Φόρμα αναζήτησης

Η Ευρώπη στις μέρες της πανδημίας

Με δυσκολία και μετά από πολλές παλινδρομήσεις που κόστισαν σε χιλιάδες τη ζωή τους, η Ευρωπαϊκή Ένωση έβαλε κάτω τις βάσεις ενός πρακτικού συντονισμού κατά της πανδημίας του κορωνοϊού, αναζητώντας τα κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία ώστε να αξιοποιήσει το συγκριτικό της πλεονέκτημα. Για αρκετές εβδομάδες, οι οποίες εκ των υστέρων αποδείχθηκαν πως ήταν οι πιο κρίσιμες, η Ευρώπη -ως κυβερνήσεις και ως ευρωπαϊκοί θεσμοί- δεν συντονίστηκε ώστε οι περιορισμοί στη διακίνηση εντός και μεταξύ των χωρών να έχουν αποτέλεσμα.

Τις επόμενες εβδομάδες, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες αρχίζουν επιτέλους να στηρίζουν η μια την άλλη και καθώς η ΕΕ συγκεντρώνει τα αποθέματα και τις δυνατότητές της, η δημόσια συζήτηση θα επικεντρωθεί στο αν αρκεί η στήριξη των κρατών μελών από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας ή αν ήρθε το πλήρωμα του χρόνου για τη δημιουργία ενός κοινού πιστωτικού μέσου ή ευρωομόλογου.

Η πανδημία φέρνει στην επιφάνεια και βαθύτερα ερωτήματα με μεγάλες προεκτάσεις για το μέλλον της Ευρώπης, με την Κομισιόν να φέρνει στην επιφάνεια την ανάγκη ενίσχυσης των δυνατοτήτων της ΕΕ εν καιρώ κρίσεων. Το σίγουρο είναι, και πρέπει να το επαναλαμβάνουμε και στους εαυτούς μας για να γίνεται κατανοητό, πως βρισκόμαστε σε σημείο καμπής στην ιστορία του πλανήτη, της Ευρώπης και της χώρας μας. Ήδη βρισκόμαστε στο επίκεντρο του κορωνοϊού, καθώς σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, η Ευρώπη είναι η ήπειρος με τους περισσότερους θανάτους – 17 χιλιάδες από ένα σύνολο 25 χιλιάδων παγκόσμια.

Ευρωομόλογο rebranded

Η πρόταση και η διαφωνία που προέκυψε για ένα κοινό ομόλογο που θα εκδίδεται από ευρωπαϊκό θεσμό και με το οποίο θα μπορούν να αντλούνται κεφάλαια αποκλειστικά για χρηματοδότηση των αναγκών των κρατών μελών κατά του κορωνοϊού, αποτελούν μια επανάληψη των χρόνων της οικονομικής κρίσης. Είναι έτοιμες οι πλούσιες χώρες να βάλουν στο πλάι το ταμπού του διαμοιρασμού του χρέους, όπως έβαλαν στο πλάι το ταμπού της αγοράς χρέους;

Οι σχολές σκέψεις θυμίζουν πολύ εκείνη την εποχή: την πρόταση με το ατυχές όνομα «κορωνοομόλογο» υπογράφουν η Ιταλία και η Ισπανία μαζί με την Ελλάδα, το Βέλγιο, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, την Πορτογαλία, τη Σλοβενία και τη Γαλλία. Όπως και τότε, λύσεις στα υπάρχοντα εργαλεία ψάχνουν χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία, η Αυστρία και η Φινλανδία. Πέρα από τη πικρία των Ιταλών και την αταβιστική αντίδραση της ελληνόφωνης κοινής γνώμης απέναντι στην «κακιά Γερμανία», οι δύο πλευρές έχουν συγκεκριμένα επιχειρήματα. Γι’ αυτό και την Πέμπτη οι ηγέτες των κρατών μελών δεν υιοθέτησαν την ιδέα, αλλά και ούτε την απέρριψαν αποφασιστικά, και έριξαν την μπάλα στο Eurogroup.

Η εντολή, όπως την περιέγραψε ο πρόεδρος της ομάδας των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης, Μάριο Σεντένο, χωράει λίγο από όλα. Το Eurogroup θα συναντηθεί τις επόμενες μέρες για να καθορίσει ακριβώς το πώς ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας θα αξιοποιηθεί για να σώσει μέσω δανεισμού τις οικονομίες της Ευρώπης (και κυρίως ποιοι θα είναι οι όροι αυτής της βοήθειας), αλλά και για «να εξετάσει άλλες καινοτόμες λύσεις».

Στην ουσία η συζήτηση των ερχόμενων εβδομάδων ενόψει του επόμενου τηλεσυμβουλίου κινείται μεταξύ της επιμονής των χωρών που πλήττονται περισσότερο πως βρισκόμαστε σε μια έκτακτη κατάσταση και γι’ αυτό οι παλιοί κανόνες πρέπει να χαλαρώσουν και να δημιουργηθούν νέοι, και της επιμονής των πλουσιότερων χωρών πως τα εργαλεία που ήδη υπάρχουν αρκούν.

