Tα πολλαπλά προβλήματα, οι αδικίες και οι παρατυπίες που διαπιστώθηκαν από την εφαρμογή του νέου συστήματος αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων από την 1η Ιανουαρίου 2023 τίθενται σήμερα κάτω από το μικροσκόπιο της Επιτροπής Οικονομικών της Βουλής. Κοινό αίτημα των συντεχνιών δημοσίων υπαλλήλων είναι η αναστολή της εφαρμογής του νέου συστήματος αξιολόγησης καθώς, όπως καταγγέλλουν, δεν προάγει τις αρχές της αξιοκρατίας και της αντικειμενικότητας. «Δυστυχώς, παρά τις καλές προθέσεις, η μέχρι τώρα εφαρμογή του νέου συστήματος όχι απλώς δεν εκπλήρωσε αυτόν τον στόχο αλλά οδήγησε σε μια πρωτοφανή αναστάτωση και αναβρασμό στη δημόσια υπηρεσία με ολέθριες συνέπειες για το εργασιακό κλίμα, την παραγωγικότητα και το ηθικό των υπαλλήλων», αναφέρει στο υπόμνημά της που απέστειλε στους βουλευτές ενόψει της σημερινής συζήτησης, η Παγκύπρια Συντεχνία Ισότητα.
Από την πλευρά της, η ΠΑΣΥΔΥ καταγγέλλει απουσία συντονισμού ώστε να υπάρξει ένα ενιαίο μέτρο κρίσης κατά τις αξιολογήσεις, με αποτέλεσμα, άλλοι αξιολογητές ήταν αυστηροί και άλλοι όχι. Αποκαλύπτοντας, παράλληλα, πως προϊστάμενοι απείλησαν υφισταμένους τους που εξέφρασαν την επιθυμία να υποβάλουν ένσταση στην αξιολόγηση που τους έκαναν, προειδοποιώντας τους ότι, σε περίπτωση που το πράξουν οι αξιολογήσεις τους θα τύχουν περαιτέρω μείωσης.
Η ΑΣΔΥΚ ανέδειξε άλλη μια προβληματική πτυχή του νέου συστήματος αξιολόγησης που αφορά, όπως καταγγέλλει, τις αντικανονιστικές οδηγίες που δόθηκαν στους αξιολογητές – προϊσταμένους να βαθμολογούν μόνο εντός συγκεκριμένου πλαισίου βαθμολογίας (5-8), με αποτέλεσμα μεγάλος αριθμός δημόσιων υπαλλήλων να λαμβάνουν μέτρια ή πολύ καλή βαθμολογία, η οποία μπορεί να μην ανταποκρίνεται απαραίτητα στην ποσότητα και στην ποιότητα της εργασίας τους. Σύμφωνα με τη συντεχνία και τους νομικούς της συμβούλους, πρόκειται για μια καταχρηστική πρακτική καθορισμού ανώτατου ορίου αξιολόγησης, η οποία, παραβιάζει τους σχετικούς κανονισμούς της δημόσιας υπηρεσίας.
Λάθη και αυθαιρεσίες
Τα στοιχεία που έχουν περιέλθει σε γνώση των συντεχνιών των δημοσίων υπαλλήλων από τα ίδια τα μέλη τους συνθέτουν μια εικόνα προχειρότητας, προβληματικών ρυθμίσεων, κακής εφαρμογής, σωρεία λαθών, αυθαιρεσιών και αδικιών που πλήττουν βάναυσα την αξιοπιστία του νέου συστήματος αξιολόγησης. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα εξής τα οποία περιλαμβάνονται στο υπόμνημα που απέστειλε στους βουλευτές της Επιτροπής Οικονομικών η Παγκύπρια Συντεχνία Ισότητας:
- Ετεροχρονισμένη και ανεπαρκής εκπαίδευση των αξιολογητών.
- Σύνθεση ομάδων αξιολόγησης κατά παράβαση του Κανονισμού 10 και ανάθεση της κρίσης σε πρόσωπα που δεν είχαν άμεση γνώση της εργασίας και της απόδοσης των υπό κρίση δημόσιων υπαλλήλων. Επιπρόσθετα, οι εργοδοτούμενοι αορίστου χρόνου δεν συμμετείχαν στις ομάδες αξιολόγησης.
