Φόρμα αναζήτησης

Δρ Σάββας Ψαρέλης: Οι επιθετικές θεραπείες αλλάζουν την πορεία των ρευματοπαθειών



Η εξατομικευμένη αντιμετώπιση των ρευματικών νοσημάτων σημαίνει πως κάθε ασθενής πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστή περίπτωση και ότι για την ολιστική αντιμετώπιση της υγείας του είναι απαραίτητη η συνεργασία διαφορετικών ειδικοτήτων. Η επικοινωνία ανάμεσα στον γιατρό και τον ασθενή είναι ουσιαστική για την πορεία των εν λόγω παθήσεων, με στόχο τη βελτίωση των συμπτωμάτων και κατ’ επέκταση της ποιότητας ζωής του. Ο ρευματολόγος, βοηθός διευθυντής του Ρευματολογικού Τμήματος του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, δρ Σάββας Ψαρέλης μιλά στον “Π” για τη δουλειά που επιτελείται στο εν λόγω τμήμα όσον αφορά τη διαγνωστική προσέγγιση, τη θεραπευτική παρέμβαση και την παρακολούθηση ρευματοπαθών. Αναφέρεται στην πρόοδο που έχει συντελεστεί αλλά και στις ανάγκες, ελλείψεις, καθώς και στις υποχρεώσεις, οι οποίες απορρέουν από την εθνική στρατηγική για την αντιμετώπιση ρευματικών και μυοσκελετικών παθήσεων στην Κύπρο.

Καταρχάς, σε ποια νοσήματα αναφερόμαστε με τον όρο ρευματικές παθήσεις;
Ο όρος ρευματικές παθήσεις περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα παθήσεων. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνονται περισσότερες από 200 παθήσεις, όπως τα αυτοάνοσα συστηματικά νοσήματα (η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η ψωριασική αρθρίτιδα, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η συστηματική σκληροδερμία, η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα, κ.λπ.) τα αυτοφλεγμονώδη νοσήματα (π.χ. οικογενής μεσογειακός πυρετός), τα εκφυλιστικά νοσήματα (π.χ. οστεοαρθρίτιδα, οστεοπόρωση) και αρκετές παθήσεις των οστών, των μυών και των μαλακών μορίων (θυλακίτιδες, τενοντίτιδες, οσφυαλγία, ινομυαλγία κ.λπ.).

Ποια είναι η συχνότητα των συγκεκριμένων παθήσεων στον γενικό πληθυσμό στην Κύπρο;
Λόγω ακριβώς της ετερογένειας αυτών των παθήσεων, οι ρευματοπάθειες παρουσιάζουν διαφορετική συχνότητα εμφάνισης. Για παράδειγμα, η ρευματοειδής αρθρίτιδα που είναι η πιο συχνή φλεγμονώδης αρθρίτιδα εμφανίζεται στο 1-2% του πληθυσμού, ενώ η οστεοαρθρίτιδα εμφανίζεται στο 20-30%. Υπάρχουν και παθήσεις που εμφανίζονται σπάνια, όπως, για παράδειγμα, μια περίπτωση ανά εκατομμύριο πληθυσμού. Να σημειωθεί ότι δεν υπάρχουν στατιστικά δεδομένα για την Κύπρο και τα στοιχεία αυτά προκύπτουν κατά αναλογία με τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Το ελπιδοφόρο είναι ότι έχει ξεκινήσει μια προσπάθεια από τη Ρευματολογική Εταιρεία Κύπρου να καταγραφεί η συχνότητα των παθήσεων αυτών στην Κύπρο, και ελπίζουμε να έχει αποτελέσματα, ώστε να υπάρξει μια βάση δεδομένων.

