Την ποινική δίωξη τεσσάρων προσώπων για το αδίκημα της εμπορίας επιρροής ή επηρεασμού βάσει της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Ποινικοποίηση της Διαφθοράς εισηγείται, σύμφωνα με πληροφορίες του «Π», ο ανεξάρτητος ποινικός ανακριτής Ανδρέας Πασχαλίδης στο πόρισμά του για την πολύκροτη υπόθεση «Videogate». Η εισήγησή του ωστόσο συνοδεύεται από σειρά επιφυλάξεων. Η ομάδα των δικηγόρων που έχει συσταθεί στη Νομική Υπηρεσία για τη μελέτη του πορίσματος καλείται να αξιολογήσει κατά πόσο, στη βάση του μαρτυρικού υλικού που έχει συλλεχθεί, μπορεί να στοιχειοθετηθεί το συγκεκριμένο αδίκημα διαφθοράς.
Η εμπορία επιρροής αποτελεί σοβαρό αδίκημα διαφθοράς και αφορά περιπτώσεις κατά τις οποίες ένα πρόσωπο εκμεταλλεύεται την πραγματική ή υποτιθέμενη επιρροή που διαθέτει, προκειμένου να επηρεάσει τη λήψη αποφάσεων από δημόσιο λειτουργό έναντι οποιουδήποτε ανταλλάγματος, οικονομικού ή άλλου οφέλους.
Η επιβεβαίωση «Π»
Η χθεσινή ανακοίνωση Πασχαλίδη επιβεβαίωσε το πρωτοσέλιδο δημοσίευμα του «Π», το οποίο έκανε λόγο για ενδεχόμενες ποινικές διώξεις. Το δημοσίευμα αποκάλυπτε, επίσης, ότι οι δύο πρώην υπουργοί Γιώργος Λακκοτρύπης και Γιώργος Λιλλήκας θα ελεγχθούν από τη Νομική Υπηρεσία σε σχέση με το αδίκημα της εμπορίας επιρροής
Οι ποινικές διώξεις
Ο ανεξάρτητος ποινικός ανακριτής Ανδρέας Πασχαλίδης έλυσε χθες τη σιωπή του, προχωρώντας σε διαψεύσεις, διευκρινίσεις αλλά και αποκαλύψεις, μετά τον καταιγισμό επικρίσεων που δέχεται τα τελευταία εικοσιτετράωρα και τους ισχυρισμούς ότι επιχείρησε να συγκαλύψει ευθύνες στενών συνεργατών του Προέδρου Χριστοδουλίδη. Οι επικρίσεις αυτές εντάθηκαν λόγω του τρίτου κατά σειρά διορισμού του από το Υπουργικό Συμβούλιο στην προεδρία της Ανεξάρτητης Αρχής Διερεύνησης Ισχυρισμών και Παραπόνων κατά της Αστυνομίας. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ο επαναδιορισμός Πασχαλίδη αποφασίστηκε λίγες ημέρες πριν από την παράδοση του πορίσματός του στον Γενικό Εισαγγελέα.
Ο κ. Πασχαλίδης αναφέρει στη χθεσινή ανακοίνωση ότι το πόρισμά του καταλήγει τεκμηριωμένα στο συμπέρασμα πως «δεν έχουν παραβιασθεί οποιεσδήποτε πρόνοιες του Ποινικού Κώδικα». Προσθέτει, όμως, ότι, μετά την αξιολόγηση της μαρτυρίας και της σχετικής νομολογίας, κατέληξε πως «υπάρχει παραβίαση του περί της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Ποινικοποίηση της Διαφθοράς (Κυρωτικού) Νόμου από πολιτικά και μη εκτεθειμένα πρόσωπα». «Υπό το φως της διαπίστωσής μου ότι έχουν διαπραχθεί ποινικά αδικήματα από αριθμό πολιτικά και μη εκτεθειμένων προσώπων και της εισήγησής μου για ποινική δίωξη των εν λόγω προσώπων, εύλογα εγείρονται τα ερωτήματα: Στη βάση ποιων γεγονότων "κάποιοι" καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι με το πόρισμά μου αθωώνω και απαλλάσσω τους πάντες και τα πάντα;», διερωτάται στην ανακοίνωσή του.