- Διαμόρφωση αξιολογήσεων βάσει υποκειμενικών κρίσεων και προσωπικών συμπαθειών αντί των πραγματικών δεδομένων απόδοσης, ποιοτικής και ποσοτικής στα συγκεκριμένα καθήκοντα κάθε θέσης.
- Έλλειψη ενιαίου μέτρου κρίσης μεταξύ των διαφόρων ομάδων αξιολόγησης, καθώς φαίνεται ότι κάποιες ομάδες εφάρμοσαν επιεικέστερη προσέγγιση σε σχέση με άλλες. Γεγονός που οδήγησε σε άνιση και άδικη μεταχείριση αξιολογούμενων υπαλλήλων με παρόμοια υπηρεσιακή απόδοση.
- Προκαθορισμός πλαφόν ή υποπλαισίων βαθμολογίας σε επίπεδο τμημάτων (π.χ. 5 έως 8 αντί του προβλεπόμενου 1 έως 10), κατά κατάφωρη παραβίαση των άρθρων 4 έως 6 του Νόμου, τα οποία ορίζουν σαφώς τα κριτήρια και τη βαθμολογική κλίμακα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη μαζική υποβάθμιση πολλών υπαλλήλων ανεξαρτήτως της πραγματικής τους απόδοσης.
- Καταγγελίες για συμπλήρωση εντύπων αξιολόγησης με μολύβι ώστε να γίνονται εκ των υστέρων αλλαγές από ανώτερα ιεραρχικά κλιμάκια ή για πιέσεις σε κατώτερους αξιολογητές να μειώσουν τη βαθμολογία υπό την απειλή υποβάθμισης και της δικής τους αξιολόγησης. Πρακτικές που συνιστούν ευθεία κατάχρηση εξουσίας και πειθαρχικό αδίκημα.
- Υπήρξε πλήρης έλλειψη διαφάνειας και ένα κλίμα φόβου και πιέσεων που αποθάρρυνε αδικηθέντες υπαλλήλους να ασκήσουν το νόμιμο δικαίωμα ένστασης.
«Ως αποτέλεσμα όλων των πιο πάνω, έχουν δημιουργηθεί τεράστιες αναταράξεις και αδικίες, με υποβάθμιση άξιων υπαλλήλων και ανατροπή της σειράς προαγωγής, τσακωμούς και έριδες, απειλές ακόμα και για λιντσάρισμα προϊσταμένων, παραιτήσεις, μειωμένη παραγωγικότητα, θυμό, απογοήτευση, ακόμα και φαινόμενα κρίσης πανικού, τα οποία οδήγησαν τους επηρεαζόμενους στα Επείγοντα Περιστατικά (Πρώτες Βοήθειες). Δεν είναι τυχαίο ότι, έχουν υποβληθεί εκατοντάδες ενστάσεις παρά τον φόβο αντιποίνων», καταγγέλλει στο υπόμνημά της η Συντεχνία Ισότητα. Παράλληλα, απαιτεί τη διερεύνηση όλων των καταγγελλόμενων αυθαιρεσιών και την πειθαρχική ή/και ποινική δίωξη των υπαιτίων.
Αναστολή και επανασχεδιασμός
Οι συντεχνίες των δημοσίων υπαλλήλων πιέζουν για να ανασταλεί προσωρινά η εφαρμογή του νέου συστήματος αξιολόγησης μέχρι την πλήρη επαναξιολόγηση και αναθεώρησή του με σκοπό να διορθωθούν τα κακώς κείμενα που διαπιστώθηκαν. Η εισήγηση που θα υποβληθεί σήμερα στη Βουλή από συντεχνίες είναι όπως η φετινή αξιολόγηση θεωρηθεί δοκιμαστική και τα αποτελέσματά της να μην αξιοποιηθούν για σκοπούς προαγωγής ή άλλες συνέπειες για τους υπαλλήλους και να ληφθούν υπόψη οι αξιολογήσεις μέχρι το 2022.
