Χριστοδουλίδης και Έρχιουρμαν τα ξαναλένε σήμερα - Επιστροφή στις συναντήσεις σε γκρίζο τοπίο

Οι δύο ηγέτες συναντώνται σήμερα για πρώτη φορά έπειτα από σχεδόν έναν μήνα, διάστημα που χαρακτηρίστηκε από έντονη αντιπαράθεση γύρω από την απουσία εξελίξεων στη Νέα Υόρκη και ζητήματα που αφορούν τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης (ΜΟΕ). Οι δύο διαπραγματευτές τους συναντήθηκαν την περασμένη Παρασκευή για να προετοιμάσουν το έδαφος για τη σημερινή συνάντηση, μετά από έναν μήνα κάθε άλλο παρά ενθαρρυντικών δηλώσεων από τους δύο ηγέτες σχετικά με την πορεία της ειρηνευτικής διαδικασίας. Παρά την απουσία συμφωνίας σε σημαντικά ΜΟΕ και την αυξανόμενη αντιπαράθεση για το ποια πλευρά είναι περισσότερο ή λιγότερο εποικοδομητική, τα Ηνωμένα Έθνη συνεχίζουν να επιμένουν ότι οι δύο πλευρές πρέπει να εργαστούν πάνω στη μεθοδολογία το επόμενο διάστημα.

Το ποτήρι μισογεμάτο

Στις τελευταίες δημόσιες δηλώσεις του, ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης παραμένει αισιόδοξος ότι μια λύση είναι εφικτή. Σε αντικατοχική εκδήλωση το Σάββατο δήλωσε ότι είναι έτοιμος για παραχωρήσεις «που εξυπηρετούν τον στόχο μιας λειτουργικής και βιώσιμης λύσης». Μιλώντας χθες στο δημοτικό συμβούλιο Μόρφου, ο Πρόεδρος αναφέρθηκε σε ένα «παράθυρο ευκαιρίας» και σε «ορισμένες εξελίξεις» που μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για την επανέναρξη των συνομιλιών, όπως το πρόσφατα ολοκληρωμένο έγγραφο συγκλίσεων των Ηνωμένων Εθνών.

Αναφερόμενος στις 19 «νέες ιδέες» που κατέθεσε κατά την τελευταία συνάντηση στις 17 Σεπτεμβρίου, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης υποστήριξε ότι, αντί να επικεντρώνονται σε προτάσεις που έχουν ήδη απορριφθεί από την τουρκοκυπριακή πλευρά, οι «νέες ιδέες» του θα μπορούσαν να συμβάλουν στη γεφύρωση του χάσματος και να δώσουν νέα ώθηση στη διαδικασία. Εξέφρασε επίσης την ελπίδα να έχει σήμερα ουσιαστικό διάλογο επ’ αυτών των προτάσεων με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν. Υπογράμμισε επίσης τη διάσταση των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας, σημειώνοντας το ενδιαφέρον της Άγκυρας για αναβάθμιση των σχέσεών της με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την Τελωνειακή Ένωση. Παρότι αναφέρθηκε σε επικείμενες επαφές του ειδικού εκπροσώπου της ΕΕ, Ραφαέλε Φίτο, με την τουρκική κυβέρνηση, μέχρι στιγμής δεν έχουν ανακοινωθεί τέτοιες συναντήσεις.

