Φόρμα αναζήτησης

Έρευνα «Π»: Πίσω από έναν επιθετικό σκύλο κρύβονται ανεπαρκή αφεντικά

Πριν ξεθωριάσει από την επικαιρότητα η δολοφονία της Petruna Milchova Nikolova από τη Βουλγαρία, η οποία κατασπαράχθηκε από αγέλη σκύλων Rottweiler στις 22 Φεβρουαρίου στη Γεροσκήπου, με τον ιδιοκτήτη να έχει παραπεμφθεί σε δίκη ενώπιον του Κακουργιοδικείου, δύο άλλα πολύ σοβαρά περιστατικά επιθέσεων από την ίδια ράτσα σκύλων έγιναν γνωστά τις τελευταίες δέκα μέρες. 

Στις 15 Απριλίου νεαρή γυναίκα, ενώ περπατούσε με τον σύζυγο και τον σκύλο της στο παραλιακό μέτωπο Λεμεσού, δέχθηκε επίθεση από σκύλο ο οποίος συνοδευόταν από τον ιδιοκτήτη του. Κατέληξε στο νοσοκομείο με ράμματα και επιδέσμους σε ολόκληρό της το σώμα.

Στις 22 Απριλίου δύο γυναίκες, μάνα και κόρη από την Κάτω Πάφο, 79 και 45 ετών, καθώς περπατούσαν στην περιοχή του Φάρου, δέχθηκαν επίθεση από σκύλους που διέφυγαν την προσοχή του ιδιοκτήτη τους. Στο νοσοκομείο διαπιστώθηκε πως έφεραν σοβαρά τραύματα από δάγκωμα σκύλων, εκδορές και κακώσεις.

Απαγορευμένες ράτσες

Η ράτσα Rottweiler δεν περιλαμβάνεται στις απαγορευμένες φυλές σκύλων, που είναι -σύμφωνα με τον περί Σκύλων Νόμο του 2002- τα Pit Bull Terrier ή American Pit Bull, τα Japanese Tosa, τα Dogo Argentino και τα Fila Brazileiro. Βάσιμο είναι το ερώτημα που γεννιέται ευθύς στο μυαλό του απλού πολίτη: Μήπως πρέπει να προστεθούν στην απαγορευτική λίστα και τα Rottweiler ή άλλες φυλές μεγαλόσωμων και ρωμαλέων σκύλων που μπορεί να φέρουν λόγω του DNA τους ανεπτυγμένα ένστικτα προστασίας του ιδιοκτήτη ή του χώρου όπου ζουν;

Όπως για παράδειγμα τα Dobermann, τα Husky, τα Mastiff, ή τα Japanese Akita; Όλοι θυμόμαστε τον θάνατο το 2013 ενός παιδιού πεντέμισι ετών από επίθεση Akita στην επαρχία Λάρνακας, ενώ επίθεση από σκύλο αυτής της ράτσας είχε δεχθεί και κοριτσάκι τεσσάρων χρόνων στην Ξυλοφάγου το 2016, γλυτώνοντας ευτυχώς με σοβαρό τραυματισμό.

Η απάντηση δύο κτηνίατρων και ενός εκπαιδευτή σκύλων, την άποψη των οποίων κατέγραψε ο “Π”, είναι πως πίσω από κάθε σκύλο με επιθετική συμπεριφορά κρύβεται ο ιδιοκτήτης του και οι συνθήκες επιβίωσής του. Εκεί πρέπει να ψάξουμε τα αίτια των επιθέσεων και πάνω σε αυτή τη βάση θα πρέπει να βρεθούν οι λύσεις από την πολιτεία και όχι στο κατά πόσο μια φυλή έχει επικίνδυνα ένστικτα και συνεπώς θα πρέπει να απαγορευτεί.

Φόβος και τρόμος

Το μέγεθος του προβλήματος με τις επιθέσεις σκύλων έχει ξεφύγει, αναφέρει ο κτηνίατρος Γιώργος Γάκος, σημειώνοντας πως τα περιστατικά που φτάνουν στα δικά μας αφτιά είναι μόνο τα άκρως σοβαρά.