Καταγράφεται αύξηση σε συγκεκριμένες ρευματικές παθήσεις στον τόπο μας;
Σίγουρα τα τελευταία χρόνια διαγιγνώσκονται όλο και περισσότεροι άνθρωποι με κάποια ρευματοπάθεια και υπάρχει μια αίσθηση ότι σημειώνεται αύξηση. Ωστόσο, παραμένει αναπάντητο, αν αυτό οφείλεται σε πραγματική αύξηση ή είναι λόγω καλύτερης ενημέρωσης του πληθυσμού για τις ρευματικές παθήσεις ή στην ύπαρξη νέων διαγνωστικών τεχνικών και ιατρικής εμπειρογνωμοσύνης. Σαν παράδειγμα μπορώ να σας αναφέρω τον οικογενή μεσογειακό πυρετό που πριν από είκοσι χρόνια ήταν άγνωστη πάθηση. Σήμερα με την κλινική υποψία και τον γονιδιακό έλεγχο είναι εύκολη η διάγνωση. Για να μιλάμε όμως σίγουρα για αύξηση πρέπει να υπάρχουν συνεχώς στατιστικά δεδομένα. Ποιο είναι το ηλικιακό πλαίσιο των ασθενών;
Και εδώ υπάρχει διακύμανση ανάλογα με την πάθηση. Συνήθως τα αυτοάνοσα εμφανίζονται σε μεγαλύτερη συχνότητα στη νεαρή και τη μέση ηλικία ενώ τα εκφυλιστικά κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις εμφάνισης ακόμα και στην παιδική ηλικία.

Έχουμε κάποια ασφαλή δεδομένα μέχρι στιγμής για τις παιδικές ρευματοπάθειες;
Η συχνότητα εμφάνισης των ρευματικών παθήσεων στα παιδιά είναι πολύ χαμηλότερη απ’ ό,τι στους ενήλικες. Συγκεκριμένα, η νεανική ιδιοπαθής αρθρίτιδα, η οποία είναι η πιο συχνή ρευματική πάθηση στα παιδιά, εμφανίζεται σε 1 κάθε 1.000 παιδιά. Αυτή περίπου είναι και συχνότητα εμφάνισης του παιδικού διαβήτη και της επιληψίας.

Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης

Πόσο καθοριστική είναι η έγκαιρη διάγνωση για την πορεία, εξέλιξη των υπό αναφορά παθήσεων;
Επειδή, αρκετά από αυτά τα νοσήματα μπορεί να προκαλέσουν μη αναστρέψιμες βλάβες σε αρκετά όργανα του ανθρώπινου οργανισμού, είναι πολύ κρίσιμη η έγκαιρη διάγνωση και η άμεση έναρξη θεραπείας, ώστε να αποφευχθούν μόνιμες αναπηρίες. Επομένως είναι πολύ ουσιώδες και επικερδές για έναν ασθενή με συμπτώματα ρευματικής πάθησης, να παραπέμπεται άμεσα στον ρευματολόγο και να λαμβάνει την κατάλληλη θεραπεία.

Στο Ρευματολογικό Τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας φθάνουν περιστατικά απ’ όλη την Κύπρο;
Το Ρευματολογικό Τμήμα του Γενικού Νοσοκομείο Λευκωσίας είναι το μόνο οργανωμένο τμήμα παγκύπρια. Συγκεκριμένα αποτελείται από τέσσερις ρευματολόγους, τρεις νοσηλευτές και γραμματειακό προσωπικό συγκεντρωμένους σε έναν χώρο. Με δεδομένη την εμπειρογνωμοσύνη που διαθέτουμε αλλά και την υποστήριξη από τις υποδομές και τις άλλες ειδικότητες που προσφέρονται στο ΓΝ Λευκωσίας (το μεγαλύτερο νοσοκομείο της Κύπρου), προσφέρουμε υπηρεσίες φροντίδας εφάμιλλης κέντρων του εξωτερικού. Επιπλέον, εδώ και επτά μήνες λειτουργούμε μια πρότυπη μονάδα, τη Μονάδα Ημερήσιας Φροντίδας Φλεγμονωδών Νοσημάτων, στην οποία καθημερινά λαμβάνουν με ασφάλεια, υψηλού επιπέδου ποιοτικές υπηρεσίες (ενδοφλέβιες θεραπείες με βιολογικούς παράγοντες, ανοσοτροποιητικών, οστεοπόρωσης, κ.λπ.), δεκάδες ασθενείς με ρευματοπάθειες και παθήσεις του γαστρεντερικού (φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου, κ.ά.) και του δέρματος (ψωρίαση, κ.ά.). Επιπρόσθετα, το τμήμα μας συνεργάζεται με την Πανεπιστημιακή Παθολογική και Ρευματολογική Κλινική του Αττικού Νοσοκομείου στην Ελλάδα σε ό,τι αφορά δύσκολα περιστατικά.

