Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας: Μάχη ΥΠΑΜ και ΥΠΕΣ για το γενικό πρόσταγμα

Δύσβατος και γεμάτος προκλήσεις προμηνύεται ο δρόμος για τη δημιουργία Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, μέσα από τη δημιουργία νέας Γενικής Διεύθυνσης Πολιτικής Προστασίας στο Υπουργείο Εσωτερικών και τη θεσμοθέτηση του εθνικού συντονιστή, ο οποίος θα αναλαμβάνει καθήκοντα σε κρίσεις πολιτικής προστασίας (ανθρωπογενείς και φυσικές καταστροφές), δεδομένου ότι από την πρώτη συνεδρίαση (συζήτηση επί της αρχής) της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εσωτερικών για τα σχετικά νομοσχέδια, διαφάνηκαν μαζεμένες ενστάσεις και προβληματισμοί.

Αίσθηση προκάλεσε η διαφωνία του Υπουργείου Άμυνας με τη φιλοσοφία του νέου συστήματος που προωθείται, με τον πρόεδρο της Επιτροπής Εσωτερικών και βουλευτή του ΑΚΕΛ, Άριστο Δαμιανού, να ζητά από το Υπουργείο Εσωτερικών να ξεκαθαρίσει από την αρχή τελεσίδικα πώς θα τύχει χειρισμού το ζήτημα.

Το Υπουργείο Άμυνας ζητά έναν φορέα, υπό το Υπουργικό Συμβούλιο, για όλες τις κρίσεις, τόσο πολιτικής προστασίας όσο και πολέμου, που υπάγονται σήμερα στο Υπουργείο Άμυνας και το ΓΕΕΦ. Ταυτόχρονα προκρίνει τη λειτουργία, επί μονίμου βάσεως, ενός εθνικού κέντρου διαχείρισης όλων των κρίσεων. Όπως διαφάνηκε, έχει προβληματισμούς σε σχέση με την υπαγωγή του Στρατού κάτω από τις δομές του Υπουργείου Εσωτερικών, όταν ο εθνικός συντονιστής, σε περιπτώσεις φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών, θα συντονίζει τη δράση της Πυροσβεστικής, της Αστυνομίας, του Στρατού και των Υγειονομικών Αρχών.

«Έχουμε διαφορετική προσέγγιση»

Τη διαφορετική προσέγγιση που έχει το Υπουργείο Άμυνας διατύπωσε στη χθεσινή συνεδρίαση ο ταξίαρχος Ιάκωβος Μικελλίδης, διευθυντής της Κεντρικής Υπηρεσίας Πολιτικής Σχεδίασης Εκτάκτων Αναγκών (ΚΥΠΣΕΑ). «Ως Υπουργείο Άμυνας έχουμε διαφορετική προσέγγιση. Είμαστε ασφαλώς υπέρ της δημιουργίας ενός κεντρικού εθνικού μηχανισμού πολιτικής προστασίας ή ευρύτερα διαχείρισης κρίσεων, ο οποίος, όμως, θεωρούμε ότι θα πρέπει να υπάγεται στο Υπουργικό Συμβούλιο, με τη δημιουργία ενός Εθνικού Κέντρου Διαχείρισης Κρίσεων, το οποίο θα διαχειρίζεται όλες τις κρίσεις, όχι μόνο αυτές που αναφέρονται στην πρόταση νόμου, αλλά και πυρηνικές, κυβερνοασφάλειας και εμπόλεμης κατάστασης», είπε. Επίσης, σημείωσε ότι από τον περασμένο Μάρτιο, όταν εξέφρασαν στο Υπουργείο Εσωτερικών τη διαφωνία, μέχρι σήμερα, η διαφορετική προσέγγιση του Υπουργείου Άμυνας είναι ακόμα πιο ξεκάθαρη. 

