Από το δικαίωμα ενός πολίτη να αμφισβητήσει μια απόφαση που έλαβε αλγόριθμος μέχρι την προστασία των παιδιών από την ψηφιακή εκμετάλλευση και τη δυνατότητα εξυπηρέτησης χωρίς τη χρήση ηλεκτρονικών εφαρμογών, ένα νέο πλαίσιο ψηφιακών δικαιωμάτων επιχειρεί να διαμορφώσει η Βουλή των Αντιπροσώπων. Το προσχέδιο της Κυπριακής Διακήρυξης για τα Ψηφιακά Δικαιώματα του Ανθρώπου, το οποίο τέθηκε σήμερα ενώπιον της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, περιλαμβάνει 45 άρθρα και 33 κατηγορίες δικαιωμάτων, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα της καθημερινής ζωής.
Από τα deepfakes μέχρι τους αλγορίθμους: Τα 33 ψηφιακά δικαιώματα που προωθεί η Βουλή
Ανθρώπινη παρέμβαση στις αποφάσεις της τεχνητής νοημοσύνης, προστασία των παιδιών και εναλλακτική εξυπηρέτηση των πολιτών προβλέπει το προσχέδιο της Κυπριακής Διακήρυξης. Παρεμβάσεις για την ψηφιακή βία, τα παιδιά influencers και τις ευθύνες των πλατφορμών στη σημερινή συνεδρία της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Στόχος είναι η δημιουργία ενός πλαισίου προστασίας των πολιτών απέναντι στους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης, της ψηφιακής επιτήρησης, της κατάχρησης προσωπικών δεδομένων και της λειτουργίας διαδικτυακών πλατφορμών.
Τι προβλέπει η Διακήρυξη
Μεταξύ των βασικών προβλέψεων του προσχεδίου περιλαμβάνεται το δικαίωμα ανθρώπινης επανεξέτασης αποφάσεων που λαμβάνονται με αυτοματοποιημένα συστήματα. Για παράδειγμα, όταν ένας αλγόριθμος απορρίπτει αίτηση για κοινωνική παροχή ή επηρεάζει την πρόσβαση στην εργασία, στην εκπαίδευση και στην υγεία, ο επηρεαζόμενος θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να γνωρίζει τα κριτήρια της απόφασης και να ζητεί επανεξέτασή της από αρμόδιο πρόσωπο.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον ψηφιακό αποκλεισμό. Το προσχέδιο προβλέπει ότι οι πολίτες που δεν διαθέτουν τις απαραίτητες ψηφιακές δεξιότητες ή δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν ηλεκτρονικές υπηρεσίες θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε αποτελεσματική μη ψηφιακή εξυπηρέτηση, χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση ή υποβάθμιση της ποιότητάς της.
Για τα παιδιά προβλέπονται αυξημένες εγγυήσεις ιδιωτικότητας, προστασία από διαδικτυακό εκφοβισμό, σεξουαλική εκμετάλλευση και παραπλανητικό περιεχόμενο, καθώς και μέτρα αντιμετώπισης πρακτικών που ενισχύουν την εξάρτηση από ψηφιακές πλατφόρμες. Παράλληλα, περιλαμβάνονται πρόνοιες για την αντιμετώπιση των deepfakes, την προστασία της εικόνας και της φωνής των πολιτών και τη διαφάνεια στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.
Το προσχέδιο επεκτείνεται επίσης στην προστασία των εργαζομένων από την ψηφιακή παρακολούθηση, στο δικαίωμα αποσύνδεσης εκτός ωραρίου και στη δημιουργία δημόσιου μητρώου αυτοματοποιημένων συστημάτων υψηλού αντικτύπου που χρησιμοποιούνται από κρατικούς φορείς.
Ζητούν προστασία από την ψηφιακή βία
Κατά τη σημερινή συζήτηση αναδείχθηκαν, ωστόσο, και ζητήματα που δεν καλύπτονται επαρκώς από το προσχέδιο. Η εκπρόσωπος του ΣΠΑΒΟ, Άντρη Ανδρονίκου, ζήτησε ρητή αναγνώριση της τεχνολογικά υποβοηθούμενης ενδοοικογενειακής και έμφυλης βίας, επισημαίνοντας ότι η ψηφιακή παρακολούθηση και ο έλεγχος μπορούν να συνεχίζονται ακόμη και μετά την απομάκρυνση ενός θύματος από τον κακοποιητή του.
Εισηγήθηκε την ενσωμάτωση των ψηφιακών κινδύνων στα πρωτόκολλα αξιολόγησης επικινδυνότητας, καθώς και την προσθήκη σχετικών προβλέψεων στο μελλοντικό Εθνικό Σχέδιο Δράσης.
Από την πλευρά της, η επίκουρη καθηγήτρια του ΤΕΠΑΚ Γιάννα Δανίδου έθεσε το ζήτημα της προστασίας των ενηλίκων από τη διαδικτυακή παρενόχληση και τη μη συναινετική διάδοση προσωπικού υλικού. Παράλληλα, αναφέρθηκε στα παιδιά influencers και στην ανάγκη προστασίας τους από την εμπορική εκμετάλλευση της εικόνας τους, επισημαίνοντας ότι ένα παιδί μπορεί να αποκτήσει ψηφιακό αποτύπωμα πριν ακόμη αρχίσει να μιλά.
Οι επισημάνσεις της Νομικής Υπηρεσίας
Σημαντικές παρατηρήσεις κατέθεσε και η Νομική Υπηρεσία, θέτοντας ζήτημα ως προς τη νομική μορφή και τη διατύπωση του κειμένου. Όπως επισημάνθηκε, πρέπει να αποσαφηνιστεί ότι η Διακήρυξη δεν δημιουργεί αυτομάτως νέα δικαιώματα, απαγορεύσεις ή κυρώσεις, αλλά αποτελεί πολιτική και θεσμική δέσμευση. Ζητήθηκε επίσης σαφής διάκριση μεταξύ υφιστάμενων νομικών υποχρεώσεων και αρχών που επιδιώκεται να εφαρμοστούν μελλοντικά.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής, Χρίστος Χριστοφίδης, ανέφερε ότι στόχος είναι η ολοκλήρωση της διαδικασίας και η κατάθεση του κειμένου στην Ολομέλεια με τη μορφή ψηφίσματος μέχρι το τέλος του έτους. Το προσχέδιο προβλέπει ότι, μετά την υιοθέτησή του, η εκτελεστική εξουσία θα κληθεί να καταθέσει χαρτογράφηση των νομοθετικών και θεσμικών κενών εντός έξι μηνών και Εθνικό Σχέδιο Δράσης εντός δώδεκα μηνών.
Η συζήτηση θα συνεχιστεί στις 16 Νοεμβρίου, με τους εμπλεκόμενους φορείς να καλούνται να υποβάλουν γραπτώς τις εισηγήσεις τους.
ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.