Εξυπηρετούνται άμεσα οι ασθενείς, σε επίπεδο παρακολούθησης και θεραπείας ή δημιουργούνται λίστες αναμονής;
Το Ρευματολογικό Τμήμα λειτουργεί καθημερινά εξωτερικά ιατρεία. Λόγω της χρονιότητας των παθήσεων οι ασθενείς μας χρειάζονται τακτική παρακολούθηση και προγραμματισμένη θεραπεία. Επίσης, προσφέρουμε και συμβουλευτική ιατρική για νοσηλευόμενους ασθενείς στις υπόλοιπες κλινικές του νοσοκομείου μας. Τα παραπάνω μπορεί να δυσκολέψουν κάπως την πρόσβαση σε ένα νέο περιστατικό, ωστόσο καταβάλλεται προσπάθεια για όσο το δυνατό αμεσότερη εξυπηρέτηση των ασθενών και σίγουρα κανένα επείγον περιστατικό δεν μένει χωρίς ιατρική φροντίδα.

Η υφιστάμενη στελέχωση ανταποκρίνεται στις υπάρχουσες ανάγκες;
Η υφιστάμενη στελέχωση σαν αριθμός είναι ικανοποιητικός, ωστόσο λόγω και άλλων υποχρεώσεών μας (αποσπάσεων, συμμετοχή σε επιτροπές, διδακτικά καθήκοντα) ενδεχομένως να δημιουργούνται μικροπροβλήματα. Πάντως, στις παρούσες ανάγκες κατά γενική ομολογία αντεπεξερχόμαστε πολύ ικανοποιητικά. Αν σκεφτείτε ότι από το 2007 έως το 2017 ήμασταν δύο μόνο ρευματολόγοι χωρίς τμήμα και τώρα είμαστε τέσσερις με νοσηλευτικό και γραμματειακό προσωπικό, σε οργανωμένο χώρο, η πρόοδος που έγινε ήταν τεράστια.

Ποιες ελλείψεις και ανάγκες εντοπίζονται σε σχέση με την εφαρμογή της αναθεωρημένης εθνικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση ρευματικών και μυοσκελετικών παθήσεων; Ενημέρωση, διάγνωση, θεραπεία, αποκατάσταση, δημιουργία Ρευματολογικής Κλινικής.
Στον τομέα της ενημέρωσης είχαν γίνει σημαντικά βήματα τα τελευταία χρόνια. Τώρα, λόγω της πανδημίας υπάρχει μια στασιμότητα. Με την επιστροφή στην κανονικότητα ελπίζω να υπάρξει δυναμική επανέναρξη γιατί είναι καθοριστικό να γνωρίζει ο γενικός πληθυσμός, αλλά και ο υπόλοιπος ιατρικός κόσμος τα συμπτώματα των ρευματικών παθήσεων ώστε να γίνεται άμεση παραπομπή στον ειδικό. Όσον αφορά τη διάγνωση και τη θεραπευτική αντιμετώπιση των ρευματικών παθήσεων είμαστε σε πάρα πολύ καλό επίπεδο. Έχουμε στην Κύπρο έμπειρους και καταρτισμένους ρευματολόγους και με την πρόσφατη αναθεώρηση των πρωτοκόλλων, έχουμε στη διάθεσή μας όλα σχεδόν τα διαθέσιμα φάρμακα. Στον τομέα της αποκατάστασης, όπως ήδη έχουμε αναφέρει, πρέπει να γίνουν πολλά σε θέματα οργάνωσης, υποδομών κ.λπ. Τέλος, η δημιουργία Ρευματολογικής Κλινικής, που αποτελεί διακαή πόθο των ασθενών με ρευματοπάθεια, είναι στα μακροπρόθεσμα σχέδιά μας, καθώς απαιτείται υποδομή, αλλά και πρόσληψη επιπρόσθετου ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού.