Σειρά επιφυλάξεων
Στην πρώτη ανακοίνωση που εξέδωσε την περασμένη Δευτέρα, με την οποία ενημέρωσε την κοινή γνώμη για τα ευρήματά του, ο Ανδρέας Πασχαλίδης δεν είχε αναφερθεί με σαφήνεια στο γεγονός ότι εισηγήθηκε στο πόρισμά του την ποινική δίωξη «πολιτικών και μη εκτεθειμένων προσώπων». Το άφηνε να εννοηθεί εμμέσως, εκφράζοντας παράλληλα επιφυλάξεις ως προς το κατά πόσο μπορεί να στοιχειοθετηθεί το συγκεκριμένο αδίκημα. Είναι χαρακτηριστικό ότι η λέξη «δίωξη» δεν περιλαμβανόταν στην πρώτη ανακοίνωση του κ. Πασχαλίδη, στοιχείο που ερμηνεύθηκε από κάποιους ως αναδίπλωση ή διαφοροποίηση στη θέση που είχε διατυπώσει αρχικά.
Το επίμαχο απόσπασμα έχει ως εξής: «Από τη μέχρι σήμερα εξασφαλισθείσα μαρτυρία δεν προκύπτει παραβίαση του Ποινικού Κώδικα από οποιονδήποτε των εμπλεκόμενων Κύπριων «πρωταγωνιστών». Παρ' όλα ταύτα, τον ποινικό ανακριτή, όπως και την ανακριτική ομάδα της Αστυνομίας, απασχόλησε το ενδεχόμενο να προκύπτουν παραβιάσεις από πλευράς εμπλεκομένων του περί της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Ποινικοποίηση της Διαφθοράς (Κυρωτικού) Νόμου 23(ΙΙΙ)/2000 λόγω των ενεργειών, παραστάσεων, υποσχέσεων, δηλώσεων και γενικά της συμπεριφοράς τους. Επί του προκειμένου όμως, ο ποινικός ανακριτής και η ανακριτική ομάδα της Αστυνομίας έχουν εκφράσει αριθμό επιφυλάξεων».
Η περίπτωση Συλλούρη-Τζιοβάνη
Στην πολύκροτη υπόθεση του βίντεο του Al Jazeera, το οποίο δεν κατατέθηκε τελικά ως μαρτυρικό υλικό ενώπιον του δικαστηρίου καθώς κρίθηκε ότι αποτελούσε προϊόν παράνομης οπτικογράφησης, ο πρώην πρόεδρος της Βουλής Δημήτρης Συλλούρης και ο πρώην βουλευτής και επιχειρηματίας Χριστάκης Τζιοβάνη αντιμετώπιζαν, μεταξύ άλλων, την κατηγορία της εμπορίας επιρροής. Η Νομική Υπηρεσία, ως κατηγορούσα Αρχή, δεν μπόρεσε να αποδείξει τη διάπραξη του συγκεκριμένου αδικήματος, με αποτέλεσμα η σχετική κατηγορία, όπως και οι υπόλοιπες, να καταρρεύσει. Σύμφωνα με νομικούς κύκλους, η στοιχειοθέτηση του αδικήματος της εμπορίας επιρροής είναι ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς προϋποθέτει την απόδειξη συγκεκριμένων πραγματικών περιστατικών και πρόθεσης των εμπλεκομένων.
Τι είναι η εμπορία επιρροής
Η ποινικοποίηση της εμπορίας επιρροής εδράζεται σε διεθνείς συμβάσεις για την καταπολέμηση της διαφθοράς, όπως η Σύμβαση Ποινικού Δικαίου για τη Διαφθορά του Συμβουλίου της Ευρώπης και η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών Κατά της Διαφθοράς. Σκοπός της σχετικής νομοθεσίας είναι η προστασία της ακεραιότητας των δημόσιων θεσμών και η αποτροπή δημιουργίας παρασκηνιακών δικτύων επιρροής, τα οποία υπονομεύουν τις αρχές της αξιοκρατίας, της διαφάνειας και της ισονομίας.
