Στη σκιά του πολέμου στο Ιράν ο διεθνής Τύπος: Ενεργειακή κρίση, διπλωματικό παζάρι και φόβοι νέας ανάφλεξης

Η ασφάλεια του Κόλπου και οι αναταράξεις στον ενεργειακό εφοδιασμό βρίσκονται στο επίκεντρο της διεθνούς ειδησεογραφίας. Δημοσιεύματα από τη Δύση, τη Μέση Ανατολή, την Ασία και τη Ρωσία και Ουκρανία εξετάζουν τις στρατιωτικές και διπλωματικές κινήσεις, την αναζήτηση εναλλακτικών προμηθευτών, το οικονομικό κόστος της σύγκρουσης και τις επιπτώσεις του πολέμου στους αμάχους.

Ο δυτικός Τύπος

Ο Τζέιμς Λαπόρτα γράφει στο CBS News, στις 20 Οκτωβρίου, για τη συνάντηση του Αμερικανού υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου στο Ισραήλ. Το δημοσίευμα συνδέει την αιφνιδιαστική επίσκεψη με τις ισραηλινές εκλογές και το ενδεχόμενο επανάληψης αμερικανικών επιχειρήσεων εναντίον της Τεχεράνης. Η συνάντηση επιβεβαιώθηκε αρχικά από πηγές και αργότερα από τον ίδιο τον υπουργό, αλλά το περιεχόμενο των συνομιλιών δεν δημοσιοποιήθηκε. Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων επιχειρήσεων μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, ενώ ο Νετανιάχου είχε δηλώσει ότι δεν σχεδίαζε νέα πλήγματα πριν από τις ισραηλινές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου. Το CBS σημειώνει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει υποστηρίξει δημοσίως τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, αλλά η Ουάσιγκτον έχει επίσης ασκήσει κατά καιρούς πίεση στο Ισραήλ για τις επιχειρήσεις στον Λίβανο, τη βία εποίκων στη Δυτική Όχθη και τη συμφωνία με τη Χαμάς. Δεν ανακοινώθηκε απόφαση για νέα επίθεση ως αποτέλεσμα της συνάντησης.

Στους παραγωγούς ενέργειας της αμερικανικής ηπείρου που επωφελούνται από τις διαταραχές στη Μέση Ανατολή αναφέρονται ο Τζέιμι Σμιθ και η Κιάρα Νιούτζεντ στους Financial Times, στις 20 Οκτωβρίου. Καθώς οι αγοραστές αναζητούν αξιόπιστες εναλλακτικές προμήθειες, αυξάνονται οι επενδύσεις, η παραγωγή και οι εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η Rystad Energy προβλέπει αύξηση 10% στη συνολική παραγωγή της Βόρειας και Νότιας Αμερικής κατά τη διετία έως το τέλος του 2026. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Αργεντινή και στο κοίτασμα σχιστολιθικών υδρογονανθράκων Βάκα Μουέρτα, όπου μεγάλες εταιρείες διευρύνουν τις επενδύσεις τους. Νέα κεφάλαια προσελκύει και η Βενεζουέλα, ενώ ο Καναδάς ενισχύει τις προοπτικές του ως προμηθευτής πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Σύμφωνα με αναλυτές που επικαλούνται οι Financial Times, η αμερικανική ήπειρος δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τις χαμηλού κόστους προμήθειες της Μέσης Ανατολής, μπορεί όμως να συγκρατήσει τις διεθνείς τιμές και να περιορίσει μελλοντικά την επιρροή του ΟΠΕΚ στη διαμόρφωσή τους.

