Ο θρύλος του μπάσκετ, ο τραπεζίτης και ο καρδιολόγος: Ποιοι φιλοδοξούν να κυβερνήσουν τη Σερβία

Η ιστορική εκλογική αναμέτρηση της Κυριακής 25 Οκτωβρίου άλλαξε τον πολιτικό χάρτη της Σερβίας. Έπειτα από σχεδόν δύο χρόνια μαζικών κινητοποιήσεων, το φοιτητικό κίνημα κατάφερε να νικήσει το πολιτικό στρατόπεδο του Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ανοίγοντας τον δρόμο για τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης.

Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα της σερβικής εκλογικής επιτροπής, η Φοιτητική Λίστα συγκέντρωσε 52,71% των ψήφων, εξασφαλίζοντας 140 από τις 250 έδρες του Κοινοβουλίου. Το κόμμα του Βούτσιτς περιορίστηκε στο 39,17% και στις 104 έδρες.

Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον στο Βελιγράδι είναι ποιοι θα αναλάβουν τα ηνία της χώρας. Το κίνημα που γεννήθηκε στους δρόμους και στα πανεπιστήμια δεν διαθέτει παραδοσιακή κομματική ιεραρχία, ούτε έναν αδιαμφισβήτητο ηγέτη. Διαθέτει, ωστόσο, μια σειρά από προσωπικότητες με διαδρομή στην επιστήμη, την οικονομία και τον αθλητισμό.

Ο καρδιολόγος που βρέθηκε στην πρώτη γραμμή

Ο 55χρονος Ίλιγια Σρντάνοβιτς θεωρείται ένα από τα κεντρικά πρόσωπα της Φοιτητικής Λίστας. Καρδιολόγος και καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Νόβι Σαντ, βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, συμμετέχοντας ενεργά στις κινητοποιήσεις κατά της διαφθοράς.

Το όνομά του αναδείχθηκε ιδιαίτερα όταν οριστικοποιήθηκε η εκλογική λίστα τον Σεπτέμβριο, με τον ίδιο να αναλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο στην προεκλογική εκστρατεία.

Ανάμεσα στις προτεραιότητές του βρίσκεται η αναδιοργάνωση του συστήματος υγείας, με μεγαλύτερη αποκέντρωση και ισότιμη πρόσβαση των πολιτών στις υπηρεσίες περίθαλψης.

Στην εξωτερική πολιτική, πάντως, οι θέσεις του δεν παραπέμπουν σε πλήρη αλλαγή πορείας. Υποστηρίζει ότι το Κόσοβο αποτελεί τμήμα της Σερβίας, ενώ έχει ξεκαθαρίσει ότι η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα. Προτάσσει την αντιμετώπιση της διαφθοράς και την αποκατάσταση της λειτουργίας των κρατικών θεσμών.

Την Τρίτη είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, με αντικείμενο τις πολιτικές εξελίξεις και τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Ο οικονομολόγος που θέλει να αλλάξει τους κανόνες

Ο Ντέγιαν Σόσκιτς, 59 ετών, είναι ένα από τα λίγα στελέχη της Φοιτητικής Λίστας με προηγούμενη εμπειρία σε υψηλό κρατικό αξίωμα.

Διετέλεσε διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Σερβίας από το 2010 μέχρι το 2012, οπότε και παραιτήθηκε, καταγγέλλοντας παρεμβάσεις στην ανεξαρτησία της.

Καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου, έχει ασκήσει έντονη κριτική στις οικονομικές επιλογές της προηγούμενης κυβέρνησης, υποστηρίζοντας ότι η εκτεταμένη διαφθορά αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για τις επενδύσεις και την ανάπτυξη.

Στις προεκλογικές του τοποθετήσεις υποστήριξε ότι η νέα κυβέρνηση θα πρέπει να προχωρήσει σε έλεγχο της περιουσίας κρατικών αξιωματούχων, απομάκρυνση προσώπων από θέσεις ευθύνης και θεσμικές μεταρρυθμίσεις.

Στο οικονομικό πεδίο έχει προτείνει αλλαγές στη συναλλαγματική πολιτική, ώστε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των σερβικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές.