Ώρα για νέες ιδέες

Σε αυτή τη συζήτηση η Κομισιόν φαίνεται να βρίσκεται στο πλευρό των νέων ιδεών, καθώς κοινοτικοί αξιωματούχοι δηλώνουν εκνευρισμένοι λόγω της αρχικής απροθυμίας της Γαλλίας και της Γερμανίας. Πρακτικά φαίνονται να συμφωνούν πως εν καιρώ κρίσης αυτό που χρειάζεται είναι χαλάρωση των κανόνων και αξιοποίηση της ευκαιρίας για ενίσχυση των ευρωπαϊκών μηχανισμών. Μιλώντας άλλωστε από το βήμα της ευρωβουλής νωρίτερα την ίδια ημέρα, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν άφησε αιχμές κατά της Γαλλίας και της Γερμανίας. «Όταν η Ευρώπη χρειαζόταν πραγματικά την αλληλεγγύη, πάρα πολλοί κοίταξαν μόνο τον εαυτό τους» ανέφερε, χωρίς να αναφερθεί συγκεκριμένα στις δύο χώρες, οι οποίες είχαν απαγορεύσει την εξαγωγή ιατρικού εξοπλισμού σε άλλα κράτη μέλη στην αρχή της κρίσης.

Ταυτόχρονα η Κομισιόν ξεκίνησε με μια επιθετική επικοινωνιακή προσέγγιση να υπογραμμίζει την αλληλεγγύη που (πλέον) τα κράτη μέλη δείχνουν σε πρακτικά ζητήματα, προωθώντας παράλληλα τη δημιουργία ενός κοινού αποθέματος εξοπλισμού, την από κοινού αγορά εξοπλισμού με κοινές προσφορές, αλλά και τις αποφάσεις για άρση των κανόνων δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Οι προσπάθειες αυτές φέρουν και τα βαρίδια των επιλογών του κάθε κράτους μέλους, ή και των αμαρτιών του παρελθόντος. Την ίδια στιγμή που η Ευρώπη προσπαθεί να προωθήσει την αλληλεγγύη, η Ουγγαρία ψάχνει ευκαιρίες να επιβάλει τον αυταρχισμό και την αποσιώπηση της αντίθετης άποψης στο εσωτερικό της. Και ενώ όλοι μιλούν σήμερα για αλληλεγγύη, τα κράτη του Νότου υποδεικνύουν πως ο λόγος που δυσκολεύονται να διαχειριστούν την πανδημία είναι και η συρρίκνωση του τομέα της υγείας μετά από χρόνια λιτότητας.

Η επόμενη μέρα μετά την πανδημία

Τα αποτελέσματα των μέτρων που λαμβάνονται σήμερα δεν είναι θεωρητικά. Εκ των πραγμάτων σε μερικές εβδομάδες θα δούμε τι αποδίδουν τα μέτρα σε κρατικό επίπεδο για διαχείριση της πανδημίας, μείωση των κρουσμάτων και μεγαλύτερου ποσοστού θεραπείας, όπως και οι προσπάθειες της Κομισιόν, του Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για στήριξη των κρατών, συντονισμό και δημιουργία εμβολίου. Η επόμενη μέρα θα βρει την Ευρώπη να αναζητεί ακόμα τον δρόμο για το μέλλον που αναζητούσε και πριν την πανδημία. Ήδη οι ηγέτες των κρατών μελών έχουν ζητήσει από την Κομισιόν και το Συμβούλιο – σε συνεργασία με άλλους ευρωπαϊκούς οργανισμούς και κυρίως την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, να καταθέσουν οδικό χάρτη και σχέδιο δράσης για την ανάκαμψη των οικονομιών της ηπείρου. Ταυτόχρονα, για πρώτη φορά τα συμπεράσματα μιλούν για τη δημιουργία ενός πιο φιλόδοξου συστήματος διαχείρισης κρίσεων εντός της ΕΕ.

Πέρα από τη γραφειοκρατική γλώσσα για οδικούς χάρτες και σχέδια δράσης, γίνεται εύκολα κατανοητό πως η συζήτηση που ξεκινά και θα συνεχιστεί όταν κατακαθίσει ο κουρνιαχτός της ανθρωπιστικής καταστροφής είναι η ίδια συζήτηση που οι θεσμοί ήθελαν να ξεκινήσουν με τη Σύνοδο για το Μέλλον της Ευρώπης. Η συζήτηση αυτή ξεκινά αναπόφευκτα από την ενίσχυση των εξουσιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε θέματα υγείας και έκτακτων καταστάσεων – και σε μια παράδοξη σύμπτωση για την Κύπρο, περνά μέσα από τη δουλειά που άφησε πίσω του ο Χρήστος Στυλιανίδης ως επίτροπος Διαχείρισης Κρίσεων και τη δουλειά που καλείται να φέρει εις πέρας σε δύσκολες συνθήκες η Στέλλα Κυριακίδου ως επίτροπος Υγείας.

Ακόμα πιο παράδοξο είναι πως και σε αυτή τη συγκυρία η κυπριακή κυβέρνηση και πάλι δεν προωθεί στη δημόσια συζήτηση τη δική της προσέγγιση σε αυτά τα θέματα, αποφεύγοντας να πάρει θέση που να διαφωνεί ενδεχομένως με τη φιλόδοξη τάση με την οποία τάσσεται η Ελλάδα ή με την προσεκτική τάση με την οποία τάσσεται η Γερμανία. Είναι στις Βρυξέλλες και στις μεγάλες πρωτεύουσες που θα αποφασιστεί το μέλλον της Ευρώπης. Και από το αν οι χώρες της θα απομακρυνθούν ψάχνοντας λύσεις στο εσωτερικό τους, ή αν θα αγκαλιάσουν τις δυνατότητες που μόνο από κοινού μπορούν να ασκήσουν.

 

 

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.