Ο Λουί Ιμπέρ γράφει στη Le Monde, στις 20 Οκτωβρίου, ότι ο Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε πως εξασφαλίστηκαν για τη Γαλλία επιπλέον 200.000 τόνοι ντίζελ τον μήνα από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν. Μαζί με προηγούμενη δέσμευση της Σαουδικής Αραβίας, οι ποσότητες αντιστοιχούν, σύμφωνα με το Μέγαρο των Ηλυσίων, περίπου στο 10% της γαλλικής κατανάλωσης. Το Παρίσι επιδιώκει να ενισχύσει την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού μέσω επαφών με τις μοναρχίες του Κόλπου. Οι πρόσθετες ποσότητες θα διατεθούν στην TotalEnergies για διανομή στη Γαλλία. Ο επικεφαλής της εταιρείας, Πατρίκ Πουγιανέ, παρουσίασε τις παραδόσεις ως μέτρο καθησυχασμού των καταναλωτών ενόψει του χειμώνα, ενώ η γαλλική προεδρία τις συνέδεσε με την εμπιστοσύνη που έχει οικοδομηθεί με τους εταίρους του Κόλπου. Η Le Monde επισημαίνει ότι τα επείγοντα μέτρα δεν επιλύουν το αδιέξοδο στα Στενά του Ορμούζ. Οι μοναρχίες του Κόλπου ανησυχούν για πιθανή επανάληψη του πολέμου μετά τις αμερικανικές εκλογές, ενώ το Παρίσι προειδοποιεί ότι η περιοχή κινδυνεύει να παραμείνει σε «γκρίζα ζώνη», ούτε ειρήνη ούτε πόλεμος.

Σε συνέντευξη στη Μάρτα Σεραφίνι της Corriere della Sera, στις 20 Οκτωβρίου, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι υποστηρίζει ότι έχουν ήδη εφαρμοστεί περιορισμοί στην ανταλλαγή πληροφοριών με τις ΗΠΑ και έχει μειωθεί η ταχύτητα του Starlink. Χαρακτηρίζει άδικο το γεγονός ότι η Ουκρανία δεν μπορεί να απαντήσει στα ρωσικά πλήγματα, ενώ οι ΗΠΑ ζητούν να σταματήσει, και ζητεί περισσότερα μέσα αεράμυνας. Ο Ουκρανός πρόεδρος χαρακτηρίζει την Ιταλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες στόχους ρωσικής υβριδικής δράσης, συνδέοντας την ασφάλεια της Ουκρανίας με την ευρωπαϊκή. Δηλώνει έτοιμος να συναντήσει Αμερικανούς διαπραγματευτές και τονίζει ότι η ειρήνη παραμένει προτεραιότητα. Εκφράζει ανησυχία για τη σταδιακή έξοδο του Βλαντίμιρ Πούτιν από τη διεθνή απομόνωση και ζητεί συμμετοχή της Ουκρανίας στις συζητήσεις για το μέλλον της. Για τις εγγυήσεις ασφαλείας προκρίνει τον ουκρανικό στρατό, την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ. Η συνέντευξη καταγράφει τη δυσαρέσκεια του Κιέβου για την αμερικανική πολιτική, αλλά και την επιθυμία του να διατηρήσει τη συνεργασία με την Ουάσιγκτον και τους Ευρωπαίους εταίρους.

Ο Τύπος της Μέσης Ανατολής

Το Al Jazeera εξετάζει, σε ανυπόγραφη ανταπόκριση της 22ας Οκτωβρίου, τις δυνατότητες και τα όρια ρωσικής μεσολάβησης μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον. Συνδέει τις επαφές του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών στον Κόλπο και στο Ιράν με τη συνάντηση του Βλαντίμιρ Πούτιν με τον Αμερικανό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ. Η Μόσχα δηλώνει ότι τα διπλωματικά περιθώρια δεν έχουν εξαντληθεί και επικαλείται τη μακρόχρονη σχέση εμπιστοσύνης της με την Τεχεράνη. Το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου ζητεί από τη Ρωσία να συμβάλει στον τερματισμό των επιθέσεων και στην προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Ωστόσο, δεν έχει ανακοινωθεί κοινή πρωτοβουλία ή μηχανισμός μεσολάβησης ούτε έχει δημοσιοποιηθεί αμερικανική απάντηση στη ρωσική προσφορά. Οι επαφές του Κατάρ και του Πακιστάν συνεχίζονται, χωρίς να διευκρινίζεται η σχέση τους με τη ρωσική κινητικότητα. Η Τεχεράνη συνδέει την πρόοδο των συνομιλιών και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ με την αποδοχή των όρων της. Το δημοσίευμα περιγράφει πολλαπλούς διπλωματικούς διαύλους, χωρίς δημόσια τεκμηριωμένη πρόοδο προς συμφωνία.

