Ο Δημοτικός Κήπος της Λευκωσίας ετοιμάζεται να περάσει στην επόμενη εποχή, χωρίς όμως να αποχωριστεί την ταυτότητα που τον κατέστησε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σημεία της πρωτεύουσας. Ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός που προωθεί ο Δήμος Λευκωσίας δεν αφορά τη δημιουργία ενός καινούργιου πάρκου πάνω στα ίχνη του παλιού. Η βασική κατεύθυνση είναι η προστασία, η συντήρηση και η αποκατάσταση του ιστορικού κήπου, παράλληλα με την αναβάθμιση των λειτουργιών του, ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της σύγχρονης πόλης.
Η τελική εικόνα θα προκύψει μέσα από την πρόταση που θα επιλεγεί στον διαγωνισμό. Ωστόσο, το πρόγραμμα καθορίζει ήδη με σαφήνεια τις μεγάλες αλλαγές που επιδιώκει ο Δήμος Λευκωσίας, με στόχο την ευρύτερη αναζωογόνηση του κέντρου της πόλης. Κτήρια που σήμερα παραμένουν ανενεργά ή υπολειτουργούν αποκτούν νέες χρήσεις, οι υποδομές εκσυγχρονίζονται, η παιδική χαρά αναβαθμίζεται και τα στοιχεία που συνδέονται με την αρχιτεκτονική κληρονομιά του χώρου αποκαθίστανται.
Προς τιμήν της Βικτωρίας
Ο Δημοτικός Κήπος είναι ο πρώτος κήπος του είδους του στη Λευκωσία και δημιουργήθηκε προς τιμήν της βασίλισσας Βικτωρίας. Η περιοχή αγοράστηκε με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου το 1901. Η μορφή που γνωρίζουν σήμερα οι Λευκωσιάτες διαμορφώθηκε σε μεγάλο βαθμό κατά την ανακατασκευή του το 1968 και το 1969, με σχέδια του σημαντικού Κύπριου αρχιτέκτονα Νεοπτόλεμου Μιχαηλίδη. Ο χώρος θεωρείται μοναδικό δείγμα του κυπριακού μοντερνισμού και έχει κηρυχθεί διατηρητέος. Αυτή ακριβώς η ιστορική και πολεοδομική βαρύτητα καθορίζει τη φιλοσοφία της επέμβασης. Ζητούμενο δεν είναι να καλυφθούν τα σημάδια του χρόνου με μια επιφανειακή ανακαίνιση, αλλά να αναδειχθεί ο αρχικός σχεδιασμός, να προστατευθούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του και να απομακρυνθούν μεταγενέστερες προσθήκες και υλικά που αλλοίωσαν τον αυθεντικό χαρακτήρα του.
Διατηρείται η ταυτότητα
Στην πρώτη ομάδα εργασιών περιλαμβάνονται τα στοιχεία που συνθέτουν τη φυσιογνωμία του κήπου. Η βλάστηση, οι πορείες, ο κεντρικός χώρος, τα υλικά, οι λίμνες και τα υπόλοιπα υδάτινα στοιχεία θα συντηρηθούν και θα αναβαθμιστούν.
Ιδιαίτερη μέριμνα προβλέπεται για τις λιθοδομές, τις πέργκολες, τις περιφράξεις, τις προτομές και το χαρακτηριστικό αυλάκι συλλογής ομβρίων από σκυρόδεμα. Το ίδιο ισχύει για τη ζωολογική συλλογή, η οποία αποτελεί μέρος της συλλογικής μνήμης του χώρου. Το κυκλικό κλουβί προβλέπεται να συντηρηθεί και να αποκατασταθεί, ενώ η λίμνη με τις χήνες θα αναβαθμιστεί.
Παράλληλα, θα υποδειχθεί χώρος για τη μελλοντική τοποθέτηση έργου τέχνης, εντάσσοντας μια νέα πολιτιστική αναφορά μέσα στο ιστορικό τοπίο. Οι στατικές επεμβάσεις θα ακολουθήσουν την αρχή της ελάχιστης και στοχευμένης παρέμβασης.
Φυτώριο και αναψυκτήριο
Σημαντικό μέρος της ανάπλασης αφορά τα υφιστάμενα κτήρια. Το φυτώριο, που είχε αρχικά χρησιμοποιηθεί ως ριζωτήριο του δήμου, θα διατηρηθεί ως χώρος εκδηλώσεων, εκθέσεων και δράσεων. Το σημερινό κτήριο των κηπουρών και η αποθήκη προβλέπεται να μετατραπούν σε αναψυκτήριο τύπου «snack bar». Για να λειτουργήσει σωστά, θα προστεθούν οι αναγκαίοι βοηθητικοί χώροι. Την ίδια ώρα θα δημιουργηθούν νέα γραφεία και νέοι χώροι αποθήκευσης για το προσωπικό των κήπων. Οι υφιστάμενοι χώροι υγιεινής θα αναβαθμιστούν εσωτερικά, με καλύτερη προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία και διευκολύνσεις για οικογένειες, όπως χώρος αλλαγής βρεφών.