Παράλληλα, υποστηρίζει την προώθηση των μεταρρυθμίσεων που απαιτούνται για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, με την τελική απόφαση για ένταξη στην ΕΕ να λαμβάνεται μέσω δημοψηφίσματος.

Ο Μποντιρόγκα από τα παρκέ της EuroLeague στην πολιτική

Ανάμεσα στα πιο αναγνωρίσιμα ονόματα της νέας πολιτικής σκηνής βρίσκεται ο 53χρονος Ντέγιαν Μποντιρόγκα, ο θρύλος του ευρωπαϊκού μπάσκετ και σημερινός πρόεδρος της EuroLeague.

Για τους Σέρβους, ο Μποντιρόγκα δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες του ευρωπαϊκού μπάσκετ, κατακτώντας δύο παγκόσμιους τίτλους με τη Γιουγκοσλαβία, το 1998 και το 2002, καθώς και το ασημένιο ολυμπιακό μετάλλιο στην Ατλάντα το 1996.

Η παρουσία του στο φοιτητικό κίνημα προσέδωσε αναγνωρισιμότητα στις κινητοποιήσεις. Συμμετείχε σε συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας, ενώ στην προεκλογική περίοδο εμφανίστηκε δίπλα σε φοιτητές και πολίτες που ζητούσαν πολιτική αλλαγή.

Κατά τις δημόσιες τοποθετήσεις του καταδίκασε την αντιμετώπιση των διαδηλωτών από την προηγούμενη κυβέρνηση, καλώντας τους πολίτες να αγωνιστούν για ελευθερία, δικαιοσύνη και αξιοπρέπεια.

Παρότι η πολιτική του εμπειρία είναι περιορισμένη και οι θέσεις του για αρκετά ζητήματα δεν έχουν αποσαφηνιστεί, αποτελεί ένα από τα πλέον προβεβλημένα πρόσωπα της Φοιτητικής Λίστας.

Ο καθηγητής Χημείας που ανακοίνωσε τη νίκη

Ο 64χρονος Ράντομιρ Σάιτσιτς ήταν εκείνος που ανέβηκε στο βήμα το βράδυ των εκλογών για να εκφράσει τη νίκη του φοιτητικού κινήματος.

Καθηγητής Οργανικής Χημείας και μέλος της Σερβικής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, είναι γνωστός για το επιστημονικό του έργο στη σύνθεση φαρμακευτικών ουσιών και στην έρευνα για αντικαρκινικές και αντιιικές θεραπείες.

Η πολιτική του δραστηριοποίηση εντάθηκε μετά την κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, τον Νοέμβριο του 2024, τραγωδία που κόστισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους και πυροδότησε τις μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις.

Ο Σάιτσιτς είχε ζητήσει δημόσια την παραίτηση του Βούτσιτς, ενώ βρέθηκε αντιμέτωπος με έντονες επικρίσεις από φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης.

Οι πολιτικές του θέσεις περιλαμβάνουν τη διατήρηση των ενεργειακών σχέσεων με τη Ρωσία και τη στήριξη των σερβικών διεκδικήσεων στο Κόσοβο. Το όνομά του συζητείται επίσης ως ενδεχόμενη υποψηφιότητα για την προεδρία της χώρας, χωρίς να υπάρχει οριστική ανακοίνωση.

Η επόμενη μεγάλη δοκιμασία

Η εκλογική νίκη έδωσε στη Φοιτητική Λίστα κοινοβουλευτική πλειοψηφία, όχι όμως και έτοιμη κυβερνητική δομή.

Το κίνημα που ανέτρεψε την πολιτική κυριαρχία του Βούτσιτς καλείται τώρα να επιλέξει πρωθυπουργό, να μοιράσει υπουργικά χαρτοφυλάκια και να διαμορφώσει κοινή πολιτική γραμμή για την οικονομία, τη διαφθορά, τις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Κόσοβο και τη Ρωσία.

Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να αποδείξει ότι ένα κίνημα χωρίς παραδοσιακή ηγεσία, το οποίο γεννήθηκε ως αντίδραση στο πολιτικό κατεστημένο, μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά ως κυβέρνηση.

Πηγές: Reuters, Radio Free Europe/Radio Liberty, Financial Times