“Υπάρχει όμως κόσμος που έχει σταματήσει να παίρνει περίπατο τους σκύλους του πια γιατί φοβάται. Μας το λένε στο ιατρείο. Κι αυτό έχει να κάνει με την ανεύθυνη συμπεριφορά κάποιων ιδιοκτητών. Δεν υπάρχει λογική στο να αφήσουμε τον σκύλο μας ελεύθερο να πάει τη βόλτα του και να γυρίσει στο σπίτι. Ούτε υπάρχει λογική όταν κάποιος βγάζει τον σκύλο του βόλτα και δεν του φοράει λουρί. Όλα αυτά για μένα είναι απαράδεκτες συμπεριφορές κι έχουν να κάνουν με τη νοοτροπία που έχουμε ως κοινωνία”.

Όλοι οι σκύλοι δαγκώνουν

Επικίνδυνοι μπορεί να γίνουν όλοι οι σκύλοι. Όλοι μπορούν να δαγκώσουν. Ακόμα και οι μικρόσωμοι. “Μπορώ να πω ότι στην κλινική μου με δάγκωσαν περισσότερες φορές μικρόσωμα σκυλιά απ’ ό,τι τα μεγαλόσωμα. Μπορώ επίσης να πω ότι σκυλιά που ανήκουν σε μικρόσωμες φυλές δαγκώνουν πολύ πιο συχνά παρά σκυλιά που ανήκουν σε μεγαλόσωμες. Απλώς δεν ασχολείται κανένας με αυτό διότι η έκταση της ζημιάς είναι αμελητέα”, λέει ο κτηνίατρος Ανδρέας Αρτεμίου.

Ανεπαρκή αφεντικά

Όπως μας εξηγεί, κάποιες φυλές σκύλων έχουν “κατασκευαστεί” για να είναι φύλακες και χαρακτηρίζονται από έναν δυναμισμό στο σώμα και στον χαρακτήρα τους. Τέτοιες περιπτώσεις αποτελούν οι ράτσες που προαναφέραμε αφού ο ρόλος τους ήταν να επιτίθενται και να σκοτώνουν μεγάλα θηράματα. Τα ένστικτα που φέρουν στη βάση αυτών των χαρακτηριστικών τους, ωστόσο, μπορούν με τη σωστή εκπαίδευση και τη σωστή συμπεριφορά του ιδιοκτήτη τους να εξαλειφθούν ή να ελεγχθούν.

“Όταν όμως ο σκύλος αντιληφθεί ότι ο ιδιοκτήτης του αδυνατεί να τον κοντρολάρει, τότε αναλαμβάνει αυτός τον ρόλο του αφεντικού. Γίνεται αρχηγός της ‘ορδής’, όπου σε αυτή την περίπτωση ‘ορδή’ είναι η οικογένεια στην οποία ζει, γίνεται ανεξέλεγκτος και κάνει ό,τι θέλει. Μπορώ με βεβαιότητα να πω ότι στις πλείστες των περιπτώσεων πίσω από τις επιθέσεις σκύλων κρύβονται ανεπαρκέστατα αφεντικά. Άνθρωποι που πιστεύουν πως θα αναβαθμίσουν το δικό τους στάτους έχοντας πλάι τους έναν δυναμικό σκύλο. Γι’ αυτό λέω πως ο πρώτος που πρέπει να εκπαιδευτεί είναι ο ιδιοκτήτης. Όταν δεν μπορείς να κουμαντάρεις έναν τέτοιο σκύλο, να μην τον έχεις. Ή να αποταθείς σε έναν ειδικό ο οποίος να εκπαιδεύσει το ζώο σου να σε υπακούει”.

Υποχρεωτική εκπαίδευση

Η άποψη του κ. Αρτεμίου είναι πως πρέπει να αλλάξει η νομοθεσία και οι σκύλοι που μπορεί να αναπτύξουν επιθετικό ένστικτο να πρέπει να περνούν από μια υποχρεωτική βασική εκπαίδευση υπακοής μαζί με τον ιδιοκτήτη τους.