Προσπάθεια σύγκλισης

Σε παρατήρηση του κ. Δαμιανού, ότι πρόκειται για θεμελιώδη διαφωνία των δύο υπουργείων και όχι σύγκρουση σε επιμέρους ζήτημα, ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Εσωτερικών, Ελίκκος Ηλία, ανέφερε ότι θέλουν να δημιουργήσουν Πολιτική Προστασία, χωρίς να επεμβαίνουν στα θέματα της ΚΥΠΣΕΑ. Το ζήτημα θα το ξεκαθαρίσουν, είπε, οι δύο υπουργοί με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και θα επανέλθουν. Στόχος, είπε, είναι να επιστρέψουν στη Βουλή με σύγκλιση, όταν θα ξεκινήσει η κατ' άρθρον συζήτηση των νομοσχεδίων.

Σύμφωνα με τον κ. Ηλία, το Υπουργείο Εσωτερικών αφουγκράστηκε κάποια αιτήματα του Υπουργείου Άμυνας, τα οποία τους υπέβαλε στο πλαίσιο διαπραγμάτευσης που είχαν, με αποτέλεσμα να τροποποιήσουν κάποια σημεία του νομοσχεδίου, ώστε να πιστεύει ότι έχει μειωθεί η απόκλιση των θέσεων. Στην πορεία και πριν την κατ’ άρθρον συζήτηση στη Βουλή, θα συναντηθούν ξανά με το Υπουργείο Άμυνας για να επιλύσουν, όπως είπε, τις οποιεσδήποτε διαφορές.

Από την πλευρά του, ο αρχιπύραρχος της Πυροσβεστικής, Νίκος Λογγίνος, είπε ότι επιβάλλεται να γίνει ο θεσμός της πολιτικής προστασίας. Εξέφρασε την εκτίμηση ότι η διαφωνία του Υπουργείου Άμυνας δεν έχει σχέση με το ζήτημα, αλλά είναι θέμα του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας.

«Νομική ουρά» για Τμήμα Δασών 

Ένα δεύτερο σημείο τριβής που διαφάνηκε στη συνεδρίαση, αφορά τη θέση που διατύπωσε το Υπουργείο Εσωτερικών σε σχέση με την ένταξη της δασοπυρόσβεσης του Τμήματος Δασών στις δομές του, κάτι που προκάλεσε πριν από έναν χρόνο, όταν ανακοινώθηκε το σχέδιο από το Προεδρικό, έντονες αντιδράσεις από πλευράς Τμήματος Δασών και άλλων φορέων. Σύμφωνα με τον κ. Ηλία, σε αρχικό στάδιο δεν επιθυμούν αυτή τη μεταφορά, τόσο λόγω των αντιδράσεων όσο και της αγαστής συνεργασίας του Τμήματος με την Πυροσβεστική και τον εθνικό συντονιστή πυρκαγιών κατά τη φετινή χρονιά, αλλά -βάζοντας εδώ μία νομική ουρά- στην πορεία, και μετά από αξιολόγηση, θα εξεταστεί, όπως είπε, αυτή η μεταφορά.

Στην τοποθέτησή του, ο διευθυντής του Τμήματος Δασών, Σάββας Ιεζεκιήλ, δεν άφησε ασχολίαστες τις αναφορές του κ. Ηλία. «Για τη νομική ουρά που έχει αφήσει ο γενικός διευθυντής για το Τμήμα Δασών, θα πούμε ότι ως Τμήμα Δασών, η αρμόδια Αρχή η οποία διαχειρίζεται τα δάση και γνωρίζει τα δάση καλύτερα, δεν μπορεί να μην έχει τη διαχείριση και των δασικών πυρκαγιών», είπε.

Εκπρόσωπος της Παγκύπριας Επιτροπής Δασοπυροσβεστών σχολίασε ότι «με λίγα λόγια αποφάσισαν άλλοι για εμάς», παραπέμποντας στις αναφορές του γενικού διευθυντή του Υπουργείου Εσωτερικών. Διαφωνία εκφράστηκε και από πλευράς αγροτικών οργανώσεων, και συγκεκριμένα της ΕΚΑ.

