Φόρμα αναζήτησης

Επέτειος ανοίγματος των οδοφραγμάτων και το πραγματικό τους διακύβευμα

Του Χάρη Ψάλτη*  

Σαν σήμερα, 23 Απριλίου του 2003 άνοιξαν τα οδοφράγματα μετά από πίεση της Τουρκίας προς τον τότε ηγέτη της Τ/Κ κοινότητας Ραούφ Ντενκτάς. Είχε προηγηθεί η καταδίκη της Τουρκίας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην περίπτωση του Τ/Κ γιατρού Άχμέτ Αν στις 20 Φεβρουαρίου 2003 ο οποίος είχε καταγγείλει την Τουρκία και τις Τ/Κ αρχές γιατί δεν του επέτρεπαν την ελεύθερη διακίνηση για να παρίσταται σε δικοινοτικές εκδηλώσεις. Η σημαντική υπόθεση αυτή εκκρεμούσε στο δικαστήριο από τις 8 Σεπτεμβρίου 1992. Τα απορριπτικά κόμματα του λεγόμενου ενδιάμεσου χώρου και ο τότε πρόεδρος Τάσος Παπαδόπουλος έκαναν ότι ήταν δυνατό να εμποδίσουν αυτή την εξέλιξη αφού πιάστηκαν κυριολεκτικά στον ύπνο και άρχισαν να προωθούν μετά από παρότρυνση και μιντιαρχών (βλ. παραδοχή Κ. Χατζηκωστή στο βιβλίο του Έξι προεδρικά πορτραίτα) τον λόγο ότι αυτό αποτελούσε προσπάθεια του Ντενκτάς να νομιμοποιήσει το καθεστώς του. Δεν είχαν αντιληφθεί ότι αυτό αποτελούσε μέρος της νέας πολιτικής του ΚΔΑ στην Τουρκία ότι καταργείται η προσέγγιση “η μη λύση είναι λύση” και ότι τα πράγματα έμπαιναν σε πορεία λύσης του κυπριακού μέσα από την περιθωριοποίηση του διχοτομιστή Ντενκτάς από την νέα διακυβέρνηση στην Τουρκία. 

Από την πρώτη στιγμή όσοι ασχολούνται με τις κοινωνικές επιστήμες και γνωρίζουν τη Θεωρία Επαφής του Gordon Allport γνώριζαν ότι τα αποτελέσματα των ανθρώπινων επαφών θα μείωναν προκαταλήψεις, θα έκτιζαν εμπιστοσύνη και θα δημιουργούσαν φιλίες και συνεργασίες που θα υποβοηθούσαν και θα θεμελίωναν αυτή τη λύση κυπριακού προβλήματος. 

Αυτό ήταν και από την πρώτη στιγμή το πραγματικό διακύβευμα του ανοίγματος των οδοφραγμάτων και τα κόμματα του απορριπτικού χώρου και οι αρχιπροπαγανδιστές τους το του είχαν αντιληφθεί από την πρώτη στιγμή. Αυτή η εξέλιξη θα αποτελούσε την μεγαλύτερη απειλή στην εδραιωμένη τους μονόπλευρη αφήγηση και της ιστορίας αλλά και της πολιτικής τους αφήγησης. Αυτό προφανώς δεν μπορούσαν ποτέ να το πουν δημόσια γιατί θα κατηγορούνταν οι ίδιοι για παρεμπόδιση  της ελεύθερης διακίνησης για το το λόγο έγινε η εφεύρεση του λόγου της “έμμεσης αναγνώρισης” που διοχετεύτηκε έντεχνα μέσα από αυτά τα κόμματα και τις εφημερίδες που αποτελούν μηχανισμούς έκφρασης τους.

Αυτό σε κάποιο βαθμό είχε αποτέλεσμα αφού μέχρι και σήμερα το 30% των Ε/Κ δεν πέρασε ποτέ στην άλλη πλευρά των οδοφραγμάτων. Δεν πέτυχαν ωστόσο να ελέγξουν την πλειοψηφία των πολιτών και φυσικά την Τ/Κ κοινότητα η οποία ανεμπόδιστα κάνει χρήση των οδοφραγμάτων χωρίς “στιγματισμούς”. Ποιό χαρακτηριστικό παράδειγμα προσπάθειας περιορισμού των επαφών και κλεισίματος  των οδοφραγμάτων είναι ο τρόπος που η Σημερινή και ο Φιλελεύθερος αναφέρουν κάθε χρόνο την χρήση καρτών JCC στις δυο κοινότητες. Πάντα αναφέρουν μόνο πόσα ξοδεύουν οι Ε/Κ στα κατεχόμενα και ποτέ πόσα ξοδεύουν οι Τ/Κ στις ελεύθερες περιοχές. Γιατί; Γιατί οι Τ/Κ σταθερά ξοδεύουν πολύ περισσότερα από τους Ε/Κ όταν περνούν τα οδοφράγματα σε αγορές. 

Από το 2007 που υπάρχουν ερευνητικά στοιχεία για τη σχέση διομαδικής επαφής μελών των δύο κοινοτήτων σε σχέση με τη μείωση της προκατάληψης τα αποτελέσματα είναι ξεκάθαρα και παρόμοια στις δύο κοινότητες. Όπως είχε προβλέψει από το 1954 ο Allport όσα άτομα έχουν επαφή οδηγούνται σε μείωση των προκαταλήψεων και αποκτούν ψηλότερο βαθμό εμπιστοσύνης για την άλλη κοινότητα. 

Η προσπάθεια στιγματισμού της επαφής είναι συνεχής και αδιάκοπη απο τα ΜΜΕ της απόρριψης και έχουν ήδη καταφέρει να αποκρύψουν από μεγάλη μερίδα του πληθυσμού τα θετικά αποτελέσματα της διομαδικής επαφής και τα οικονομικά οφέλη σε βαθμό που η πλειοψηφία των Ε/Κ στις έρευνες δεν γνωρίζει αυτά που αναφέρονται εδώ. Αντίθετα πιστεύουν ότι η Ε/Κ πλευρά έχει οικονομικό κόστος και ότι τα ανοιχτά οδοφράγματα συντείνουν στην εδραίωση των τετελεσμένων του 1974. Έχουν δηλαδή επιτύχει να κάνουν το άσπρο μαύρο.

Σήμερα μάλιστα λόγω στασιμότητας στο κυπριακό πήραν και κάποια κόμματα θάρρος να ζητούν να μην ανοίξουν άλλα οδοφράγματα σε πλήρη πλέον ευθυγράμμιση με την διαχωριστική ιδεολογία του Ραούφ Ντενκτάς.
Η γραφική παράσταση πιο κάτω δείχνει τα αποτελέσματα πλειάδας ερευνών του Πανεπιστημίου Κύπρου και άλλων ερευνητικών κέντρων που δείχνουν ότι η επαφή των δυο κοινοτήτων στην Κύπρο όχι μόνο επιφέρει μείωση της προκατάληψης αλλά και το μέγεθος αυτής της μείωσης είναι σχεδόν διπλάσιο από αυτό που αναφέρεται σε ανάλογες έρευνες σε άλλες μετασυγκρουσιακές κοινωνίες.

Για όσους ενδιαφέρονται για την ακαδημαϊκή τεκμηρίωση του θέματος, δημόσιες συζητήσεις επί του θέματος και αρθρογραφία μπορούν να τα βρούν όλα εδώ στον ακόλουθο σύνδεσμο

https://www.dropbox.com/sh/nh3b2v2cr7gslxy/AAAUOkDv_YynJvZnUeFKUS8Ca?dl=0

 

  • Αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.