Συνθήκες διαβίωσης

Ο Γιώργος Γάκος προσθέτει πως πίσω από την επιθετική συμπεριφορά ενός σκύλου μπορεί να κρύβεται και μια επώδυνη κατάσταση. Δηλαδή, να πρόκειται για σκυλιά τα οποία ζουν παραμελημένα, δεμένα με μια αλυσίδα στον λαιμό, σε κλουβιά ή σε μικρούς χώρους στους οποίους δεν μπορούν να διοχετεύσουν την ενέργειά τους… Για σκυλιά που δεν έχουν πάει ποτέ στον κτηνίατρο. “Ένα σκυλί που μπορεί να αντιμετωπίζει μια χρόνια ωτίτιδα ή κάποιο άλλο χρόνιο ερέθισμα μπορεί να έχει αυτή τη νευρική, ευερέθιστη, επιθετική συμπεριφορά”, σημειώνει.

Εκπαίδευση για μια ζωή

“Η εκπαίδευση”, προσθέτει ο κ. Γάκος, δεν είναι κάτι που διαρκεί 30 μέρες και τελειώνει. Ξεκινά από τις πρώτες μέρες που έχουμε τον σκύλο στο σπίτι μας και συνεχίζεται συστηματικά για ολόκληρή του τη ζωή. Αν ο ιδιοκτήτης δεν είναι συνεργάσιμος, ό,τι και να κάνει ο εκπαιδευτής, όταν θα γυρίσει ο σκύλος στο περιβάλλον του θα τα ξεχάσει όλα πολύ γρήγορα”.

Ποτέ δεν αφήνουμε έναν σκύλο μόνο με ένα παιδί, ακόμα και εάν δεν έχει δείξει επιθετική συμπεριφορά. 

 

Η κοινωνικοποίηση

“Πώς ανατρέφει κάποιος τον σκύλο του για να είναι ήρεμος και υπάκουος;” ρωτάμε τον κ. Αρτεμίου. Σίγουρα το ένα είναι να τον μεγαλώνει ως σύντροφο και όχι ως μαχητή…

Πριν απ’ όλα, σύμφωνα με τον κ. Αρτεμίου, θα πρέπει να απαντήσουμε ένα βασικό ερώτημα: Μπορούμε να υιοθετήσουμε έναν σκύλο και ειδικά έναν μεγαλόσωμο σκύλο; Μπορούμε να τον εκπαιδεύσουμε αρκετά; Έχουμε χώρο για να ασκείται; Ειδικά αν πρόκειται για έναν σκύλο δυναμικό με πολλή ενέργεια, την οποία θα πρέπει να αποβάλει.

“Να βαθμολογήσουμε τους εαυτούς μας ως ιδιοκτήτες κατά πόσο μπορούμε να έχουμε σκύλο και τι σκύλο. Πολλές φορές παίρνουμε λάθος σκύλους. Αλλά, παρά να έχω έναν λάθος σκύλο ο οποίος να υποφέρει στα χέρια μου, καλύτερα να μην έχω κανέναν”…

Τα Akita, σημειώνει ο κ. Αρτεμίου φέροντας ένα παράδειγμα, δεν είναι σκυλιά του σαλονιού. Είναι φύλακες. “Πολύ όμορφα όταν είναι μωρά, συμπαθέστατα κουταβάκια, όπως και τα Chow-Chow. Αλλά αυτοί οι σκύλοι έχουν αναπαραχθεί σαν φύλακες και αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε”.

