Έκθεση-καμπανάκι του Lancet: Σχεδόν 3 εκατ. θάνατοι συνδέονται με την κλιματική αλλαγή από το 2016

Ορισμένες από τις σοβαρότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία επιδεινώθηκαν ταχύτερα τη δεκαετία μετά την έναρξη ισχύος της Συμφωνίας του Παρισιού, την περίοδο 2016-2025, σε σύγκριση με τη δεκαετία 2006-2015.

Αυτό προκύπτει από τη δέκατη έκθεση δεικτών της πρωτοβουλίας «Lancet Countdown» για την Υγεία και την Κλιματική Αλλαγή. Οι επιστήμονες ζητούν να αναγνωριστεί η κλιματική αλλαγή ως παγκόσμια κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την υγεία.

Η ζέστη συνδέθηκε με κατά μέσο όρο 540.800 εκτιμώμενους θανάτους ετησίως την περίοδο 2016-2023, από τους οποίους το 68% αποδίδεται στην κλιματική αλλαγή. Το ποσοστό αυτό ήταν 55% ετησίως την περίοδο 2006-2015.

Το 2023, το θερμότερο έτος της περιόδου, η ζέστη συνδέθηκε με αριθμό-ρεκόρ 710.000 θανάτων παγκοσμίως, με πάνω από το 70% να αποδίδεται στην ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Συνολικά, εκτιμάται ότι η κλιματική αλλαγή προκάλεσε σχεδόν τρία εκατομμύρια θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη μεταξύ 2016 και 2023.

Η ζέστη περιόρισε επίσης την ικανότητα των ανθρώπων να εργάζονται αποδοτικά το 2025. Οι απώλειες δυνητικού εισοδήματος για την παγκόσμια οικονομία εκτιμάται ότι ανήλθαν σε 1,07 τρισεκατομμύρια δολάρια, ποσό ίσο με το 0,91% της παγκόσμιας οικονομικής παραγωγής.

Ήταν η τρίτη συνεχόμενη χρονιά που οι απώλειες ξεπέρασαν το ένα τρισεκατομμύριο δολάρια. Η νοτιοανατολική Ασία και η Αφρική επλήγησαν περισσότερο: οι απώλειες αντιστοιχούσαν στο 3,9% και στο 3,2% του ΑΕΠ τους, αντίστοιχα. Το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 0,2% στην Ευρώπη και 1,5% στην αμερικανική ήπειρο. Οι μεγαλύτερες απώλειες καταγράφηκαν στη γεωργία και τις κατασκευές, κλάδους στους οποίους κυριαρχούν οι υπαίθριες και σωματικά απαιτητικές εργασίες.

Ξηρασία και ακραίες βροχοπτώσεις

Το 2025, ακραία ξηρασία επηρέασε για τουλάχιστον έναν μήνα σχεδόν το 52% της χερσαίας επιφάνειας του πλανήτη. Πρόκειται για το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί, μετά το 2023. Από το 2016, η έκταση που πλήττεται από ξηρασία αυξάνεται με ρυθμό πάνω από 700% ταχύτερο σε σύγκριση με την περίοδο 2006-2015.

Νέα δορυφορική ανάλυση δείχνει, επίσης, ότι από το 2003 το 80% της χερσαίας επιφάνειας έχει αντιμετωπίσει σημαντικές μεταβολές στα πρότυπα αποθήκευσης νερού στο έδαφος, με εναλλαγές μεταξύ ξηρών και υγρών συνθηκών. Οι μεταβολές αυτές επηρεάζουν την επισιτιστική ασφάλεια και την υγιεινή.

Παράλληλα, τα ακραία φαινόμενα έντονων βροχοπτώσεων γίνονται συχνότερα. Την περίοδο 2016-2025 έπληξαν κατά μέσο όρο το 17,2% της παγκόσμιας χερσαίας επιφάνειας κάθε χρόνο, έναντι 14,8% την προηγούμενη δεκαετία, αυξάνοντας τον κίνδυνο πλημμυρών, κατολισθήσεων και ασθενειών που μεταδίδονται μέσω του νερού.

Τα μέτρα δεν επαρκούν

Η διεθνής επιστημονική ομάδα, υπό τον συντονισμό του University College London και σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, επισημαίνει ότι δράσεις για το κλίμα έχουν αποφέρει πραγματικά οφέλη για την υγεία. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια, η ενίσχυση της νομοθεσίας για την προστασία της υγείας και η αύξηση των επιστημονικών δεδομένων.

Ωστόσο, τα μέτρα αυτά δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν τις ραγδαία αυξανόμενες βλάβες που προκαλεί η κλιματική αλλαγή, η οποία τροφοδοτείται από τα ορυκτά καύσιμα.

Οι παγκόσμιες επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια έφτασαν το 2025 σε ποσό-ρεκόρ, 2,1 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, σχεδόν διπλάσιο από τις επενδύσεις στα ορυκτά καύσιμα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η βελτίωση της ποιότητας του αέρα έχει αποτρέψει 323.000 θανάτους ετησίως σε τουλάχιστον 77 χώρες, όπου η ατμοσφαιρική ρύπανση από ορυκτά καύσιμα έχει μειωθεί από το 2016.

Παρά ταύτα, τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθούν να καλύπτουν πάνω από το 80% των παγκόσμιων ενεργειακών αναγκών. Οι 100 μεγαλύτερες εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου σχεδιάζουν να παράγουν έως το 2040 ποσότητες ορυκτών καυσίμων κατά 150% μεγαλύτερες από εκείνες που συνάδουν με τον στόχο περιορισμού της υπερθέρμανσης στον 1,5°C. Το ποσοστό αυτό αυξήθηκε από το 138% που καταγραφόταν πέρυσι.

Οι συντάκτες της έκθεσης ζητούν να αναγνωριστεί επίσημα η κλιματική αλλαγή ως παγκόσμια υγειονομική έκτακτη ανάγκη και η προστασία της υγείας να βρίσκεται στο επίκεντρο κάθε απόφασης για το κλίμα, από τη μείωση των εκπομπών έως τις προτεραιότητες χρηματοδότησης.

Πηγή: ΚΥΠΕ