Αρχίζει να αποσυμφορείται από Σύρους πρόσφυγες ο Λίβανος – Άνοιξαν περάσματα προς Συρία

Σε μια εξαιρετικά περίπλοκη εξίσωση με πολλές παραμέτρους και διαστάσεις έχει μετατραπεί το μεταναστευτικό ζήτημα, και παρόλο που οι ανησυχίες ενισχύονται μετά και το κάλεσμα του ηγέτη της Χεζμπολάχ προς τις λιβανικές αρχές να «ανοίξουν τη θάλασσα σε οποιονδήποτε θέλει να φύγει για την Ευρώπη και την Κύπρο», εντούτοις, προκύπτουν σημαντικές εξελίξεις στον Λίβανο που θα μπορούσαν να συμβάλουν προς την κατεύθυνση της αποσυμφόρησης της χώρας και κατ΄ επέκταση της μείωσης των μεταναστευτικών ροών προς την Κύπρο και την Ευρώπη.

Τις τελευταίες ημέρες, σύμφωνα με δημοσιεύματα στον διεθνή Τύπο, εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες, Σύροι πρόσφυγες που διαμένουν στον Λίβανο άρχισαν να επαναπατρίζονται εθελοντικά. Ενδεικτικά, δημοσίευμα της Washington Post αναφέρει ότι εκατοντάδες Σύροι πρόσφυγες επέστρεψαν στην πατρίδα τους με αυτοκινητοπομπή, αφήνοντας πίσω δύο απομακρυσμένες βορειοανατολικές πόλεις του Λιβάνου, που πλήττεται από την προσφυγική και μεταναστευτική κρίση, την ώρα που το αντιπροσφυγικό αίσθημα των πολιτών του Λιβάνου αυξάνεται. Λιβανέζοι αξιωματούχοι καλούν εδώ και καιρό τη διεθνή κοινότητα είτε να επανεγκαταστήσει τους πρόσφυγες σε άλλες χώρες είτε να τους βοηθήσει να επιστρέψουν στη Συρία. Μάλιστα, τους τελευταίους μήνες, τα μεγάλα πολιτικά κόμματα του Λιβάνου εντείνουν την πίεση, απαιτώντας από τους Σύρους πρόσφυγες να επιστρέψουν στη χώρα τους. Οι λιβανικές δυνάμεις ασφαλείας αύξησαν φέτος τις απελάσεις Σύρων, αν και δεν πλησίασαν καθόλου τον στόχο που είχαν θέσει πριν από δύο χρόνια, όταν η κυβέρνηση του Λιβάνου ανακοίνωσε ένα σχέδιο για απέλαση περίπου 15.000 Σύρων τον μήνα, σε «ασφαλείς περιοχές» της Συρίας και σε συνεργασία με την κυβέρνηση της Δαμασκού. Την ίδια ώρα, οι λιβανικές αρχές ασφαλείας, τις τελευταίες εβδομάδες, βάζουν λουκέτο σε επιχειρήσεις που απασχολούν Σύρους εργαζόμενους χωρίς τα απαραίτητα έγγραφα. 

Νόμος Καίσαρα

Μπροστά στην κατάσταση αυτή και με δεδομένο ότι στις πλείστες περιοχές της Συρίας δεν υπάρχουν πλέον πολεμικές συρράξεις, πολλοί Σύροι που ήταν για χρόνια πρόσφυγες στον Λίβανο, αποφάσισαν να γυρίσουν στην πατρίδα τους. Το κύμα επαναπατρισμού θα ήταν δε ακόμα πιο μαζικό αν δεν υπήρχαν τα προβλήματα και οι δυσκολίες που υπάρχουν στην προσπάθεια ανοικοδόμησης της χώρας, νοουμένου ότι πολλές υποδομές, υποστατικά και σπίτια που καταστράφηκαν στη διάρκεια του μακροχρόνιου πολέμου δεν μπορούν να ανοικοδομηθούν εύκολα εξαιτίας του αμερικανικού νόμου του «Καίσαρα», όπως έχει ονομαστεί. Ο νόμος αυτός που βρίσκεται ακόμη σε ισχύ επιβάλλει στη Συρία δεκάδες κυρώσεις, προκειμένου να στερήσει πόρους από τον Πρόεδρο Μπασάρ αλ Άσαντ και τους υποστηρικτές του, όμως σήμερα λειτουργεί στην πράξη ανασταλτικά στις προσπάθειες επαναπατρισμού εκατοντάδων χιλιάδων Σύρων, καθώς οι Σύροι ακόμα και να έχουν την οικονομική ευχέρεια δεν βρίσκουν τα απαραίτητα υλικά και πρώτες ύλες που θα τους επέτρεπαν να ανοικοδομήσουν τα σπίτια τους και έτσι καθυστερούν την επιστροφή τους εκεί. 