Η κοινωνικοποίηση

“Πολύ σημαντική παράμετρος στη διαβίωση του σκύλου είναι η κοινωνικοποίηση”, αναφέρει ο γιατρός. “Όμως τι κάνουμε πολλές φορές; Τον κλείνουμε μέσα σε μια αυλή και οτιδήποτε εκτός αυλής το οποίο του είναι άγνωστο το αναγνωρίζει ως κίνδυνο. Έτσι επιτίθεται αυτός πρώτος πριν του επιτεθεί ο υποτιθέμενος κίνδυνος”…

Σκύλοι που δαγκώνουν, προϊόν κακής εκτροφής

Ο Κωνσταντίνος Γρηγορίου είναι εκπαιδευτής σκύλων και πρόεδρος του Παγκύπριου Συνδέσμου Επαγγελματιών Εκπαιδευτών. Όπως μας λέει, οι σκύλοι που δαγκώνουν τις περισσότερες φορές είναι προϊόν κακής εκτροφής. Μας παρουσιάζει μια εικόνα από το τι συμβαίνει με πολλές “γέννες” στην Κύπρο.

“Κακή και ανεξέλεγκτη εκτροφή είναι όταν μια σκύλα γεννά σε ένα γκαράζ ή σε μια φάρμα και ο ιδιοκτήτης της αφήνει 3-4 απ’ τα κουτάβια της να μεγαλώσουν μαζί με τη μάνα. Αποτέλεσμα, να μην έχουν σωστή κοινωνικοποίηση, να μην ξέρουν τίποτε άλλο εκτός από τον χώρο όπου ζουν και ό,τι ξένο δουν να μοιάζει στα μάτια τους με κίνδυνο. Υπό αυτές τις συνθήκες δημιουργούνται αγέλες σκύλων που μπορεί να αναπτύξουν επιθετικές διαθέσεις. Μια αγέλη δίνει δύναμη και σε αυτήν υπάρχει πάντα ένας αρχηγός. Μια τέτοια περίπτωση, πιστεύω, απ’ όσα είδα και μελέτησα, ήταν και η επίθεση στην Petruna Milchova Nikolova. Όταν ο αρχηγός επιτέθηκε στη γυναίκα, τώρα κάνω κάποιες εικασίες, από τις διάφορες κραυγές που μπορεί να έβγαλε η κοπέλα και βλέποντας και οι άλλοι σκύλοι τον αρχηγό της ομάδας να ορμά πήραν και αυτοί το θάρρος. Κι εκεί έγινε το κακό”.

Όπως ξεκαθαρίζει ο κ. Γρηγορίου, το πρόβλημα με τις κακές εκτροφές αφορά κυρίως τα μεγαλόσωμα σκυλιά. Οι πιο δύσκολες περιπτώσεις, σημειώνει, είναι οι διασταυρώσεις μεταξύ τους. “Για παράδειγμα, διασταυρώνουν ένα American Pit Bull με ένα Japanese Tosa (σ.σ. και τα δύο απαγορευμένα από το 2002, εμπίπτουν στις επικίνδυνες φυλές, αλλά στην Κύπρο εξακολουθούν να εισάγονται και να αναπαράγονται) και βγαίνει ένας χαρακτήρας που δεν ξέρεις με ποια ένστικτα να δουλέψεις”.

Τα Rottweiler

Επειδή οι επιθέσεις από Rottweiler έγιναν μάστιγα τελευταίως, ζητήσαμε τη γνώμη του για αυτή τη ράτσα. “Τα Rottweiler εάν δεν ελεγχθούν αποτελούν ωρολογιακή βόμβα. Είναι πανέξυπνα σκυλιά, πολύ δεκτικά, ειδικά όταν είναι από καλή γενεαλογία, αλλά πρέπει να περάσουν από εκπαίδευση. Σε καμία περίπτωση δεν θα πάρουμε ένα κουτάβι Rottweiler από μια μάντρα ενός βοσκού ή επειδή γέννησε η σκύλα του γείτονά μας και ξέρουμε πως ο πατέρας είναι πολύ καλός. Αυτό είναι λάθος. Η υπεύθυνη συμπεριφορά είναι να ψάχνουμε την ταυτότητα του σκυλιού, να βλέπουμε τον γενεαλογικό χάρτη και να ζητούμε τα πιστοποιητικά γενεαλογίας”.

