Φόρμα αναζήτησης

Από τη μικρή Ελένη στην Ιόλη – 30 χρόνια μετά, Χωρίς Πλαίσια

Είπαν πως ήταν βαλτή, πως η οικογένειά της ανήκει σε αίρεση, πήγαν από το Κατηχητικό στο σπίτι της, έγινε γκάλοπ αν ο κόσμος ήταν υπέρ ή κατά της, απασχόλησε πρωτοσέλιδα. Ακόμη και τον ίδιο τον μ. Αρχιεπίσκοπο Χρυσόσοστομο Α’ που την κάλεσε στο γραφείο του. Τόση όμως ήταν η προβολή στο όλο θέμα που φοβήθηκε να πάει. Έτσι της έστειλε στο σπίτι υπογεγραμμένη την Καινή Διαθήκη και τη Φαβιόλα (Χριστιανικό έργο που καταπιάνεται με την ιστορία μιας Ρωμαίας αρχοντοπούλας την εποχή που ξεσπάνε άγριοι διωγμοί εναντίον των χριστιανών).

Χωρίς Πλαίσια

Η ιστορία της μικρής Ελένης, του 9χρονου κοριτσιού που εμφανίστηκε στην ανατρεπτική για την εποχή εκπομπή του Τάκη Χατζηγεωργίου «Χωρίς Πλαίσια», η οποία έλαβε χώρα το 1990, 30 χρόνια μετά επαναλαμβάνεται για την έφηβη Ιόλη επειδή τόλμησε να γράψει την άποψή της για το μάθημα των Θρησκευτικών στη σχολική της εφημερίδα. Βεβαίως το 1990 δεν υπήρχαν μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ούτε ο εκφοβισμός είχε ορισμό. Ούτε τα δικαιώματα των παιδιών προστατεύονταν. Αλλά ο τρόπος αντίδρασης σε κάθε τι που αφορά τη θρησκεία παραμένει αναλλοίωτος έκτοτε. Τι είπε λοιπόν η μικρή Ελένη που απασχόλησε τόσο την τότε εποχή; «Δεν μου αρέσει πολύ ο Αρχιεπίσκοπος γιατί είναι πολύ πλούσιος και δεν δίνει. Μπορεί να βοηθήσει τόσα φτωχά παιδιά… στις χώρες τις φτωχές». Μια κουβέντα που αν δεν την είπαμε, πολλοί τη σκεφτήκαμε. Αλλά η Αρχιεπισκοπή τότε μέχρι και νούμερα έδωσε για να δείξει το φιλανθρωπικό της έργο.

Η μικρή Ελένη μεγάλωσε και έσβησε από τη μνήμη της όλο αυτό που της στοίχισε την παιδική της αθωότητα. Ωστόσο η ιστορία της Ιόλης την συγκλονίζει γιατί μπορεί να μπει στη θέση της.

Η μικρή Ελένη μεγάλωσε και ζει σήμερα στο Βερολίνο.

Ρεζίλι το σχολείο…

Τα πλείστα πιο πάνω παραμένουν χαραγμένα περισσότερο στη μνήμη της γράφουσας, διότι με την Ελένη μεγαλώσαμε μαζί σαν αδέλφια. Βίωσα μαζί της όλη αυτή τη δημοσιότητα που πήρε το θέμα και δεν ξεχνώ πόσο τρομοκρατημένη ήταν, πόσο φοβισμένα ήταν εκείνες τις μέρες τα τόσο εκφραστικά μάτια της. Θυμάμαι πως την επομένη της εκπομπής μια δασκάλα τής θύμωσε ότι έκανε ρεζίλι το σχολείο και το διάλειμμα πανικοβλημένη κλειδώθηκε στις τουαλέτες και έλεγε πως «αυτοί είναι μεγάλοι και δυνατοί και εγώ μικρή και δεν ξέρω πως να τους αντιμετωπίσω».

Θυμάμαι και τη φειδωλή στάση που τήρησαν οι γονείς της που εννοείται πως είχαν δώσει τη συγκατάθεσή τους για να εμφανιστεί η κόρη τους στην τηλεόραση και να απαγγείλει Καβάφη, αλλά και για να δώσει απαντήσεις ως παιδί για θέματα που αφορούν τους μεγάλους, του Κυπριακού περιλαμβανομένου. Ο καταξιωμένος ηθοποιός και ποιητής Κυριάκος Ευθυμίου και η καθηγήτρια Φυσικής σε αγγλικό σχολείο Αργυρώ Ευθυμίου. Και το ξεπέρασε, γιατί πράγματι ήταν πολύ. Πολύ και αχρείαστο!