Έχουν όλοι οι ασθενείς πρόσβαση στις νέες, καινοτόμες θεραπείες οι οποίες χορηγούνται στο Ρευματολογικό Τμήμα του ΓΝ Λευκωσίας;
Στο τμήμα μας οι ασθενείς έχουν πρόσβαση σε όλες τις καινοτόμες και σύγχρονες θεραπείες όπως τη χορήγηση βιολογικών θεραπειών, ανοσοσφαιρινών, ανοσοτροποιητικών, θεραπειών για οστεοπόρωση, κ.λπ.). Οι θεραπείες αυτές έχουν αλλάξει τη φυσική πορεία των ρευματοπαθών βελτιώνοντας και την ποιότητα ζωής τους. Μάλιστα, με τη λειτουργία της Μονάδας Ημερήσιας Φροντίδας Φλεγμονωδών Νοσημάτων με οκτώ κρεβάτια έγχυσης και εξειδικευμένο νοσηλευτικό προσωπικό, λύθηκε το μακροχρόνιο πρόβλημα εύρεσης χώρου για να χορηγηθούν αυτές οι θεραπείες.

Τι γίνεται όμως με τα περιστατικά για τα οποία απαιτείται αποκατάσταση;
Δυστυχώς, ο τομέας της αποκατάστασης πάσχει γενικά στην Κύπρο. Το ΓΝ Λευκωσίας διαθέτει τμήμα για αποκατάσταση ατόμων με παραπληγία και νευρομυικών παθήσεων αλλά η πρόσβαση σε αυτό ασθενών με ρευματοπάθειες είναι αρκετά δύσκολη. Υπάρχουν και κάποια ιδιωτικά κέντρα αποκατάστασης, αλλά γενικά η αποκατάσταση των ρευματοπαθειών είναι πολυεπιπέδη, χρονοβόρα και κοστοβόρα. Απαιτούνται συστηματικές προσπάθειες για δημιουργία μεγαλύτερων και περισσότερων κέντρων αποκατάστασης. Ας ελπίζουμε αυτό να επιτευχθεί στο πλαίσιο του ΓεΣΥ.

Υπάρχουν νεότερες εξελίξεις όσον αφορά τη θεραπευτική προσέγγιση των ρευματικών παθήσεων;
Ευτυχώς ναι. Σήμερα διαθέτουμε αρκετά νέα φάρμακα που αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τις πλείστες από τις ρευματοπάθειες. Επιπλέον, έχει βελτιωθεί η διαγνωστική μας ικανότητα με τη χρήση νέων πιο ειδικών εξετάσεων, αλλά και η στρατηγική με την οποία αντιμετωπίζουμε αυτές τις ασθένειες. Έτσι, σήμερα είμαστε πολύ πιο επιθετικοί στη θεραπευτική μας προσέγγιση και μπορούμε να αντιμετωπίζουμε επιτυχώς παθήσεις με σημαντική νοσηρότητα και θνητότητα.

H σημασία και ο ρόλος της πολυθεματικής ομάδας για την ολιστική προσέγγιση των εν λόγω παθήσεων.
Οι ρευματικές παθήσεις είναι συνήθως πολυσυστηματικές, δηλαδή εκτός από τις αρθρώσεις προσβάλλουν και άλλα όργανα. Επομένως χρειάζεται η από κοινού αντιμετώπιση με άλλες ειδικότητες, νεφρολόγους, πνευμονολόγους, νευρολόγους, και άλλους επαγγελματίες υγείας όπως φυσικοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, κ.λπ.). Σε όλη αυτήν την κοινή προσπάθεια συντονιστής είναι ο ρευματολόγος. Η ολοκληρωμένη αντιμετώπιση φέρνει και τα καλύτερα αποτελέσματα.

Ο ρευματολόγος, βοηθός διευθυντής του Ρευματολογικού Τμήματος του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, δρ Σάββας Ψαρέλης.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.