Λετυμπιώτης: «Δεν μας καλεί η Ιστορία να επαναλάβουμε τις πράξεις των ηρώων μας, μας καλεί να φανούμε αντάξιοι των αξιών τους»

Το χρέος απέναντι στην Ιστορία και στις επόμενες γενιές ανέδειξε ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, υπογραμμίζοντας ότι η ιστορική μνήμη χρειάζεται όχι μόνο συγκίνηση, αλλά και τεκμηρίωση, ώστε οι νέοι να κατανοούν τις αξίες που οδήγησαν τους αγωνιστές της ΕΟΚΑ στη θυσία.

Στον χαιρετισμό του το βράδυ της Παρασκευής, στο Επιστημονικό Συνέδριο με θέμα «Ιστορική τεκμηρίωση και λογοτεχνική μετουσίωση του Αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-1959 στο διαμέρισμα Πόλεως Χρυσοχούς και στην ευρύτερη επαρχία Πάφου», ο κ. Λετυμπιώτης αναφέρθηκε στη σημασία της ιστορικής γνώσης και της διατήρησης της μνήμης του Αγώνα, ιδιαίτερα σε μια εποχή κατά την οποία, όπως ανέφερε, η πληροφορία είναι άφθονη, αλλά αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι υπάρχει περισσότερη γνώση.

Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος έφερε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την ιστορία τριών νεαρών αγωνιστών στο Νέο Χωριό, του Γεωργίου Στυλιανού, του Γεωργίου Αναστάση και του Βάσου Παναγή, οι οποίοι, σύμφωνα με την ιστορική αφήγηση, επέστρεψαν μέσα στα πυρά για να διασώσουν τραυματισμένο συναγωνιστή τους, με αποτέλεσμα να συλληφθούν και να θανατωθούν.

Ο Γεώργιος Στυλιανού ήταν μόλις 17 ετών και, όπως ανέφερε ο κ. Λετυμπιώτης, σε τρεις ημέρες θα συμπλήρωνε τα 18 του χρόνια. «Τρεις νέοι. Μια απόφαση που κράτησε μια στιγμή. Μια πράξη που έμεινε για πάντα στην Ιστορία», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι τέτοιες ιστορίες δεν γεννήθηκαν από τη φαντασία συγγραφέων, αλλά αποτελούν πραγματικά γεγονότα που διαδραματίστηκαν στην Πάφο πριν από 70 χρόνια.

Ο κ. Λετυμπιώτης τόνισε ότι το ζητούμενο δεν είναι μόνο να διδάσκονται τα παιδιά τι συνέβη, αλλά να κατανοούν «τι ήταν εκείνο που έκανε αυτούς τους ανθρώπους ήρωες». Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Πόλη Χρυσοχούς, στο Νέο Χωριό, στον Ακάμα και ευρύτερα στην επαρχία Πάφου, χαρακτηρίζοντάς τους τόπους στους οποίους γράφτηκαν σημαντικές σελίδες της νεότερης κυπριακής Ιστορίας.

Όπως ανέφερε, η Πάφος υπήρξε ένας από τους τόπους όπου τέθηκαν τα θεμέλια του Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα της ΕΟΚΑ. Στις ακτές της Χλώρακας, τον Μάρτιο του 1954, αποβιβάστηκε το πρώτο φορτίο οπλισμού που προοριζόταν για την ΕΟΚΑ, ενώ στις 10 Νοεμβρίου του ίδιου έτους, στην ακτή της Αλυκής, το πλοιάριο «Σειρήν» αποβίβασε μυστικά τον αρχηγό της Οργάνωσης. Παράλληλα, στα χωριά της επαρχίας δημιουργήθηκαν κρησφύγετα, οργανώθηκαν ομάδες και αναπτύχθηκαν δίκτυα υποστήριξης του Αγώνα, με ανθρώπους από διαφορετικές κοινωνικές και ηλικιακές ομάδες να συμμετέχουν στην εθνική προσπάθεια.

Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος αναφέρθηκε ειδικότερα στον Χαράλαμπο Μούσκο, τον οποίο χαρακτήρισε πρώτο αγωνιστή της ΕΟΚΑ που έπεσε μαχόμενος, καθώς και στον Ευαγόρα Παλληκαρίδη, τον έφηβο ποιητή και αγωνιστή που, όπως σημείωσε, με τους στίχους και τη θυσία του έγινε διαχρονικό σύμβολο της ελευθερίας.