Η Άαρτι Νάγκρατζ γράφει στην εφημερίδα The National των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, στις 22 Οκτωβρίου, ότι το ΔΝΤ προβλέπει συρρίκνωση των οικονομιών του Κόλπου κατά 4,8% φέτος, αντί της προηγούμενης πρόβλεψης για ανάπτυξη 2%. Η διακοπή των ενεργειακών εξαγωγών επιβαρύνει ευρύτερα την οικονομική δραστηριότητα. Οι μεγαλύτερες υποχωρήσεις αναμένονται στο Κουβέιτ, στο Κατάρ και στο Μπαχρέιν, ενώ το Ομάν αποτελεί εξαίρεση, με προβλεπόμενη ανάπτυξη. Οι επιπτώσεις αφορούν επίσης τη ναυτιλία, τον τουρισμό, το εμπόριο και την οικονομική εμπιστοσύνη, καθώς και δραστηριότητες εκτός του πετρελαϊκού τομέα. Εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγών και προηγούμενες επενδύσεις ενισχύουν την αντοχή ορισμένων χωρών. Η ανάκαμψη που προβλέπει το Ταμείο για το 2027 εξαρτάται από τον τερματισμό των εχθροπραξιών και τη σταδιακή επανέναρξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Ο Hasan AlHasan του IISS σημειώνει ότι βασικός κίνδυνος παραμένει νέα στρατιωτική κλιμάκωση.

Ο Τύπος της Ασίας

Η Dawn καταγράφει, σε ρεπορτάζ του Μπακίρ Σατζάντ Σαγιέντ στις 21 Οκτωβρίου, τις προσπάθειες του Πακιστάν να αποτρέψει νέα ανάφλεξη μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων του Πακιστάν, Ασίμ Μουνίρ, συναντήθηκε στην Τεχεράνη με τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν και άλλους ανώτατους αξιωματούχους. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η ιρανική ηγεσία ζήτησε από την Ουάσιγκτον να κάνει τα πρώτα βήματα αποκατάστασης της εμπιστοσύνης και υπέδειξε την αποδοχή της πρότασης επτά σημείων ως πιθανή αφετηρία διαπραγματεύσεων. Η επίσκεψη αποσκοπούσε στη μεταφορά μηνυμάτων και στη διερεύνηση του κατά πόσον η προηγούμενη συνεννόηση του Ισλαμαμπάντ μπορεί να στηρίξει τη διαδικασία. Δεν ανακοινώθηκε συμφωνία ή υπέρβαση του αδιεξόδου. Ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε ότι οι απειλές δεν επηρεάζουν τις στρατηγικές αποφάσεις της χώρας, ενώ ο Μοχσέν Ρεζαΐ απέρριψε την παράδοση του εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού. Το Ισλαμαμπάντ διατηρεί ανοικτούς τους διαύλους, αλλά η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν θα διαπραγματευτεί υπό πίεση.

