Φόρμα αναζήτησης

Οι ηγέτες της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα

Γράφει

Δημήτρης Εργατούδης*

Εισαγωγή

Μέχρι τώρα έχω δημοσιεύσει στον «Πολίτη» άρθρα μου που αναφέρονται σε διάφορα είδη ηγεσίας (αυταρχική, φιλελεύθερη, μετασχηματική, υπηρετική, αυθεντική, υποδειγματική, ηθική, ευέλικτη).

Από το περιεχόμενο των πιο πάνω άρθρων συνάγεται το συμπέρασμα ότι τον 20ό αιώνα τα χαρακτηριστικά των ικανών ηγετών άλλαζαν ανάλογα με τα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα κάθε εποχής.

Τα χαρακτηριστικά των σημερινών ικανών ηγετών

Φαίνεται ότι σήμερα, ιδιαίτερα μετά την τελευταία οικονομική κρίση, οι ικανοί ηγέτες επιλέγουν τα πλεονεκτήματα όλων των θεωριών που αναφέρθηκαν πιο πάνω, με στόχο να χειρίζονται κάθε υπόθεση με βάση τα δικά της δεδομένα, χωρίς να μένουν προσκολλημένοι σε μια συγκεκριμένη μορφή ηγεσίας.

Με βάση τα πιο πάνω οι σημερινοί ηγέτες:

