Η Μονάδα Πτητικών Μέσων του Τμήματος Δασών διαθέτει σήμερα μόλις δύο ιδιόκτητα πυροσβεστικά αεροσκάφη εκ των οποίων το ένα είναι καθηλωμένο λόγω επισκευής. Πρόκειται για ένα ψεκαστικό/πυροσβεστικό αεροσκάφος τύπου Thrush 550P, αμερικανικής κατασκευής με μεταφορική ικανότητα 2.050 λίτρων νερού το οποίο αγοράστηκε το 2005 και ενός δεύτερου πυροσβεστικού/ψεκαστικού αεροσκάφους τύπου Air Tractor 802F επίσης αμερικανικής κατασκευής, με μεταφορική ικανότητα 3.107 λίτρων νερού/ψεκαστικού υλικού, το οποίο αγοράστηκε το 2009.
Εξαιτίας της μη αγοράς άλλων ιδιόκτητων αεροσκαφών πυρόσβεσης παρά τις συνεχώς αυξανόμενες ανάγκες, ιδιαίτερα την καλοκαιρινή περίοδο, η Κυπριακή Δημοκρατία υποχρεώνεται κάθε χρόνο να δαπανάει αρκετά εκατομμύρια ευρώ για την κάλυψη αυτών των αναγκών, με τη μίσθωση πυροσβεστικών αεροσκαφών και αγορά υπηρεσιών πιλότων. Σήμερα η Δημοκρατία νοικιάζει έξι πυροσβεστικά αεροπλάνα.
Εξαιτίας της εγκληματικής ολιγωρίας που επιδείχθηκε όλα αυτά τα χρόνια, η Κυπριακή Δημοκρατία δεν διαθέτει τα απαραίτητα μέσα, ούτε το απαιτούμενο προσωπικό και οι ανάγκες καλύπτονται με αγορά υπηρεσιών έναντι πολύ υψηλού κόστους, κατήγγειλε με χθεσινή ανακοίνωσή της η Ελεγκτική Υπηρεσία.
Το ότι δεν καταφέραμε να αποκτήσουμε τον δικό μας στόλο αεροπλάνων για σκοπούς πυρόσβεσης, δεν είναι καθόλου τυχαίο. Όπως δεν είναι καθόλου τυχαίο και το γεγονός ότι, η Ελεγκτική Υπηρεσία υποχρεώθηκε πριν από έναν χρόνο να προσφύγει στην ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς εξαιτίας των σοβαρών ευρημάτων που αποκάλυψε ο έλεγχός της για τον δημόσιο διαγωνισμό που προκηρύχθηκε από το Τμήμα Δασών, τον Σεπτέμβριο του 2022, με σκοπό την αγορά τριών πυροσβεστικών αεροπλάνων. Διαγωνισμός που όπως αποκαλύφθηκε ήταν φωτογραφικός με αποτέλεσμα την ακύρωσή του. Ο εν λόγω διαγωνισμός προκηρύχθηκε εκ νέου τον Οκτώβριο του 2023 με εκτιμώμενη δαπάνη τα €16 εκατ. Η αποσφράγιση των προσφορών έγινε στις 28/5/2024 και οι προσφορές βρίσκονται στο στάδιο της αξιολόγησης.
Διαγωνισμός για.... έναν προσφοροδότη
Στη βάση τεσσάρων σχετικών εκθέσεων που ετοιμάστηκαν κατά την περίοδο 2013-2018 αποφασίστηκε, μετά από συσκέψεις στο Προεδρικό, η αγορά δύο νέων αεροπλάνων πυρόσβεσης και η αντικατάσταση του αεροπλάνου τύπου Thrush που διαθέτει το Τμήμα Δασών, το οποίο, είναι καθηλωμένο καθώς η μηχανή του στάλθηκε στο εξωτερικό για επισκευή.
Στο πλαίσιο, λοιπόν, της παραπάνω απόφασης, τον Σεπτέμβριο του 2022, το Τμήμα Δασών προκήρυξε ανοικτό διαγωνισμό για την αγορά τριών αεροπλάνων πυρόσβεσης και υπηρεσιών πιλότων για την περίοδο 2023-2027 με δικαίωμα ανανέωσης για τα έτη 2028 και 2029 συνολικής εκτιμώμενης δαπάνης €13,5 εκατ. συν ΦΠΑ.
Όπως καταγράφει η Ελεγκτική Υπηρεσία στην έκθεσή της που έδωσε στη δημοσιότητα στις 14/12/2022, «από τις απαντήσεις του Τμήματος Δασών σε παρατηρήσεις που έγιναν σχετικά με τα έγγραφα του διαγωνισμού, διαπιστώθηκε ότι αυτές τείνουν να επιβεβαιώσουν την ανησυχία την οποία εξέφρασε ότι, οι πρόνοιες του διαγωνισμού φωτογραφίζουν σε μεγάλο βαθμό τον κατασκευαστή του ενός εκ των δύο αεροπλάνων που διαθέτει το Τμήμα Δασών (σ.σ. Air Tractor). Εάν επιβεβαιωθεί κάτι τέτοιο θα είναι εκτός κάθε αρχής που πρέπει να διέπει μία δημόσια σύμβαση, κυρίως στην προκειμένη περίπτωση, η οποία, αφορά έναν ανοικτό διαγωνισμό με χρηματοδότηση, μάλιστα, από ευρωπαϊκά ταμεία, με συνεπακόλουθους κινδύνους απώλειας της χρηματοδότησης που εμπερικλείει -εάν ισχύει- μια τέτοια πρόνοια».