Κανόνες σωστής υιοθεσίας ενός δυναμικού σκύλου

– Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνει κάποιος πριν υιοθετήσει έναν σκύλο, αναφέρει ο Κωνσταντίνος Γρηγορίου, είναι να διαβάσει τα χαρακτηριστικά της φυλής που σκοπεύει να πάρει. Τον εκφράζουν; Είναι αυτό που αποζητά;

– Το δεύτερο, σημειώνει ο εκπαιδευτής, είναι να ξέρουμε τους γονείς, διότι αν αυτοί είναι προϊόν μη κοινωνικοποίησης το αποτέλεσμα θα είναι και το κουτάβι να φέρει αυτά τα κατάλοιπα.

– Το τρίτο είναι η κοινωνικοποίηση.

– Το τέταρτο είναι η εκπαίδευση, η οποία ξεκινά από την ηλικία των δύο μηνών. “Όταν παίρνεις ένα τέτοιο σκυλί και δεν μπορείς να το ελέγχεις, είναι σαν να κρατάς μια χειροβομβίδα με βγαλμένη την περόνη που είναι έτοιμη να εκραγεί”, λέει παραστατικά ο κ. Γρηγορίου.

– Το πέμπτο είναι, σύμφωνα και με τους δύο κτηνίατρους που μας μίλησαν, να επιβλέπουμε ένα παιδί που βρίσκεται στον ίδιο χώρο μαζί με έναν σκύλο. Όχι μόνο δυναμικής φυλής, αλλά οποιασδήποτε φυλής, ακόμα κι εάν δεν μας έδειξε ποτέ επιθετική συμπεριφορά. Το παιδί μπορεί στην αφέλειά του να κάνει κάτι που θα τον ενοχλήσει και αυτός να αμυνθεί. Επίσης ο σκύλος πρέπει να εκπαιδεύεται από τους ιδιοκτήτες του με τον ερχομό ενός νέου μωρού στο σπίτι.

– Το έκτο είναι η στείρωση. Όταν στειρωθεί ένας αρσενικός σκύλος που έχει τάσεις φυγής (επειδή μυρίζεται τα θηλυκά), θα περιορίσει αυτή του τη συνήθεια. Ή όταν γίνεται επιθετικός όποτε βλέπει άλλους αρσενικούς λόγω ανταγωνιστικότητας η στείρωση μπορεί να τον ηρεμήσει. Η στείρωση έχει καλύτερα αποτελέσματα όταν γίνεται σε μικρή ηλικία γιατί σε μεγαλύτερες ηλικίες μία απλή επέμβαση, σημειώνει ο κ. Γάκος, δεν μπορεί να εξαλείψει στερεότυπα και συμπεριφορές που έχει ο σκύλος για πολλά χρόνια.

Απαγορευμένες 4 φυλές, αλλά κυκλοφορούν κανονικά

Ο περί Σκύλων Νόμος του 2002, ο οποίος εφαρμόστηκε το 2004, στόχευε στη σταδιακή εξάλειψη από την κυπριακή επικράτεια τεσσάρων φυλών σκύλων, τις έχουμε προαναφέρει, οι οποίες θεωρούνται επικίνδυνες. Απαγόρευσε συγκεκριμένα την εισαγωγή τέτοιων σκύλων και ταυτόχρονα την αναπαραγωγή όσων διαβιούσαν στον τόπο μας, καθιστώντας υποχρεωτική τη στείρωσή τους. Δεκατέσσερα χρόνια μετά την εφαρμογή του νόμου, θα ανέμενε κανείς ότι εάν υπήρχαν ακόμη σκύλοι από αυτές τις επικίνδυνες φυλές θα ήταν σε πολύ προχωρημένη ηλικία.

Όπως ωστόσο παραδέχεται στον “Π” λειτουργός των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, η νομοθεσία αυτή, η εφαρμογή της οποίας είναι ευθύνη των τοπικών αρχών, ουδέποτε εφαρμόστηκε κι αυτό είναι κοινό μυστικό. Ιστοσελίδες διαφημίζουν ότι πωλούν τέτοιους σκύλους, οι οποίοι αναπαράγονται πολλές φορές παράνομα και πωλούνται στη μαύρη αγορά.

