Αφιέρωμα Euronews: Από την παλιά αγορά της Λευκωσίας στην τεχνολογική πρωτοπορία - Το κυπριακό κέντρο που αλλάζει την πόλη και δημιουργεί το μέλλον

Επιμέλεια/Μετάφραση: Γιώτα Χατζηκώστα

Αφιέρωμα του Euronews παρουσιάζει τη μεταμόρφωση ενός παλιού, εγκαταλελειμμένου κτιρίου στη Λευκωσία σε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα ανάπτυξης καινοτόμων τεχνολογιών στην περιοχή. Το Κέντρο Αριστείας CYENS, που στεγάζεται στον χώρο όπου λειτουργούσε παλαιότερα η δημοτική αγορά της παλιάς πόλης, εξελίσσεται σε περιφερειακό κόμβο έρευνας και τεχνολογίας, με εφαρμογές που εκτείνονται από την τεχνητή νοημοσύνη και την εικονική πραγματικότητα μέχρι την ιατρική, τη γεωργία και τη διαχείριση των πόλεων. Το έργο αστικής αναζωογόνησης που συνδέεται με τη λειτουργία του έχει, μάλιστα, συμπεριληφθεί στη βραχεία λίστα ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών για την κοινωνική συνοχή.

Στην καρδιά της παλιάς Λευκωσίας, περίπου 110 εργαζόμενοι, κυρίως ερευνητές, προγραμματιστές και τεχνικοί, συμμετέχουν σε περισσότερα από 50 ερευνητικά έργα. Το CYENS, το οποίο χρηματοδοτείται εν μέρει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, συγκεντρώνει διεπιστημονικές ερευνητικές ομάδες, νεοφυείς επιχειρήσεις και εταιρείες που προέκυψαν μέσα από την ερευνητική του δραστηριότητα, συνεργαζόμενο με ευρωπαϊκούς, τοπικούς και επιχειρηματικούς φορείς.

Η Λευκωσία μέσα από την εικονική πραγματικότητα

Μία από τις εφαρμογές που αναπτύσσονται στο Κέντρο αφορά τη δημιουργία διαδραστικών χαρτών της πόλης, οι οποίοι αξιοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, επαυξημένης και εικονικής πραγματικότητας. Η ομάδα του επιστήμονα πληροφορικής Παναγιώτη Χαραλάμπους αναπτύσσει ψηφιακές απεικονίσεις που μπορούν να παρουσιάζουν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο για την κυκλοφορία, τον θόρυβο, το περιβάλλον και τη ρύπανση, αλλά και να αναπαριστούν ιστορικά μνημεία στα οποία η πρόσβαση είναι περιορισμένη.

Όπως εξηγεί ο ίδιος στο Euronews, η εικονική πραγματικότητα προσφέρει νέους τρόπους αλληλεπίδρασης με ψηφιακά περιβάλλοντα, επιτρέποντας στον χρήστη να βρεθεί σε έναν χώρο στον οποίο ενδεχομένως δεν θα μπορούσε να μεταβεί, είτε λόγω απόστασης είτε εξαιτίας κινητικών δυσκολιών.

Η ομάδα αναπτύσσει, επίσης, μια εφαρμογή που θα επιτρέπει σε παιδιά να δημιουργούν τις δικές τους θεατρικές παραστάσεις, χρησιμοποιώντας ψηφιακούς ηθοποιούς. Οι χρήστες θα μπορούν να επιλέγουν τις συναισθηματικές αντιδράσεις και τις κινήσεις των χαρακτήρων, να τοποθετούν αντικείμενα στη σκηνή και να καθορίζουν τις κινήσεις των ηθοποιών και τον φωτισμό. Με αυτόν τον τρόπο, ένα ψηφιακό περιβάλλον μετατρέπεται σε διαδραστικό θεατρικό εργαστήρι.