Ένας μήνας αντιπαραθέσεων

Στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο Τουφάν Έρχιουρμαν απέρριψε πρόταση του Χριστοδουλίδη για τριμερή συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες. Ο Πρόεδρος είχε δηλώσει από τη Νέα Υόρκη ότι ορισμένοι υιοθετούν «αρνητική προσέγγιση» με στόχο την απομάκρυνση από το καθιερωμένο πλαίσιο λύσης μετά τον Γκουτέρες. Ο διαπραγματευτής του, Μενέλαος Μενελάου, κατηγόρησε την τουρκοκυπριακή πλευρά για «τακτικές καθυστέρησης». Σε συνέντευξη Τύπου μετά την επιστροφή του, ο Έρχιουρμαν υποστήριξε ότι ο Χριστοδουλίδης δεν κατέθεσε τίποτα νέο και επομένως δεν έβλεπε λόγο για την πραγματοποίηση της τριμερούς συνάντησης. Κατηγόρησε μάλιστα τον Πρόεδρο ότι «μετακίνησε τα δοκάρια», θέτοντας ουσιαστικά 19 νέα ζητήματα στο τραπέζι λίγο πριν αναχωρήσει για τη Νέα Υόρκη, αντί να προσπαθήσει να επιλύσει τα επτά ΜΟΕ που βρίσκονταν ήδη υπό συζήτηση. Ο Έρχιουρμαν επικεντρώθηκε επίσης σε 13 «ενέργειες υπονόμευσης της εμπιστοσύνης» από την ελληνοκυπριακή πλευρά, συμπεριλαμβανομένων προσπαθειών ακύρωσης πολιτιστικών, αθλητικών και διπλωματικών δραστηριοτήτων, τις οποίες θεωρεί επιζήμιες για το κλίμα των συνομιλιών. Ενώ ο Έρχιουρμαν δηλώνει έτοιμος να συμφωνήσει στα έξι από τα επτά ΜΟΕ, με εξαίρεση το ζήτημα των οδοφραγμάτων, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, απαντά ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά ακόμη δεν έχει ανταποκριθεί σε ελληνοκυπριακή πρόταση για αποναρκοθέτηση που κατατέθηκε τον Μάιο του 2025, ενώ έχει εκφράσει επιφυλάξεις για τη δημιουργία Τεχνικής Επιτροπής Φυσικών Καταστροφών.

Καλά ενημερωμένη ελληνοκυπριακή πηγή εκτίμησε ότι ο Τουρκοκύπριος ηγέτης παίζει με τους αριθμούς, δίνοντας έμφαση μόνο στα αρνητικά στοιχεία. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, πολλά ΜΟΕ έχουν ήδη συμφωνηθεί και εφαρμοστεί, είτε μονομερώς είτε διμερώς, συμπεριλαμβανομένων 40 έργων που υλοποιήθηκαν από τις Τεχνικές Επιτροπές τα τελευταία δύο χρόνια. Υποστήριξε ακόμη ότι όλα τα ζητήματα, είτε «νέα» είτε «παλαιά», θα πρέπει να συζητούνται καλόπιστα και επί της ουσίας. Ερωτηθείς χθες για τις 19 νέες ιδέες, ο Λετυμπιώτης απέφυγε να δώσει λεπτομέρειες, λέγοντας ότι έχει ενημερωθεί σχετικά το σύνολο της πολιτικής ηγεσίας.

Η κυβέρνηση αρνήθηκε επίσης να επιβεβαιώσει ή να διαψεύσει δημοσίευμα που ήλθε στο φως την προηγούμενη εβδομάδα και σύμφωνα με το οποίο μία από τις «νέες ιδέες» βασίζεται σε πρόταση του 2006 για άνοιγμα της περίκλειστης πόλης της Βαρωσίων στους νόμιμους κατοίκους της υπό διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών, παράλληλα με το άνοιγμα του λιμανιού της Αμμοχώστου υπό ευρωπαϊκή εποπτεία. Δημοσίευμα που διέψευσε ο Τουφάν Έρχιουρμαν, διερωτώμενος ποιος θα μπορούσε να διαρρεύσει μια τέτοια πρόταση, δεδομένου ότι μόνο οι δύο ηγέτες βρίσκονταν στην αίθουσα όταν ο Χριστοδουλίδης παρουσίασε προφορικά τις 19 «νέες ιδέες» του.