Παιδική χαρά για όλους
Η παιδική χαρά θα παραμείνει στον υφιστάμενο χώρο, αλλά θα αποκτήσει νέο εξοπλισμό και παιχνίδια κατάλληλα και για παιδιά με αναπηρία. Τα υφιστάμενα επίπεδα και οι βασικές δομές θα διατηρηθούν, με στόχο τη δημιουργία ενός ασφαλούς, λειτουργικού και ενδιαφέροντος περιβάλλοντος, χωρίς να χαθεί η ιδιαιτερότητα του σημείου. Σε ολόκληρο τον κήπο θα τοποθετηθεί νέος αστικός εξοπλισμός, όπως παγκάκια, καθίσματα, καλάθια και φωτισμός. Παράλληλα, θα αναβαθμιστούν οι ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις, τα δίκτυα ομβρίων και αποχέτευσης και το σύστημα άρδευσης. Στο έργο θα ενσωματωθούν επίσης υποδομές έξυπνης πόλης, με δυνατότητες διαδικτύου και συστήματα ασφάλειας.
Το προκαταρκτικό κόστος υπολογίζεται σε €4,1 εκατ. Η χρηματοδότηση θα προέλθει από το πρόγραμμα αναζωογόνησης περιοχών της Πράσινης Γραμμής και από τον Δήμο Λευκωσίας. Με βάση το χρονοδιάγραμμα η κατασκευή προβλέπεται να ολοκληρωθεί τον Μάρτιο του 2029.
Προύντζος: Θα επιστρέψει αναγεννημένος χωρίς να χάσει την αυθεντικότητά του
Μιλώντας στον «Π» για τη σχεδιαζόμενη ανάπλαση, ο δήμαρχος Λευκωσίας, Χαράλαμπος Προύντζος, υπογράμμισε ότι το εγχείρημα δεν αντιμετωπίζεται ως μια απλή ανακαίνιση χώρου πρασίνου, αλλά ως ουσιαστική ανάδειξη ενός από τα σημαντικότερα ιστορικά και αρχιτεκτονικά τοπόσημα της πρωτεύουσας. «Ο Δημοτικός Κήπος δεν είναι απλώς ένα πάρκο. Είναι ένας χώρος άρρηκτα συνδεδεμένος με την ιστορία της Λευκωσίας, τις αναμνήσεις πολλών γενεών και την αρχιτεκτονική ταυτότητα της πόλης. Για τον λόγο αυτό, η ανάπλασή του αποτελεί για εμάς σημαντική και απαιτητική ευθύνη. Δεν επιδιώκουμε να δημιουργήσουμε έναν καινούργιο κήπο στη θέση του παλιού, αλλά να αποκαταστήσουμε και να αναδείξουμε τα στοιχεία που τον καθιστούν μοναδικό, δίνοντάς του παράλληλα τις υποδομές που χρειάζεται για να ανταποκριθεί στις σημερινές ανάγκες».
Όπως εξήγησε, ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός θέτει ως βασική προϋπόθεση τον σεβασμό στον σχεδιασμό του Νεοπτόλεμου Μιχαηλίδη και στον ιδιαίτερο χαρακτήρα του κυπριακού μοντερνισμού. Την ίδια στιγμή επιδιώκεται η δημιουργία ενός χώρου περισσότερο ασφαλούς, λειτουργικού και προσβάσιμου για όλους. «Η αποκατάσταση των διαδρομών, των λιμνών, της βλάστησης και των ιστορικών κατασκευών, η αναβάθμιση της παιδικής χαράς, η δημιουργία αναψυκτηρίου και η αξιοποίηση του φυτωρίου για εκδηλώσεις και πολιτιστικές δράσεις θα δώσουν νέα ζωή στον κήπο. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδουμε στην προσβασιμότητα για τα άτομα με αναπηρία, στις διευκολύνσεις για τις οικογένειες και στη δημιουργία ενός δημόσιου χώρου που θα είναι πραγματικά ανοιχτός σε όλους».
Ο κ. Προύντζος συνέδεσε την ανάπλαση με τις ευρύτερες αλλαγές στην περιοχή, επισημαίνοντας ότι ο Δημοτικός Κήπος βρίσκεται στο κέντρο ενός νέου πολιτιστικού και δημόσιου πυρήνα, δίπλα στη Βουλή, το Δημοτικό Θέατρο και το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο. «Φιλοδοξία μας είναι ο κήπος να επιστρέψει στους πολίτες ουσιαστικά αναγεννημένος, με απόλυτο σεβασμό στη μνήμη, την αυθεντικότητα και την ιδιαίτερη ατμόσφαιρά του», κατέληξε ο δήμαρχος.