Τεχνολογία για την υγεία και τον αθλητισμό

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το Senssos, μια τεχνολογική εφαρμογή που αξιοποιεί αισθητήρες για την παρακολούθηση των κινήσεων του σώματος και της μυϊκής δραστηριότητας. Η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της απόδοσης μουσικών, εντοπίζοντας ανισορροπίες κατά την εκτέλεση, αλλά και να προσφέρει χρήσιμα δεδομένα σε φυσιοθεραπευτές για την αξιολόγηση και την αποκατάσταση των ασθενών τους.

Ο Χρίστος Ιωάννου, ερευνητής και συνιδρυτής της εταιρείας που αναπτύσσει το Senssos, εξηγεί ότι η ομάδα δημιούργησε δικό της εξοπλισμό, με στόχο να αντικαταστήσει τα εμπορικά διαθέσιμα συστήματα με μια οικονομικότερη, πιο εύχρηστη και γρήγορη λύση. Οι αισθητήρες μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο στο σπίτι όσο και σε χώρους αποκατάστασης και προπόνησης.

Ανάλογη εφαρμογή αναπτύσσεται και στον χώρο του αθλητισμού. Η τεχνολογία της εταιρείας Darefore επιτρέπει την παρακολούθηση παραμέτρων όπως ο ρυθμός τρεξίματος, ο χρόνος επαφής του ποδιού με το έδαφος και οι καρδιακοί παλμοί. Οι αθλητές λαμβάνουν άμεση ανατροφοδότηση κατά την προπόνησή τους, χωρίς να είναι απαραίτητη η συνεχής παρουσία προπονητή, ενώ τα δεδομένα μπορούν να αναλυθούν αργότερα από τους ίδιους, τον προπονητή ή κάποιον ειδικό.

Από τα εργαστήρια στα χωράφια και τους δήμους

Η τεχνολογία που αναπτύσσεται στο CYENS δεν περιορίζεται στα ερευνητικά εργαστήρια. Μία από τις εφαρμογές της αφορά τον αγροτικό τομέα, με τον μηχανικό λογισμικού Χάρη Ψαλλιδόπουλο να εργάζεται στην ανάπτυξη εφαρμογών εικονικής πραγματικότητας και τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να βοηθήσουν τους γεωργούς να βελτιώσουν τις καλλιεργητικές τους πρακτικές και να αυξήσουν την παραγωγή τους.

Όπως αναφέρει, οι γεωργοί αντιμετώπισαν θετικά την ιδέα αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης, της εκτεταμένης πραγματικότητας και των ρομποτικών συστημάτων, χωρίς ωστόσο να γνωρίζουν ότι τέτοιες τεχνολογίες είναι ήδη διαθέσιμες για χρήση στον κλάδο τους.

Παράλληλα, ερευνητικές ομάδες αναπτύσσουν εργαλεία για την καταγραφή, την προστασία και την καλύτερη διαχείριση των δέντρων και των χώρων πρασίνου στις πόλεις. Μέσα από την πρωτοβουλία Cyprus Trees Initiative, οι δημοτικές υπηρεσίες μπορούν να εντοπίζουν ευκολότερα τα σημεία όπου χρειάζεται κλάδεμα ή φύτευση νέων δέντρων, ενώ τα δεδομένα συνδυάζονται με μελέτες για το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας και την αύξηση της θερμοκρασίας στις πόλεις. Στόχος είναι οι δήμοι να σχεδιάζουν πιο αποτελεσματικά τις παρεμβάσεις τους για τη μείωση της ζέστης.

Ο Δήμος Λευκωσίας αξιοποιεί ήδη ορισμένες από τις λύσεις αυτές. Μία χαρακτηριστική εφαρμογή είναι το DumpMapper, το οποίο βοηθά στον εντοπισμό και την καταγραφή παράνομων χώρων απόρριψης αποβλήτων, ακόμη και μικρής έκτασης. Σε περιοχή 50 τετραγωνικών χιλιομέτρων στη Λευκωσία έχουν εντοπιστεί, μέσω της συγκεκριμένης τεχνολογίας, 98 περιστατικά παράνομης απόρριψης, τα οποία καταγράφονται στον χάρτη ανάλογα με το είδος των αποβλήτων.