Ο κ. Λετυμπιώτης υπογράμμισε ότι, 70 χρόνια μετά τη θυσία των τριών νέων του Νέου Χωριού, η διοργάνωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η απόσταση από τα ιστορικά γεγονότα αυξάνει την ευθύνη για τη διατήρηση της μνήμης. «Η ιστορική μνήμη έχει ανάγκη όχι μόνο από σεβασμό, αλλά και από γνώση. Όχι μόνο από συγκίνηση, αλλά και από τεκμηρίωση», ανέφερε. Στο πλαίσιο αυτό, εξήρε τη σημασία του συνεδρίου, το οποίο τελεί υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη, σημειώνοντας ότι μέσα από τις επτά επιστημονικές συνεδρίες ιστορικοί, πανεπιστημιακοί, ερευνητές, φιλόλογοι και εκπαιδευτικοί φωτίζουν διαφορετικές πτυχές του Αγώνα. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη θεματική για τη διδασκαλία της ιστορίας της ΕΟΚΑ μέσα από σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις. «Δεν αρκεί να γνωρίζουν τα παιδιά μας ποιοι ήταν οι ήρωες. Πρέπει να κατανοούν τι ήταν εκείνο που τους έκανε ήρωες», ανέφερε, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημασία της συμμετοχής μαθητών και μαθητριών στο πρόγραμμα, μέσα από την ποίηση, την απαγγελία, τη μελοποίηση και το τραγούδι. Στον χαιρετισμό του, ο κ. Λετυμπιώτης αναφέρθηκε και στη σημερινή κατάσταση της Κύπρου, συνδέοντας την ιστορική παρακαταθήκη του Αγώνα με το Κυπριακό. Όπως είπε, ο Εθνικοαπελευθερωτικός Αγώνας της ΕΟΚΑ, με ιστορικό στόχο την Ένωση με την Ελλάδα, αποτέλεσε την κορύφωση της διεκδίκησης για εθνική αυτοδιάθεση και συνέβαλε στον τερματισμό της βρετανικής αποικιοκρατίας και στην ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960.

«Μια ιστορική παρακαταθήκη που αποκτά ιδιαίτερη σημασία σήμερα, 52 χρόνια μετά την τουρκική εισβολή, με την πατρίδα μας να εξακολουθεί να βιώνει τις συνέπειες της παράνομης κατοχής», σημείωσε. «Οι εποχές άλλαξαν. Τα μέσα του αγώνα μας είναι διαφορετικά. Το χρέος, όμως, παραμένει», πρόσθεσε, τονίζοντας ότι η ιστορική αδικία δεν πρέπει να μετατραπεί, με την πάροδο του χρόνου, σε αποδεκτή πραγματικότητα. Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος κάλεσε, παράλληλα, τη σύγχρονη γενιά να μην επιχειρεί να επαναλάβει τις πράξεις των αγωνιστών, αλλά να παραμένει αντάξια των αξιών τους. «Δεν μας καλεί η Ιστορία να επαναλάβουμε τις πράξεις των ηρώων μας. Μας καλεί να φανούμε αντάξιοι των αξιών τους», είπε χαρακτηριστικά.

Κλείνοντας τον χαιρετισμό του, ο κ. Λετυμπιώτης αναφέρθηκε σε τέσσερις συμβολικούς τόπους του Αγώνα —τον Μαχαιρά, το Λιοπέτρι, το Δίκωμο και το Νέο Χωριό υπογραμμίζοντας ότι αποτελούν διαφορετικές στιγμές μιας κοινής παρακαταθήκης. Όπως ανέφερε, το μεγαλείο του ανθρώπου δεν βρίσκεται στην απουσία του φόβου, αλλά στο θάρρος να επιλέγει το χρέος, ακόμη και όταν γνωρίζει το τίμημα. «Αυτό είναι το χρέος μας απέναντι στην Ιστορία. Να μη μεταδώσουμε μόνο τη μνήμη των ηρώων, αλλά και τις αξίες που καθόρισαν τη ζωή τους και τον θάνατό τους», ανέφερε. Παράλληλα, έθεσε το ερώτημα τι θα επιλέξουν οι επόμενες γενιές όταν έρθει η δική τους στιγμή, υπογραμμίζοντας την ευθύνη της σημερινής κοινωνίας να μεταδώσει στα παιδιά όχι μόνο τα γεγονότα, αλλά και το νόημά τους. Ο χαιρετισμός ολοκληρώθηκε με αναφορά σε στίχους του Κώστα Μόντη για τον Γρηγόρη Αυξεντίου: «Να πάρουμε το τελευταίο σου βλέμμα  να μας κοιτάζει να μην ξεστρατίσουμε».

Εξάλλου σε δελτίο τύπου του Δήμου Πόλης Χρυσοχούς αναφέρετε πως με ιδιαίτερη επιτυχία, σε κλίμα συγκίνησης και ιστορικής μνήμης, πραγματοποιήθηκε χθες, Παρασκευή 6 Νοεμβρίου 2026, στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Πόλεως Χρυσοχούς, η εναρκτήρια τελετή του Επιστημονικού Συνεδρίου με θέμα «Ιστορική τεκμηρίωση και λογοτεχνική μετουσίωση του Αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. 1955-1959 στο διαμέρισμα Πόλεως Χρυσοχούς και στην ευρύτερη επαρχία Πάφου».