Αναμένοντας την Ολγκίν

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, και παρά τις προτάσεις που έχουν κατατεθεί μέχρι στιγμής, τα Ηνωμένα Έθνη εξακολουθούν να υπογραμμίζουν την ανάγκη οι δύο πλευρές να εργαστούν πάνω στη μεθοδολογία. Όσον αφορά την αναμενόμενη επιστροφή της προσωπικής απεσταλμένης του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, δεν έχει ακόμη καθοριστεί ημερομηνία άφιξής της στην Κύπρο, παρότι η ίδια είχε δηλώσει ότι θα επισκεπτόταν το νησί μέσα στον Οκτώβριο. Μετά την απουσία προόδου στη Νέα Υόρκη, η Ολγκίν κάλεσε τις δύο πλευρές «να δημιουργήσουν το κατάλληλο περιβάλλον για την έναρξη μιας νέας διαδικασίας». Σε συνέντευξή της στο ANKA News, άφησε αιχμές προς την ελληνοκυπριακή πλευρά για προσπάθειες περιορισμού των επαφών των Τουρκοκυπρίων με τρίτους, επισημαίνοντας ότι οι διαπραγματεύσεις «προκύπτουν μέσα από την κατανόηση και την αποδοχή της άλλης πλευράς και της ύπαρξής της».

Σε ό,τι αφορά τη μεθοδολογία, η Ολγκίν δήλωσε ότι αναμένει προτάσεις και από τις δύο πλευρές για το πώς θα εξελιχθεί η διαδικασία των διαπραγματεύσεων, προτάσεις οι οποίες «δεν θα δημιουργούν πρόωρα εμπόδια». Αναφερόμενη στα ΜΟΕ, ουσιαστικά κάλεσε τους ηγέτες να εφαρμόσουν «επειγόντως» όσα μέτρα έχουν ήδη συμφωνηθεί και από τις δύο πλευρές, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η έμφαση πρέπει να δοθεί στα υφιστάμενα ζητήματα και όχι σε «νέα». Για τα οδοφράγματα, η απεσταλμένη του ΟΗΕ αναφέρθηκε στα οφέλη από το άνοιγμα των διελεύσεων Αθηένου-Αγλαντζιάς, Μιας Μηλιάς και Λουρουτζίνας-Λυμπιών, χωρίς να κάνει αναφορά στα Κόκκινα.

Το έγγραφο συγκλίσεων

Η Ολγκίν διευκρίνισε επίσης τη θέση των Ηνωμένων Εθνών για το έγγραφο συγκλίσεων που καλύπτει το διαπραγματευτικό έργο της περιόδου 2015-2017, λέγοντας ότι θα παραδοθεί στα μέρη μόνο «όταν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις», κάτι που φαίνεται να λαμβάνει υπόψη τις τουρκοκυπριακές ενστάσεις για πρόωρη παράδοσή του. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι συγκεκριμένες συγκλίσεις δεν καλύπτουν το σύνολο του διαπραγματευτικού κεκτημένου της διαδικασίας ούτε περιλαμβάνουν έγγραφα θέσεων ή κείμενα συζήτησης που κατατέθηκαν στο Κραν Μοντανά. Μιλώντας χθες, ο κ. Λετυμπιώτης δήλωσε ότι η κατανόηση που υπήρχε κατά την επίσκεψη του Γκουτέρες στην Κύπρο ήταν πως το έγγραφο θα παραδιδόταν σε όλα τα μέρη αμέσως μετά την ολοκλήρωσή του ώστε να καταθέσουν τις παρατηρήσεις τους και να διαμορφωθεί κοινή αντίληψη που θα επιτρέψει την επανέναρξη των συνομιλιών. Για τη σημερινή συνάντηση, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ανέφερε ότι, εφόσον υπάρξει πολιτική βούληση, οι δύο ηγέτες θα μπορούσαν να καταγράψουν ουσιαστική πρόοδο στο ζήτημα των οδοφραγμάτων.