Ο δήμαρχος Λευκωσίας, Χαράλαμπος Προύντζος, χαρακτηρίζει το CYENS σημαντικό κοινωνικοοικονομικό παράγοντα για την πόλη, επισημαίνοντας ότι η παρουσία του φέρνει κοντά ακαδημαϊκούς, ερευνητές, τον Δήμο και την επιχειρηματική κοινότητα, με στόχο τη δημιουργία πρακτικών λύσεων που μπορούν να εφαρμοστούν στην καθημερινότητα.

Στόχος να μείνουν στην Κύπρο οι νέοι επιστήμονες

Πέρα από τις τεχνολογικές εφαρμογές, το Κέντρο φιλοδοξεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της φυγής εξειδικευμένου επιστημονικού δυναμικού από την Κύπρο. Ο διευθύνων σύμβουλος του CYENS, Γιώργος Χρυσάνθου, υποστηρίζει ότι η διατήρηση και η ανάπτυξη του ανθρώπινου ταλέντου αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διεύρυνση της κυπριακής οικονομίας πέρα από τον τουρισμό.

Όπως σημειώνει, η Κύπρος δεν μπορεί να ανταγωνιστεί μεγάλες οικονομίες στη βαριά βιομηχανία, διαθέτει όμως εξειδικευμένους μηχανικούς, ερευνητές και φοιτητές, τους οποίους χρειάζεται να διατηρήσει στη χώρα και να αξιοποιήσει δημιουργώντας νέες οικονομικές δραστηριότητες στον τομέα της τεχνολογίας.

Το CYENS δραστηριοποιείται, ακόμη, στην επεξεργασία εικόνας και στα γραφικά υπολογιστών, αναπτύσσοντας συστήματα τεχνητής νοημοσύνης για την αναγνώριση και παρακολούθηση αντικειμένων σε πραγματικό χρόνο, με εφαρμογές που εκτείνονται από την ψυχαγωγία μέχρι την ασφάλεια στη θάλασσα. Ερευνητές του Κέντρου εργάζονται επίσης στην αξιοποίηση της επιστήμης των δεδομένων και της μηχανικής μάθησης για την ανάλυση ιατρικών πληροφοριών, με στόχο την καλύτερη διάγνωση, πρόγνωση και θεραπευτική αντιμετώπιση ασθενών.

Στο πεδίο του πολιτισμού, το έργο Magic Lantern φιλοδοξεί να μετατρέψει τα βιβλία σε διαδραστικές εμπειρίες επαυξημένης πραγματικότητας, για χρήση σε μουσεία, γκαλερί, βιβλιοθήκες και αρχεία. Οι δημιουργοί του επισημαίνουν ότι η φυσική επαφή με ένα βιβλίο προσφέρει διαφορετική εμπειρία από την απλή χρήση μιας οθόνης και μπορεί να ενισχύσει τη μαθησιακή διαδικασία.

Το Κέντρο έχει προσελκύσει και καλλιτέχνες που πειραματίζονται με τις δημιουργικές δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης. Σε ένα από τα εγχειρήματα, οι καλλιτέχνες Τινγκ Χουν Λιου και Λεόν Ετιέν Κιρ ζήτησαν από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης να δημιουργήσουν εικόνες χωρίς ανθρώπινη καθοδήγηση, διερευνώντας τι μπορεί να προκύψει όταν οι μηχανές αλληλεπιδρούν αποκλειστικά μεταξύ τους.

Η δραστηριότητα του CYENS αποτυπώθηκε και στο πρόσφατο καλλιτεχνικό φεστιβάλ FLOWS, το οποίο συνδιοργάνωσε το Κέντρο και συγκέντρωσε προτάσεις 60 καλλιτεχνών από 15 χώρες. Από ένα παλιό κτίριο της δημοτικής αγοράς, η Λευκωσία φιλοξενεί πλέον έναν χώρο όπου η επιστήμη, η τεχνολογία, η επιχειρηματικότητα και ο πολιτισμός συναντώνται, με φιλοδοξία να δημιουργήσουν νέες προοπτικές για την πόλη και την Κύπρο.