Το συνέδριο που συνεχίζεται και σήμερα συνδιοργανώνουν ο Δήμος Πόλεως Χρυσοχούς και ο Όμιλος Λογοτεχνίας και Κριτικής, υπό την αιγίδα του Εξοχότατου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, κ. Νίκου Χριστοδουλίδη, και είναι αφιερωμένο στην 70ή επέτειο της θυσίας του Γεώργιου Στυλιανού και των δύο συναγωνιστών του, Γεώργιου Αναστασίου και Βάσου Παναγή. Κατά την έναρξη της εκδήλωσης απηύθυναν χαιρετισμούς, μεταξύ άλλων, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος κ. Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, ο Δήμαρχος Πόλεως Χρυσοχούς κ. Γιώτης Παπαχριστοφή, ο Πρόεδρος του Ομίλου Λογοτεχνίας και Κριτικής Δρ. Κυριάκος Ιωάννου, καθώς και εκπρόσωποι των συνεργαζόμενων φορέων, οι οποίοι υπογράμμισαν τη σημασία της επιστημονικής ανάδειξης, της ιστορικής τεκμηρίωσης και της διατήρησης της μνήμης του Αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. Ακολούθησε προβολή ιστορικού οπτικοακουστικού υλικού, μέσα από το οποίο αναδείχθηκαν σημαντικές πτυχές της ιστορίας και της δράσης της Ε.Ο.Κ.Α.

Ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή της βραδιάς, προστίθεται στην ανακοίνωση, αποτέλεσε η απονομή τιμητικών πλακετών από τον Δήμο Πόλεως Χρυσοχούς και τον Όμιλο Λογοτεχνίας και Κριτικής στις οικογένειες των ηρώων του Νέου Χωριού Πάφου, καθώς και στους αγωνιστές της Ε.Ο.Κ.Α., ως ελάχιστη ένδειξη τιμής και ευγνωμοσύνης για την προσφορά και τη θυσία τους. Παράλληλα, τιμητική διάκριση απονεμήθηκε στον Δρ. Φιλολογίας Μανώλη Στεργιούλη, σε αναγνώριση της σημαντικής συμβολής του στη διατήρηση και ανάδειξη της μνήμης των ηρώων του απελευθερωτικού αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. 1955-1959 σε σχολεία της Ελλάδας.

Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα είχε η συμμετοχή μαθητών από το Δημοτικό Σχολείο Πόλεως Χρυσοχούς, το Λύκειο Κύκκου Α΄ Λευκωσίας και το ΤΕΣΕΚ Πόλεως Χρυσοχούς, οι οποίοι μέσα από απαγγελίες ποιημάτων, λογοτεχνικές αναφορές, και μελοποιημένη ποίηση συνέβαλαν στην ανάδειξη της ιστορικής μνήμης και στη σύνδεση της νέας γενιάς με τα γεγονότα και τις αξίες του Αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α.

Το μουσικό πρόγραμμα της βραδιάς πλαισιώθηκε από τις χορωδίες του Δημοτικού Σχολείου Πόλεως Χρυσοχούς και του Γυμνασίου και Λυκείου Πόλεως Χρυσοχούς, υπό τη διεύθυνση των μουσικών τους, προσδίδοντας ιδιαίτερη συγκίνηση στην εκδήλωση. Μετά την ολοκλήρωση της τελετής πραγματοποιήθηκε η έναρξη της Α΄ Συνεδρίας, σηματοδοτώντας την έναρξη των επιστημονικών εργασιών του συνεδρίου.

Οι εργασίες του Επιστημονικού Συνεδρίου συνεχίζονται σήμερα, Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026, από τις 9:30 π.μ. και εξής, με τη συμμετοχή 22 αξιόλογων εισηγητών, πανεπιστημιακών, ερευνητών, μελετητών, ιστορικών και φιλολόγων. Μέσα από τις επιστημονικές τους εισηγήσεις αναμένεται να φωτιστούν σημαντικές και λιγότερο γνωστές πτυχές του Αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. 1955-1959, με ιδιαίτερη έμφαση στην ιστορική τεκμηρίωση και στη λογοτεχνική αποτύπωσή του στην Πόλη Χρυσοχούς και στην ευρύτερη επαρχία Πάφου. Ο Δήμος Πόλεως Χρυσοχούς εκφράζει τις θερμές του ευχαριστίες προς τον Όμιλο Λογοτεχνίας και Κριτικής, τους συνεργαζόμενους φορείς, τους ομιλητές, τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές που συμμετείχαν, καθώς και όλους όσοι συνέβαλαν στην επιτυχή διοργάνωση της εκδήλωσης.