Τελικά, οι ανησυχίες της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για «φωτογραφικό» διαγωνισμό επιβεβαιώθηκαν. Παρόλο που τα έγγραφα του διαγωνισμού τα παρέλαβαν 17 εταιρείες, τελικά μόνο μια εταιρεία, η Air Tractor, υπέβαλε προσφορά όπως σωστά προέβλεψε η Ελεγκτική Υπηρεσία. Το ύψος της προσφοράς της Air Tractor ήταν €16,8 εκατ. Μετά από αυτή την εξέλιξη, το Συμβούλιο Προσφορών υποχρεώθηκε να ακυρώσει τον διαγωνισμό. Παράλληλα, κάλεσε το Τμήμα Δασών να προκηρύξει νέο διαγωνισμό περιλαμβάνοντας, αυτή τη φορά, όρους που θα επιτρέπουν τη συμμετοχή περισσότερων εταιρειών ώστε να υπάρξει ανταγωνισμός με σκοπό την εξασφάλιση καλύτερης τιμής για το κράτος.
Διέψευδαν για να παραπλανήσουν
Πριν την έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 14/12/2022, ο «Π» μέσα από τα ρεπορτάζ του συναδέλφου Μανώλη Καλατζή είχε διατυπώσει τη θέση, ότι ο διαγωνισμός του Τμήματος Δασών ήταν «φωτογραφικός» και ουσιαστικά οδηγούσε στη μοναδική επιλογή των αεροσκαφών Air Tractor. Το Τμήμα Δασών είχε εκδώσει ανακοίνωση λέγοντας πως αυτή η θέση είναι «ανάξια σχολιασμού». Τελικώς, μόνο η Air Tractor έκανε προσφορά, ο «Π» επιβεβαιώθηκε πανηγυρικά, ο διαγωνισμός ακυρώθηκε ενώ το Τμήμα Δασών δεν είπε κουβέντα.
Αξιολογούνται οι νέες προσφορές
Στις 25/10/2023 επαναπροκηρύχθηκε ο διαγωνισμός για την αγορά των τριών αεροπλάνων πυρόσβεσης, με εκτιμώμενη δαπάνη τα €16 εκατ. Η αποσφράγιση των προσφορών έγινε στις 28/5/2024, με τις προσφορές να βρίσκονται στο στάδιο της αξιολόγησης.
Αξίζει να αναφερθεί, ότι σε σύσκεψη στο Προεδρικό που πραγματοποιήθηκε, τον περασμένο Μάρτιο, αποφασίστηκε όπως την επόμενη πενταετία αγοραστούν 10 πτητικά μέσα πυρόσβεσης.
Απουσία ανταγωνισμού στις μισθώσεις αεροπλάνων
Η λανθασμένη εφαρμογή της νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων, οι παραλείψεις, οι λανθασμένοι χειρισμοί σε συνδυασμό με την ιδιαιτερότητα των επικρατουσών συνθηκών όπως έχουν διαμορφωθεί με τον πόλεμο στην Ουκρανία, οδήγησαν στη σύναψη συμβάσεων που αφορούν μίσθωση αεροσκαφών πυρόσβεσης και αγοράς υπηρεσιών ιπτάμενου προσωπικού σε πολύ υψηλότερες τιμές, ελλείψει υγιούς ανταγωνισμού, εις βάρος του Δημοσίου.
Όπως αναφέρει σε χθεσινή της ανακοίνωση η Ελεγκτική Υπηρεσία, ο διαγωνισμός που προκηρύχθηκε τον Ιανουάριο του 2024 για τη μίσθωση ελικοπτέρων πυρόσβεσης, με εκτιμώμενη δαπάνη τα €18,4 εκατ., ακυρώθηκε προ ημερών από το αρμόδιο συμβούλιο προσφορών, μετά από εισήγηση του Τμήματος Δασών, εφόσον και οι πέντε προσφορές που υποβλήθηκαν κρίθηκαν άκυρες λόγω μη ικανοποίησης των εγγράφων του διαγωνισμού. Μέχρι σήμερα, δεν έχει προκηρυχθεί νέος διαγωνισμός για τη μίσθωση ελικοπτέρων πυρόσβεσης.
Όσον αφορά τον διαγωνισμό για τη μίσθωση πυροσβεστικών αεροπλάνων με εκτιμώμενη δαπάνη τα €19,7 εκατ., υποβλήθηκε μόνο μία προσφορά, η οποία κατακυρώθηκε τον Μάιο 2024 από το αρμόδιο συμβούλιο προσφορών με εισήγηση του Τμήματος Δασών για το συνολικό ποσό των €25,8 εκατ. Ποσό το οποίο είναι κατά μέσο όρο 33,6% υψηλότερο της εκτίμησης δαπάνης.