Ούτε για τα αυτονόητα

«Η είδηση με βρίσκει στη Γερμανία, όπου ζω και προσπαθώ να μετριάσω τα λόγια μου. Είναι πολύ οδυνηρό να πρέπει κανείς να μιλήσει για αυτονόητα πράγματα. Με λυπεί που ακόμα η ανασφάλεια και ο φόβος που προκαλεί η ‘άλλη άποψη’ οδηγεί σε λιντσάρισμα. Με ξαφνιάζει κατ’ αρχάς το πόσο μεγάλη αναστάτωση προκαλεί μια τόσο μετριοπαθής και συνετή γνώμη σε όσους εκπροσωπούν το ακλόνητο επιχείρημα της θρησκείας. Με θυμώνουν τα συνωμοσιολογικά σενάρια για όποιον αρθρώνει ‘άλλο λόγο’ (υποβολιμαίο κείμενο). Τέλος, χαίρομαι πάρα πολύ για τη στάση κάποιων εκπαιδευτικών» δηλώνει στο politis.com.cy η Ελένη Ευθυμίου.

«Ευκολότερα τα δοσμένα»

«Θα ήταν ανώφελο να θυμηθώ τη δική μου ιστορία. Έχουν περάσει άλλωστε 30 και χρόνια και δεν ξέρω πια τι ανήκει στην πραγματικότητα και τι στον φόβο. Πέρασαν χρόνια και συγχρωτισμός με ανθρώπους, λαούς και κουλτούρες για να καταλάβω πως όσα διδαχθήκαμε και βιώσαμε στην Κύπρο ως αυτονόητα, δεν είναι καθόλου αυτονόητα. Είναι ενδεχομένως πιο εύκολα και μας γλυτώνουν από κόπο. Τα δοσμένα. Η δοσμένη θρησκεία, η δοσμένη ταυτότητα, η απάντηση στο ερώτημα του τι ήθελε να πει ο ποιητής. Σέβομαι αυτούς που από δικούς τους φόβους, από επιλογή ή από σύμπτωση υιοθετούν ή ενδίδουν στο δοσμένο. Το αντίστροφο όμως δεν νοείται να μην υφίσταται. Αυτά. Δεν λέω άλλα, γιατί η παγίδα του αυτονόητου και του κοινότοπου ελλοχεύει, εάν δεν έχω ήδη υποπέσει στο σφάλμα. Ας μην αναλωνόμαστε πια στα αυτονόητα. Έχουμε πολύ πιο σοβαρή δουλειά να κάνουμε και ως λαός και ως μονάδες».

Τάκης Χατζηγεωργίου

Δεν έχουμε εξελιχθεί καθόλου;

«Είναι αλήθεια πως έκανα και εγώ τη διασύνδεση της Ιόλης με την Ελένη τότε και σκέφτηκα πώς είναι δυνατόν μετά από τόσες δεκαετίες να ζούμε το ίδιο έργο σε επανάληψη; Δεν έχουμε εξελιχθεί καθόλου;» διερωτήθηκε ο τέως ευρωβουλευτής και δημοσιογράφος Τάκης Χατζηγεωργίου ο οποίος χαρακτήρισε φρικτή την τότε αντίδραση της Εκκλησίας. «Η μικρή είχε τρομοκρατηθεί. Για πολύ καιρό και εγώ σκεφτόμουν ότι είχα ευθύνη για όλη αυτήν την πίεση που της ασκήθηκε». Αποκαλύπτει δε πως το τότε δεξί χέρι του Αρχιεπισκόπου τον κάλεσε στην Αρχιεπισκοπή για να συναντήσει τον τότε προκαθήμενο. «Όταν πήγα στο γραφείο του με ρώτησε τι τον ήθελα. ‘Μα δεν ζήτησα εγώ το ραντεβού’, του είπα. Αν θυμάμαι καλά μου είπε πως είχε απόλυτη βεβαιότητα ότι ήταν στημένη η εκπομπή και ότι προϊδεάσαμε τη μικρή για το τι θα έλεγε, κάτι που βεβαίως εγώ αρνήθηκα γιατί ήταν η αλήθεια».
Όσο για το ΡΙΚ, ο ίδιος σημειώνει ότι το επόμενο πρωί της εκπομπής οι ιθύνοντες του καναλιού ήταν πολύ θετικοί. «Βεβαίως μετά τις αντιδράσεις είδα πως και αυτοί καλουπώθηκαν, ωστόσο δεν έδωσα πολλή σημασία».

ΧΩΡΙΣ ΠΛΑΙΣΙΑ – ΕΛΕΝΗ ΕΥΘΥΜΙΟΥ from Digital Herodotus on Vimeo.