Θέλουν εκτός επιχειρησιακής διοίκησης τον εθνικό συντονιστή

«Ως Τμήμα Δασών, επί της αρχής στηρίζουμε το νομοσχέδιο για τη δημιουργία ενός σύγχρονου και αποτελεσματικού συστήματος πολιτικής προστασίας. Στηρίζουμε τον θεσμό του εθνικού συντονιστή σε επίπεδο συντονισμού, όχι διαχείρισης κρίσεων. Πρέπει ο εθνικός συντονιστής να διαθέτει έναν ισχυρό ρόλο στα του στρατηγικού συντονισμού και της εθνικής προτεραιοποίησης πόρων, χωρίς όμως να αναλαμβάνει την επιχειρησιακή διοίκηση των συμβάντων, η οποία θα ανήκει στον υπεύθυνο διαχείρισης της συγκεκριμένης πυρκαγιάς (incident commander)», είπε εξάλλου ο κ. Ιεζεκιήλ.

Σύμφωνοι με τον κ. Ιεζεκιήλ, ως προς τον αποκλεισμό του εθνικού συντονιστή από την επιχειρησιακή διοίκηση ενός συμβάντος, ήταν τόσο ο αρχιπύραρχος της Πυροσβεστικής, Νίκος Λογγίνος, όσο και η προϊσταμένη της Υπηρεσίας Ασθενοφόρων Κύπρου, Ριάνα Κωνσταντίνου. 

Ενστάσεις από Υπουργείο Υγείας

Οι εκπρόσωποι των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και Ασθενοφόρων ζήτησαν να επιβεβαιωθεί αν οι νοσηλευτές που θα συμμετέχουν στον μηχανισμό θα εντάσσονται στην εφεδρεία της Εθνικής Φρουράς σε περίπτωση κρίσης ή θα παραμένουν στα νοσοκομεία, ζητώντας με τη σειρά τους οι επιχειρησιακές δράσεις κάθε υπηρεσίας διάσωσης να γίνοναι απρόσκοπτα στο πεδίο, ενώ εκπρόσωπος των Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας είπε ότι δεν μπορεί να δίνει οδηγίες για διαχείριση θεμάτων υγείας ο εθνικός συντονιστής, καθώς πρόκειται για ειδικά θέματα, και ότι θα πρέπει να ξεκαθαρίσουν οι λεπτομέρειες για τα Εθνικά Σχέδια.

Έναρξη εφαρμογής το 2027

Σε σχέση με τη χρονική στιγμή έναρξης της εφαρμογής του Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Εσωτερικών αναφέρθηκε σε τεχνικές δυσκολίες ένταξης προαπαιτουμένων στον προϋπολογισμό του 2027. Αν δεν προλάβουμε, σημείωσε, η εφαρμογή του Μηχανισμού θα ενταχθεί στον συμπληρωματικό προϋπολογισμό του Ιουνίου του 2027. Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με την τοποθέτηση του υπουργού Εσωτερικών, την οποία ανέγνωσε στην αρχή της συνεδρίασης ο κ. Ηλία, η μετάβαση στο νέο σύστημα δεν θα γίνει αυτομάτως με την ψήφιση των σχετικών νομοσχεδίων. Η έναρξη εφαρμογής του νέου πλαισίου θα καθοριστεί με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ώστε, σύμφωνα με τον υπουργό, να διασφαλιστεί ο απαραίτητος χρόνος για την προετοιμασία, τη στελέχωση και την ομαλή μετάβαση στο νέο σύστημα.

Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών μετέφερε τη σύμφωνη θέση του υπουργείου με το νομοσχέδιο, προσθέτοντας ότι το νομοσχέδιο του προϋπολογισμού είναι κατατεθειμένο με περιθώριο τροποποιήσεων ως τον Νοέμβριο, διαφορετικά τυχόν συμπληρωματικός μπορεί να υποβληθεί τον Ιούνιο του 2026. Συμφωνία με το νομοσχέδιο εξέφρασε και ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Δικαιοσύνης.