν δύσκολες ώρες μαζί του, δεν ήθελε να δώσει την εντύπωση ότι προσωποποιεί την ευθύνη και την αποδίδει στη μαριονέτα της χούντας, τον Νίκο Σαμψών.

Λίγο πριν το τέλος του διαγγέλματος, στο χειρόγραφο του Μακαρίου είναι καταγεγραμμένη η πρόταση: «Λυπούμαι που ευρέθη και ένα γελοίον υποκείμενον, ονόματι Σαμψών και η χούντα τον έχρισε πρόεδρον». Αυτή η πρόταση σημειώθηκε με αγκύλη πάνω στο γραπτό κείμενο και διαγράφηκε με ένα «Χ», από το χέρι του ίδιου του Μακαρίου. Μπορεί να μην εκφωνήθηκε από ραδιοφώνου, αλλά αποτελεί ιστορικό στοιχείο για την άποψη του Αρχιεπισκόπου ως προς την επιλογή της χούντας να φυτέψει στον «προεδρικό θώκο» έναν πρόθυμο συνεργάτη της, μειωμένης έως ανύπαρκτης σοβαρότητας.

Οι δεύτερες σκέψεις

Το χειρόγραφο του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου γράφτηκε σε στιγμές που ο ίδιος δεν γνώριζε την έκβαση του πραξικοπήματος, την έκταση της ζημιάς και το μέλλον του ίδιου. Στο πλάι, αριστερά στο κείμενο του διαγγέλματος ο Μακάριος έγραψε: «Είμαι ο ηγέτης σου». Αυτή η φράση διαγράφηκε και αντικαταστάθηκε με τη φράση: «Είμαι εκείνος τον οποίο εσύ εξέλεξες διά να είναι ο ηγέτης σου». Είναι προφανές ότι αυτή η μικρή διόρθωση στόχευε στην υπενθύμιση πως ήταν ο νόμιμος εκλελεγμένος Πρόεδρος και όχι ένας ηγέτης που απονομιμοποιήθηκε από το πραξικόπημα.

Λίγο πιο κάτω, στο περιθώριο του χειρογράφου, προστέθηκε η φράση: «Ενταχθείτε εις τας νομίμους δυνάμεις του κράτους», καλώντας έτσι τις δυνάμεις που τον υποστήριζαν σε αντίσταση όταν η χούντα δεν είχε εδραιώσει ακόμα το πραξικόπημα.

Ψηλά πάνω από το κείμενο του διαγγέλματος, ο Μακάριος έγραψε τον επίλογο, προφανώς ως σημείωση για να κλείσει τη ραδιοφωνική έκκληση προς τον λαό. Έγραψε: «Ζήτω η ελευθερία, // ελλην. Κ. λαός, // το έθνος».

Στο διάγγελμα που εκφωνήθηκε από τον ελεύθερο ραδιοφωνικό σταθμό της Πάφου ο Μακάριος προσέθεσε και λίγες φράσεις εκτός κειμένου, οι οποίες ωστόσο δεν άλλαξαν σε καμία περίπτωση την ουσία του γραπτού κειμένου.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η εκφώνηση του διαγγέλματος του Μακαρίου δεν θα μπορούσε να αποτελέσει ιστορικό γεγονός αν δεν συνέβαλε καθοριστικά ο Νίκος Νικολαΐδης, αλλά και ο νεαρός (τότε) μετέπειτα πρόεδρος της Βουλής Γιαννάκης Ομήρου.

Μνημόσυνα και εκδηλώσεις

Σήμερα το πρωί θα τελεστεί το μνημόσυνο των πεσόντων κατά την αντίσταση στο πραξικόπημα στον ιερό ναό Κωνσταντίνου και Ελένης, στο οποίο θα παραστεί o Πρόεδρος της Δημοκρατίας και η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία. Θα ακολουθήσει τρισάγιο στους τάφους των πεσόντων, ενώ στις 11:30 θα συνέλθει η Ολομέλεια της Βουλής για έγκριση ψηφίσματος καταδίκης του πραξικοπήματος. Ανακοινώσεις εξέδωσαν τα κόμματα τα οποία πραγματοποιούν εκδηλώσεις καταδίκης.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.