Διαβάστε εδώ το επίμαχο άρθρο τής 16χρονης μαθήτριας (2020):

Θρησκευτικά στο σχολείο: Επιλογή ή υποχρέωση;

Τα τελευταία χρόνια το θέμα της θέσης της Εκκλησίας στα σχολεία έχει απασχολήσει τα ΜΜΕ, τους φορείς της εκπαίδευσης και το κρότος. Έχει μάλιστα φέρει σε ρήξη τον Αρχιεπίσκοπο με τους παραπάνω. Τελικό, είναι τα σχολεία μας κοσμικά; Πόση επιρροή έχει η Εκκλησία στην καθημερινότητα των μαθητών; Είναι η πρωινή προσευχή ή ο κοινός εκκλησιασμός παρέμβαση της Εκκλησίας στην κοσμική εκπαίδευση; Το μάθημα των Θρησκευτικών συνάδει στη διαπολιτισμική εκπαίδευση που προωθεί το -ευρωπαϊκό- κράτος μας;

Η προσευχή είναι μια πολύ προσωπική στιγμή για το κάθε άτομο, κατά την οποία επικοινωνεί με τον Θεό. Συνεπώς, είναι τουλάχιστον παράλογο να επιβάλλεται στους μαθητές κάθε πρωί. Κανείς ευσεβής πιστός, που νιώθει την ανάγκη της επικοινωνίας με τον Θεό, δεν αρκείται στην ουδέτερη πρωινή προσευχή. Σε τέτοιες συνθήκες η προσευχή είναι απλά μια απρόσωπη σειρά προτάσεων που οι μαθητές έμαθαν να επαναλαμβάνουν σαν μικρά ρομπότ. Έτσι, όποιος θεωρεί την προσευχή τόσο σημαντική ώστε να την επιβάλλει στα παιδιά τα πρώτα 18 χρόνια της ζωής τους, μπορεί να τους διδάξει να αφιερώνουν δύο λεπτά κάθε πρωί για να προσευχηθούν στο σπίτι τους.

Ο θεσμός του εκκλησιασμού -οε σχολεία τόσο πολυπολιτισμικά- είναι μάλλον απώλεια διδακτικού χρόνου, αφού δεν προσφέρει τίποτα στην εκπαιδευτική διαδικασία ενώ η συντριπτική πλειονότητα των μαθητών δεν κερδίζει ούτε σε πνευματικό επίπεδο. Μπορεί κανείς να παρατηρήσει τους μαθητές να συζητούν μεταξύ τους την ώρα του εκκλησιασμού ή να βρίσκουν φτηνές δικαιολογίες για να παραμείνουν στο προαύλιο. Επομένως, όπως και η πρωινή προσευχή, έτσι και ο εκκλησιασμός γίνεται μια τυπική συνήθεια παρά πνευματική δραστηριότητα.

Είναι γενικώς αποδεκτό ότι ειδικά στα δημόσια σχολεία, όπου η πλειονότητα των μαθητών είναι όντως χριστιανοί ορθόδοξοι, το μάθημα προσφέρεται για την κατήχηση των μαθητών. Το μάθημα των Θρησκευτικών διδάσκει και νουθετεί για δώδεκα συναπτά έτη τους νέους με μοναδικό σκοπό να γίνουν ενεργά μέλη της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας. Το ΥΠΠΑΝ. Στο ισχύον σύστημα, ο κάθε μαθητής οφείλει να παρακολουθεί το μάθημα των Θρησκευτικών, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα προσωπικά πιστεύω ή οι προτεραιότητές του. Σε περίπτωση που ο μαθητής δεν είναι χριστιανός ορθόδοξος (είτε πιστεύει σε οποιαδήποτε άλλη θρησκεία ή και σε καμία) έχει μόνο δυο επιλογές: την απαλλαγή οπό το μάθημα ή την παρακολούθησή του παθητικά. Καμία επιλογή, όμως, δεν εξυπηρετεί τις εσωτερικές του αναζητήσεις.

Το ζητούμενο δεν είναι σε καμία περίπτωση η στέρηση της ευκαιρίας για τους μαθητές να μορφώνονται όσον αφορά στη θρησκεία τους. Άλλωστε σε μια χώρα που η θρησκεία συν δέεται άρρηκτα με την εθνική ταυτότητα κάτι τέτοιο είναι ουτοπία. Αυτό που ζητάμε είναι η ορθότερη προσέγγιση του μαθήματος. Μια απλή λύση θα ήταν η μετατροπή του μαθήματος σε προαιρετικό, δίνοντας την επιλογή -μαζί με το συγκεκριμένο- άλλων μαθημάτων κριτικής σκέψης και ευρύτερων γνώσεων. Απλά παραδείγματα θα μπορούσαν να ήταν η πολιτική αγωγή, η θρησκειολογία -καλύπτοντας περισσότερες θρησκείες και χωρίς να επικεντρώνεται σε κάποια συγκεκριμένη- αλλά ακόμα και η σεξουαλική αγωγή, ένα μάθημα που αγνοείται στα κυπριακά σχολείο, ενώ η σημαντικότητά του αποδεικνύεται μεγάλη.

Οι προβληματισμοί αυτοί πρέπει να αφορούν όλους μας σε μια προσπάθεια εκκοσμίκευσης και αναθεώρησης του εκπαιδευτικού συστήματος, ώστε να αποκρίνεται τις απαιτήσεις των σύγχρονων κοινωνιών.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.