Το αδίκημα της εμπορίας επιρροής τιμωρείται τόσο στην ενεργητική όσο και στην παθητική του μορφή.
Παθητική εμπορία επιρροής: Διαπράττεται από το πρόσωπο που ζητά, λαμβάνει ή αποδέχεται υπόσχεση παροχής οποιουδήποτε ωφελήματος, οικονομικού ή άλλου, προκειμένου να ασκήσει αθέμιτη επιρροή σε πρόσωπο που λαμβάνει αποφάσεις.
Ενεργητική εμπορία επιρροής: Διαπράττεται από το πρόσωπο που προσφέρει ή υπόσχεται το αντάλλαγμα στον μεσάζοντα, με στόχο την ευνοϊκή μεταχείριση μιας υπόθεσης ή την επίτευξη συγκεκριμένου αποτελέσματος.
Τονίζεται ότι το αδίκημα θεωρείται τετελεσμένο από τη στιγμή της ζήτησης, της λήψης ή της υπόσχεσης του ωφελήματος. Δεν απαιτείται να έχει ασκηθεί τελικά η επιρροή ούτε να έχει επιτευχθεί το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.
Πασχαλίδης και διαστρέβλωση
Στη χθεσινή του ανακοίνωση, ο ανεξάρτητος ποινικός ανακριτής Ανδρέας Πασχαλίδης αναφέρει ότι αναγκάστηκε να τοποθετηθεί δημόσια παρότι δεν ήταν στις προθέσεις του καθώς διαπίστωσε, όπως υποστηρίζει, «προσπάθεια διαστρέβλωσης» του πορίσματός του «με στόχο την εξυπηρέτηση πολιτικών σκοπιμοτήτων» αλλά και «προσβολή της αξιοπρέπειας και της υπόληψής του».
Ειδικότερα, ο κ. Πασχαλίδης επισημαίνει στη γραπτή δήλωσή του τα ακόλουθα:
1 Ο ρόλος του ήταν αποκλειστικά εκείνος του ποινικού ανακριτή με συγκεκριμένους όρους εντολής και όχι Ερευνητικής Επιτροπής, απορρίπτοντας έτσι την κριτική που δέχεται ότι δεν εξέτασε τις πολιτικές ή ηθικές διαστάσεις της υπόθεσης, σημειώνοντας ότι κάτι τέτοιο δεν περιλαμβανόταν στους όρους εντολής του. Όπως αναφέρει, «κάποιοι είτε από άγνοια είτε από σύγχυση είτε εσκεμμένα αρνούνται να το αναγνωρίσουν».
2 Δηλώνει ότι δεν έχει αντίρρηση να δημοσιοποιηθεί το πόρισμά του εφόσον ολοκληρωθούν οι διαδικασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη. Εξηγώντας, παράλληλα, ότι η δημοσιοποίησή του στο παρόν στάδιο θα μπορούσε να επηρεάσει το τεκμήριο της αθωότητας σε περίπτωση άσκησης ποινικών διώξεων.
3 Απορρίπτει κατηγορηματικά τους υπαινιγμούς ότι ο διορισμός του στην προεδρία της Ανεξάρτητης Αρχής Διερεύνησης Ισχυρισμών και Παραπόνων κατά της Αστυνομίας αποτέλεσε προϊόν συναλλαγής με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη. Όπως αναφέρει, ούτε γνωρίζει προσωπικά τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη ούτε υπήρξε οποιοδήποτε αντάλλαγμα. Υπογραμμίζει δε ότι ο διορισμός του έγινε, όπως προβλέπει η νομοθεσία, κατόπιν εισήγησης του Γενικού Εισαγγελέα.
4 Καταλήγοντας, αναφέρει ότι η ανακοίνωσή του εκδόθηκε «για την τοποθέτηση των πραγμάτων στην ορθή τους διάσταση και τη διαφύλαξη της αξιοπρέπειας και της υπόληψής μου», υποστηρίζοντας ότι άσκησε τα καθήκοντά του «χωρίς φόβο, πάθος και προκατάληψη». Κλείνει, μάλιστα, με τη φράση: «Αν κάποιος το αμφισβητεί, ας μιλήσει τώρα, διαφορετικά, ας σιωπήσει».
