Φόρμα αναζήτησης

Πάμε για grand finale ή οριστικό αδιέξοδο;

Διαδικαστικά ομιλούντες το Κυπριακό βγήκε από το αδιέξοδο μετά τη συνάντηση Αναστασιάδη – Ακιντζί την περασμένη Παρασκευή. Η νέα αυτή διαδικασία είναι άραγε ικανή να δώσει λύσεις οδηγώντας σε μια νέα σύγκληση πενταμερούς διάσκεψης τον ερχόμενο Νοέμβριο για κλείσιμο του Κυπριακού; Το πόσο ρεαλιστικός είναι αυτός ο στόχος βέβαια θα φανεί στη συνέχεια. Το πρώτο δείγμα γραφής πάντως είναι θετικό. Η διαδικασία επανέκαμψε ως προϊόν αμοιβαίου συμβιβασμού, αφού και οι δύο ηγέτες προέβησαν σε σοβαρές παραχωρήσεις έναντι των αρχικών τους θέσεων:

  • Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης δεν επέμεινε στις προϋποθέσεις που έθετε τους τελευταίους μήνες για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Δηλαδή στον τερματισμό των γεωτρήσεων στην κυπριακή ΑΟΖ, στην απομάκρυνση του Γιαβούζ και του Φατίχ και εν γένει στις παράνομες πλεύσεις του Μπαρμπαρός στις νότιες θάλασσες της Κύπρου. Η ισχυρή προϋπόθεση παραχώρησε τη θέση της σε μια έντονη έκκληση προς την κατεύθυνση της Τουρκίας να σταματήσει τις προκλήσεις και να υποβοηθήσει με αυτόν τον τρόπο τον διάλογο.
  • Ο Μουσταφά Ακιντζί δεν επέμεινε σε αυστηρά και συμφωνημένα χρονοδιαγράμματα έναρξης και ολοκλήρωσης του διαλόγου. Αποδέχτηκε περαιτέρω εμπλοκή της κ. Λουτ, την οποία ως γνωστόν αρνήθηκε να συναντήσει στις αρχές Αυγούστου, και επίσης έκανε δεκτή μια τριμερή συνάντηση με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ. Πάγια θέση του Τ/Κ ηγέτη τις τελευταίες βδομάδες ήταν μια απευθείας άτυπη πενταμερής με στόχο να διευκρινιστεί η διαδικασία στο Κυπριακό.

Η διαδικασία

Τόσο οι δύο ηγέτες όσο και τα επιτελεία τους τις τελευταίες μέρες επικεντρώθηκαν στη διαδικασία του Κυπριακού. Περιθώρια συζήτησης επί της ουσίας για όσους είναι γνώστες του Κυπριακού δεν υπάρχουν. Για να χρυσώσουν το χάπι ότι το έκαναν κι αυτό, στο κοινό ανακοινωθέν της Παρασκευής πρόσθεσαν βέβαια την αστεία αναφορά ότι «συζήτησαν σε βάθος τις βασικές αρχές του Κυπριακού». Το Κυπριακό έχει συζητηθεί και εξαντληθεί επί της ουσίας τα τελευταία 4 χρόνια. Οι εμπλεκόμενοι γνωρίζουν πού υπάρχουν διαφωνίες, οι οποίες -επίσης γνωρίζουν- δεν επιλύονται μέσα από περαιτέρω διαπραγμάτευση. Η αναγνώριση αυτής της πραγματικότητας οδήγησε το 2017 στη διαμόρφωση του πλαισίου Γκουτέρες το οποίο αποτελεί το τελικό πάρε-δώσε στο Κυπριακό. Το πλαίσιο κατατέθηκε γραπτώς στις 30 Ιουνίου 2017, δόθηκαν επ’ αυτού προφορικές διευκρινίσεις στις 4 Ιουλίου 2017, ενώ το τελικό του κείμενο βρισκόταν στην τσέπη του γενικού γραμματέα στις 6 Ιουλίου του 2017, αλλά δεν τόλμησε να το βγάλει διότι προηγήθηκε σύρραξη κατά τη διάρκεια του δείπνου.

Με λίγα λόγια, η λύση του Κυπριακού βρίσκεται στο τελικό της χιλιόμετρο και αυτό που χρειάζεται για να διανυθεί αυτό το χιλιόμετρο είναι περισσότερο πολιτική βούληση και όχι διαπραγματεύσεις. Απόρροια αυτής της διαπίστωσης είναι ότι τους τελευταίους μήνες κανένας δεν συζήτησε την ουσία του Κυπριακού. Αυτό που συζητούμε είναι το γεωτρητικό πρόγραμμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, τις παρεμβάσεις της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ, τα μέτρα που η Κυπριακή Δημοκρατία ζητά από την ΕΕ και τα νέα τετελεσμένα που επιβάλλει η Τουρκία διότι διαθέτει τη στρατιωτική ισχύ.