  • Είναι ανταγωνιστικοί. Αντιμετωπίζουν κάθε πρόβλημα σαν μια πρόκληση.
  • Βελτιώνονται συνεχώς. Δεν επαναπαύονται στις επιτυχίες τους και στις επιτυχίες των υφισταμένων τους. Αυτοδεσμεύονται για διαρκή μάθηση, ανάπτυξη και βελτίωση, και απαιτούν τα ίδια και από τους υπαλλήλους τους.
  • Παρόλο που εργάζονται πολλές ώρες, καταφέρνουν να ισορροπούν τον χρόνο που διαθέτουν στη δουλειά τους και εκείνο της προσωπικής τους ζωής.
  • Γνωρίζουν επακριβώς μέχρι πού θέλουν να φτάσουν οι ίδιοι κι ο οργανισμός του οποίου ηγούνται. Πολλές φορές δεν γνωρίζουν πώς θα φτάσουν εκεί, όμως δεσμεύονται να βρουν τον τρόπο να το πετύχουν με σκληρή δουλειά και πειραματισμό.
  • Τους αρέσει να λαμβάνουν αποφάσεις και μπορούν να το κάνουν αυτό έστω κι αν οι πληροφορίες που έχουν στη διάθεσή τους είναι ελλιπείς. Μεταξύ του να πάρουν μια απόφαση αμέσως ή να την καθυστερήσουν μέχρις ότου συγκεντρωθούν όλες οι απαραίτητες πληροφορίες, προτιμούν το πρώτο. Αν στη συνέχεια αποδειχθεί ότι η απόφασή τους δεν ήταν η καλύτερη, θα τη διορθώσουν.
  • Αναμένουν από τους υφισταμένους τους να προτείνουν λύσεις και να μην μεμψιμοιρούν. Το γραφείο τους είναι πάντοτε ανοικτό σε όλους τους υπαλλήλους – ανεξαρτήτως βαθμού και θέσης. Δεν τους αρέσει να τους υποβάλλουν συνεχώς προβλήματα συνοδευόμενα από παράπονα (π.χ. έλλειψη προσωπικού), χωρίς ταυτόχρονα να προτείνονται και λύσεις.
  • Έχουν εκτόπισμα. Η παρουσία τους είναι αισθητή και η προσωπικότητά τους επιβλητική.
  • Αναλαμβάνουν κινδύνους έστω κι αν υπάρχει πιθανότητα να κάνουν λάθος. Αναγνωρίζουν τα λάθη τους και τα χρησιμοποιούν σαν ένα μάθημα για να μην τα επαναλάβουν. Περηφανεύονται για τις πληγές που τους άφησαν παλιά τους σφάλματα και τις θεωρούν ως μια υπενθύμιση για να μην τα επαναλάβουν. Αντλούν διδάγματα από τις εμπειρίες τού παρελθόντος (καλές και κακές) και αντιγράφουν παλιούς ικανούς προϊσταμένους τους.
  • Κρίνουν βάσει αποτελεσμάτων αλλά δεν καθοδηγούνται από αυτά. Μελετούν τα οικονομικά αποτελέσματα με ανθρωποκεντρική διάθεση αφού γνωρίζουν ότι η επιτυχία έρχεται με τον καλό χειρισμό των ανθρώπων και όχι με την ψυχρή μελέτη των αριθμών.
  • Έχουν την ικανότητα να δημιουργούν γρήγορα τις σωστές ομάδες. Παρόλο που από την αρχή γνωρίζουν ποιοι είναι κατάλληλοι και ποιοι όχι για στελέχωση μιας ομάδας, εντούτοις δεν στηρίζονται στο ένστικτό τους και θέλουν να δώσουν στους ακατάλληλους μια δεύτερη ευκαιρία. Σε στιγμές αυτοκριτικής μετανιώνουν που δεν απέκλεισαν από την αρχή τους ακατάλληλους από την ομάδα.
  • Μαθαίνουν νέα πράγματα με μεγάλη ταχύτητα. Σ’ αυτό συμβάλλει και η ικανότητά τους να υποβάλλουν δύσκολες ερωτήσεις.
  • Δεν τους αρέσουν και δεν ξεγελιούνται από κολακείες και καλοπιάσματα.
  • Είναι πολυπράγμονες και μπορούν να ασχολούνται ταυτόχρονα με πολλά πράγματα. Αυτό, καμιά φορά, παρεξηγείται γιατί, όντας πολύ αφοσιωμένοι σ’ αυτό που κάνουν, δίνουν την εντύπωση ότι δεν ακούνε όσα τους λένε οι άλλοι.
  • Βαριούνται το κατεστημένο, ενθουσιάζονται με νέες καταστάσεις, ανατροπές και γενικά με κάθε τι το νέο. Όταν η κατάσταση στον οργανισμό του οποίου ηγούνται ωριμάσει και σταθεροποιηθεί, γίνονται ανήσυχοι και αρχίζουν να ψάχνουν για νέες προκλήσεις. Σπάνια τους ενδιαφέρει να εργαστούν αλλού, όμως πολλοί είναι εκείνοι που τους προσεγγίζουν με δελεαστικές προτάσεις.
  • Έχουν τους μέντορές τους και ξέρουν πώς να τους αξιοποιούν. Οι ίδιοι, ευχαρίστως, αναλαμβάνουν ρόλο μέντορα για τους άλλους.
  • Έχουν ιδιαίτερες ικανότητες όσον αφορά τον στρατηγικό προγραμματισμό. Μπορούν εύκολα να ξεχωρίσουν το δάσος από τα δέντρα. Έχουν συχνές επαφές με τους πελάτες τους και γνωρίζουν πώς να μετατρέπουν τις ιδέες σε πράξεις.
  • Θέτουν ψηλά τον πήχη για τον εαυτόν τους και αναμένουν να πράξουν το ίδιο και οι υφιστάμενοί τους.
  • Εφαρμόζουν τις σωστές πολιτικές (politics) στον χώρο της εργασίας τους, και με τον τρόπο αυτόν εξασφαλίζουν την αυτονομία τους. Γνωρίζουν πώς να προσαρμόζονται στις απαιτήσεις των προϊσταμένων τους. Αυτό το κάνουν όχι γιατί είναι υπάκουοι, αλλά για να περιορίζουν την ανάμειξη των προϊσταμένων τους στη δουλειά τους.
  • Διατηρούν άριστες σχέσεις με τους συναδέλφους τους εξασφαλίζοντας έτσι τη συνεργασία και την υποστήριξή τους. Ουδέποτε χρησιμοποιούν κτυπήματα κάτω από τη μέση.

Επίλογος

Η ηγεσία δεν είναι στατική. Προσαρμόζεται στα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα κάθε εποχής. Πολλά από όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω δεν ίσχυαν πριν λίγα χρόνια και πιθανόν να μην ισχύουν στα επόμενα. Οι ικανοί ηγέτες ξέρουν πώς να αναπροσαρμόζουν τον τρόπο που ηγούνται ανάλογα με κάθε περίπτωση. Όσοι δεν το κάνουν αποβάλλονται από το σύστημα.

 * Αφυπηρετήσαντος (2006) ανώτερου διευθυντής της Λαϊκής Τράπεζας και fellow του Ινστιτούτου Τραπεζιτών Λονδίνου