Η Μαίρη Αναστάση, πρόεδρος της Φωνής για τα Ζώα της Κύπρου, τονίζει πως ο νόμος είναι σαφής και αυστηρός, μόνο που δεν εφαρμόστηκε ποτέ!

Όπως καταγγέλλει ο κτηνίατρος Αρτεμίου, κουτάβια από αυτές τις επικίνδυνες φυλές εξακολουθούν να εισάγονται με ψεύτικα “διαβατήρια” τα οποία αναγράφουν διαφορετική φυλή. “Τα φέρνουν σε ηλικίες στις οποίες δεν εμφανίζουν ακόμα τα ανατομικά χαρακτηριστικά της φυλής τους, με αποτέλεσμα να μπορούν να εξαπατούν τις αρχές. Το μεγάλο μου ερώτημα είναι γιατί δεν το σταματούν όλο αυτό το Τελωνείο και οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες του κράτους”.

500 χιλ. σκύλοι, μόνο 80 χιλ. οι “εγγεγραμμένοι”

Τα προβλήματα με την ευημερία των ζώων στην Κύπρο είναι τεράστια. Και δεν είναι μόνο τα δύο ζητήματα που θίγει το σημερινό ρεπορτάζ. Η εγκατάλειψη ζώων, τα αδέσποτα, η σήμανση, οι παράνομες φάρμες εκτροφής και διαβίωσης είναι μερικά από τα ζητήματα στα οποία θα πρέπει να εγκύψει η πολιτεία για να μπορέσει να υπάρξει μια αρμονική συμβίωση ανθρώπων και ζώων.

Για να έχουμε μια καλύτερη εικόνα των προβλημάτων ας δούμε μερικούς αριθμούς:

– Υπολογίζεται πως στην Κύπρο ζουν μισό εκατομμύριο σκύλοι.

– Από αυτούς μόνο οι 80 χιλιάδες είναι εγγεγραμμένοι και φέρουν microchip.

– Σύμφωνα με τη Μαίρη Αναστάση της Φωνής των Ζώων, τα αδέσποτα που κυκλοφορούν ετησίως στην Κύπρο ανέρχονται στις 100 χιλιάδες. – Η μη εφαρμογή των νομοθεσιών και ο πολυκερματισμός των ευθυνών καθιστούν θολό το τοπίο σε σχέση με τα ζώα που πεθαίνουν κάθε χρόνο στους δρόμους ή που θανατώνονται με ευθανασία.

Τι δρομολογείται

Μετά από πιέσεις των φιλοζωικών οργανώσεων, η κυβέρνηση με απόφασή της στις 17 Ιανουαρίου έχει αναθέσει στον επίτροπο Εθελοντισμού Γιαννάκη Γιαννάκη τον συντονιστικό ρόλο στον δημόσιο διάλογο μεταξύ όλων των αρμοδίων και των φιλοζωικών οργανώσεων με στόχο τη χάραξη μιας νέας στρατηγικής για την ευημερία των ζώων. Όπως ο ίδιος μας είπε, στόχος μεταξύ άλλων είναι να δημιουργηθεί υπό τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες μια ομάδα αρμόδια (με την πρόσληψη και προσωπικού), η οποία θα αναλάβει τον εποπτικό ρόλο για την εφαρμογή όλων των νομοθεσιών για την ευημερία των κατοικίδιων ζώων και των σκύλων.

“Όλη αυτή η προσπάθεια, η οποία σε μερικούς μήνες θα καταλήξει με την υποβολή ολοκληρωμένης εισήγησης προς το Υπουργικό, θα μας βοηθήσει να ξεπεράσουμε τα διαχρονικά προβλήματα και να πάμε ένα βήμα παρακάτω”, σημείωσε ο κ. Γιαννάκη.