Στη South China Morning Post, στις 21 Οκτωβρίου, ο Μπίμαν Μουκέρτζι αναδεικνύει την ενέργεια ως πεδίο προσέγγισης ΗΠΑ και Ινδίας, παρά τις ευρύτερες πολιτικές τριβές. Αναλυτές που επικαλείται θεωρούν ότι η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Τζαμναγκάρ, όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο συγκρότημα διύλισης πετρελαίου παγκοσμίως, υπογραμμίζει τη σημασία της ενεργειακής συνεργασίας. Στη Βομβάη ο Ρούμπιο δήλωσε ότι η Reliance Industries, ιδιοκτήτρια του συγκροτήματος, θα αγοράζει περισσότερο πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα. Παρουσίασε την Ινδία ως δύναμη στη διύλιση, με δυνατότητα επεξεργασίας βαρέος αργού και αξιοποίησης αυξημένων διαθέσιμων ποσοτήτων από τη νοτιοαμερικανική χώρα. Το δημοσίευμα αναφέρει επίσης τη συνάντησή του με τον Ινδό ομόλογό του, Σουμπραμανιάμ Τζαϊσανκάρ. Οι δύο πλευρές επιδιώκουν βαθύτερη ενεργειακή συνεργασία και πρόοδο προς ευρύτερη εμπορική συμφωνία, μετά το ενδιάμεσο πλαίσιο του Φεβρουαρίου. Η εφημερίδα συνδέει την επιλογή του προορισμού με μετατόπιση της αμερικανικής προσέγγισης προς τη συναλλακτική λογική.

Ο Τύπος της Ρωσίας και της Ουκρανίας

Η Kommersant, σε ανυπόγραφο δημοσίευμα της 21ης Οκτωβρίου, μεταφέρει τη δήλωση του εκπροσώπου του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, ότι η Μόσχα χρειάζεται ειρήνη και όχι προσωρινή ενεργειακή εκεχειρία. Η ρωσική ηγεσία θεωρεί ότι μια προσωρινή παύση δεν είναι αποδεκτή και θέτει ως προτεραιότητα μια ευρύτερη διευθέτηση. Η εφημερίδα αντιπαραβάλλει τη θέση αυτή με τις δηλώσεις του Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι το Κίεβο είναι έτοιμο για κατάπαυση του πυρός χωρίς προϋποθέσεις και για διαπραγματεύσεις. Καταγράφει επίσης την ερμηνεία του Κρεμλίνου ότι οι ουκρανικές τοποθετήσεις συνδέονται, μεταξύ άλλων, με επιδείνωση της κατάστασης των ουκρανικών δυνάμεων στο πεδίο. Πρόκειται για ισχυρισμό της ρωσικής ηγεσίας. Σύμφωνα με την Kommersant, ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα ήταν διατεθειμένος να διατάξει παύση των πληγμάτων την ημέρα προεδρικών εκλογών στην Ουκρανία, εφόσον αποφασιστεί η διεξαγωγή τους.

Το Kyiv Independent καταγράφει, σε ρεπορτάζ της Ασάμι Τερατζίμα στις 21 Οκτωβρίου, τουλάχιστον εννέα νεκρούς και 45 τραυματίες από ρωσικές επιθέσεις στην Ουκρανία κατά το προηγούμενο εικοσιτετράωρο. Στο Κίεβο αναφέρθηκαν δύο νεκροί και δύο τραυματίες, όταν drone έπληξε πολυκατοικία 24 ορόφων και προκάλεσε πυρκαγιά. Σύμφωνα με την ουκρανική Πολεμική Αεροπορία, η νυχτερινή επίθεση περιλάμβανε πυραύλους κρουζ Iskander-K και 186 drones, από τα οποία καταρρίφθηκαν 150. Το δημοσίευμα αναφέρει ακόμη δύο νεκρούς στην περιφέρεια του Χαρκόβου, τέσσερις στο Ντονέτσκ και έναν στη Ζαπορίζια. Μεταξύ των τραυματιών σε διάφορες περιοχές βρίσκονταν παιδιά. Στην περιφέρεια της Οδησσού αναφέρθηκαν ζημιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και σε επιχείρηση επεξεργασίας τροφίμων, χωρίς θύματα. Τα στοιχεία αποδίδονται στις ουκρανικές αρχές και στην Πολεμική Αεροπορία.

Πηγή: ΚΥΠΕ