Η παρότρυνση Νασράλα

Κωδικοποιώντας τη στάση του ηγέτη της Χεζμπολάχ, Χασάν Νασράλα, ο οποίος κάλεσε τις λιβανικές αρχές να «ανοίξουν τη θάλασσα σε οποιονδήποτε θέλει να φύγει προς την Ευρώπη και την Κύπρο», ο δρ Οικονομικών του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), αραβολόγος και συγγραφέας, συντονιστής του Ακαδημαϊκού Δικτύου Χωρών Μαύρης Θάλασσας και Ανατολικής Μεσογείου του ΑΠΘ, Ευάγγελος Μπασάρ Μούσσα, με καταγωγή από την Τρίπολη του Λιβάνου και την Κρήτη, διατύπωσε τη θέση ότι ο Χασάν Νασράλα απευθύνεται ουσιαστικά στην ΕΕ με στόχο να ασκήσει πιέσεις προς διάφορες κατευθύνσεις. Η μια κατεύθυνση αφορά την ενίσχυση της οικονομικής βοήθειας προς τον Λίβανο και η άλλη κατεύθυνση αφορά την άρση του εμπάργκο και του νόμου του «Καίσαρα» που έχει επιβληθεί στη Συρία, με αποτέλεσμα να καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολη η ανοικοδόμηση της χώρας. Μάλιστα, ο δρ Ευάγγελος Μπασάρ Μούσσα εξέφρασε την εκτίμηση, μιλώντας στον «Π», ότι ο ηγέτης της Χεζμπολάχ προέβη σε αυτήν την παρότρυνση και για να διεκδικήσει ρόλο, αφού η ΕΕ και η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκονται σε επαφή με τον υπηρεσιακό Πρωθυπουργό του Λιβάνου, αλλά στην κυβέρνηση του Λιβάνου συμμετέχει και η πολιτική πτέρυγα της Χεζμπολάχ. Ο ακαδημαϊκός θεωρεί ότι ο ηγέτης της Χεζμπολάχ ακολουθεί την πολιτική του Ερντογάν, ο οποίος αξιοποίησε το «χαρτί» του μεταναστευτικού για να λάβει ακόμη περισσότερη οικονομική βοήθεια από την ΕΕ. Σύμφωνα με τον ακαδημαϊκό, το μεταναστευτικό έχει εξελιχθεί σε μια «κερδοφόρα επιχείρηση» και πρέπει να γίνουν κινήσεις για την ανοικοδόμηση της Συρίας και των καταστραμμένων σπιτιών και υποδομών ώστε να είναι σε θέση οι πρόσφυγες να επιστρέψουν.

Απαράδεκτος

Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας χαρακτήρισε «απαράδεκτη» την παρότρυνση του ηγέτη της Χεζμπολάχ, επαναλαμβάνοντας ότι η Λευκωσία βρίσκεται σε επαφή με την κυβέρνηση του Λιβάνου και διεμήνυσε ότι «ως ανεξάρτητο κυρίαρχο κράτος θα κάνουμε ό,τι χρειαστεί για να αντιμετωπίσουμε αυτήν την τεράστια πρόκληση». Σχολιάζοντας στο μεταξύ την αύξηση της επιτήρησης στη νεκρή ζώνη και των ευρύτερων ελέγχων, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε δεν συνδέεται με τις αναφορές του Νασράλα, αλλά είναι μια πρακτική που εντάσσεται στο πλαίσιο της ολιστικής προσέγγισης της Κυπριακής Δημοκρατίας για αντιμετώπιση του μεταναστευτικού. Η αύξηση των μέτρων κατά μήκος της πράσινης γραμμής έγινε στα πλαίσια αξιολόγησης σχετικής πληροφόρησης, ανέφερε με τη σειρά του ο υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως Μάριος Χαρτσιώτης, ο οποίος διευκρίνισε ότι δεν έχει παρατηρηθεί ιδιαίτερη κινητικότητα το τελευταίο διάστημα σε σχέση με τις μεταναστευτικές ροές. Το Υπουργείο Εσωτερικών, με το οποίο ο «Π» επικοινώνησε, δεν επιθυμεί πάντως να σχολιάσει αν η εθελοντική επιστροφή Σύρων προσφύγων από τον Λίβανο στη Συρία μπορεί να συμβάλει στην προσπάθεια της Κύπρου για αποχαρακτηρισμό περιοχών της Συρίας (ως ασφαλείς), καθώς πρόκειται για αποφάσεις τις οποίες λαμβάνει μια τρίτη χώρα (Λίβανος).

Europol

Παρέμβαση για τις πιέσεις που δέχεται η Κύπρος λόγω του μεταναστευτικού έκανε και η Europol, με τον προϊστάμενο του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μετανάστευσης της Υπηρεσίας, Seweryn Stopa, να τονίζει ότι «είναι υποχρέωσή μας η συνδρομή στις προσπάθειες της Κυπριακής Δημοκρατίας για το μεταναστευτικό». Ο κ. Stopa είναι επικεφαλής αντιπροσωπείας που επισκέπτεται την Κύπρο με επίκεντρο συζητήσεων το μεταναστευτικό και την πρόθεση της Europol για περαιτέρω συνδρομή των κυπριακών αρχών στη διαχείριση του ζητήματος.