Το πιο σημαντικό στοιχείο λοιπόν που προέκυψε από τη συνάντηση της Παρασκευής είναι ότι παρότι οι βασικές διαφωνίες σε ό,τι αφορά το τελικό πάρε-δώσε μένουν, παρότι η κρίση στην ΑΟΖ συνεχίζεται, η διαδικασία στο Κυπριακό θα επανεκκινήσει χωρίς προϋποθέσεις. Είναι δε σημαντική εξέλιξη διότι η διαδικασία στο Κυπριακό, ιστορικά ομιλούντες, τις περισσότερες φορές ήταν πιο σημαντική από τη συζήτηση επί της ουσίας. Εν ολίγοις, η επαναφορά του Κυπριακού στις ράγες μιας διαδικασίας αναγκαστικά θα μας οδηγήσει, είτε σε ένα grand finale, είτε σε ένα οριστικό αδιέξοδο. Το σίγουρο είναι ότι οι δύο ηγέτες ξαναπήραν μετά από πολλούς μήνες ως καπετάνιοι το τιμόνι του Κυπριακού στα χέρια τους. Πού θα το οδηγήσουν;

Ο οδικός χάρτης

Ο Μουσταφά Ακιντζί μίλησε για έναν κατ’ αρχήν συμπεφωνημένο οδικό χάρτη στο Κυπριακό μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου. Δηλαδή τέλος Αυγούστου ή αρχές Σεπτεμβρίου η κ. Λουτ θα συνομιλήσει με τους δύο ηγέτες (δεν έχει ξεκαθαρίσει ακόμα αν θα έρθει στην Κύπρο) και τις εγγυήτριες δυνάμεις για να διευκρινίσει όσο περισσότερο μπορεί τους όρους αναφοράς στο Κυπριακό. Στη συνέχεια, οι δύο ηγέτες θα μεταβούν στη Νέα Υόρκη όπου θα δουν τον γενικό γραμματέα ξεχωριστά και στη συνέχεια στο πλαίσιο μιας άτυπης τριμερούς.

Για όσους παρακολουθούν τους γνωστούς τακτικισμούς στο Κυπριακό, και μόνο αυτό να ήταν το αποτέλεσμα της συνάντησης Αναστασιάδη – Ακιντζί της περασμένης Παρασκευής, θα μπορούσε να θεωρηθεί επιτυχία υπό τις περιστάσεις για τους δύο ηγέτες.

  • Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης κερδίζει χρόνο για να διαπιστώσει πού θα οδηγηθεί διεθνώς η σχέση της Τουρκίας με την ΕΕ και κυρίως με τις ΗΠΑ, δίνει χρόνο στη νέα κυβέρνηση Μητσοτάκη να εγκλιματιστεί αφού μέχρι στιγμής δείχνει πανικοβλημένη να μπει στα βαθιά στο Κυπριακό, κερδίζει κάποιους πόντους στο εσωτερικό με το να δείχνει ευελιξία στο Κυπριακό και κυρίως αποσυμφορεί κάπως τον ασφυκτικό κλοιό των κανονιοφόρων της Άγκυρας.
  • Από τη δική του πλευρά, ο Μουσταφά Ακιντζί επανέρχεται στο προσκήνιο και αποκτά ρόλο και λόγο στην τ/κ κοινότητα, αναβαθμίζει τη σχέση του με την Άγκυρα, βάζει στο περιθώριο τον Κουντρέτ Όζερσαϊ ο οποίος συμπεριφέρεται ως πρόεδρος των Τ/Κ και κυρίως επαναδραστηριοποιεί τους απογοητευμένους Τ/Κ υπέρ της λύσης ενόψει προεδρικών εκλογών στη «ΤΔΒΚ».

Από την άλλη, αν ο οδικός χάρτης που συμφωνήθηκε αποτελεί έναν ακόμα τακτικισμό, αν δηλαδή ο προκαταρκτικός οδικός χάρτης ολοκληρωθεί άδοξα περί το τέλος Σεπτεμβρίου, όλοι γνωρίζουν ότι οι δύο ηγέτες θα έχουν να χάσουν πολύ περισσότερα στη συνέχεια:

  • Αποδεχόμενος τον οδικό χάρτη σήμερα ο Πρόεδρος Αναστασιάδης γνωρίζει ότι μπορεί να μπει με αξιοπρέπεια σε μια διαπραγματευτική διαδικασία, αφού εντός των επόμενων λίγων εβδομάδων τερματίζονται οι τουρκικές navtex και γεωτρήσεις. Αν ξεκινήσουν σοβαρές διαπραγματεύσεις με στόχο την κατάληξη του Κυπριακού, η τουρκική παρανομία δεν μπορεί να επαναληφθεί. Την ίδια στιγμή, γνωρίζει ότι ο ίδιος στο κεφάλαιο του φυσικού αερίου δεν κάνει καμία παραχώρηση αφού οι εταιρείες Total, ENI, Exxon δεν πρόκειται να προχωρήσουν σε νέες γεωτρήσεις (μας έχουν ειδοποιήσει ότι ενόσω υπάρχει αυτή η κρίση δεν θα προχωρήσουν σε νέες γεωτρήσεις) τουλάχιστον μέχρι τον ερχόμενο Φεβρουάριο. Αντιθέτως, σε περίπτωση τερματισμού της διαδικασίας στο Κυπριακό, είναι πολύ πιθανόν ο επόμενος γεωτρητικός στόχος του Γιαβούζ να είναι εντός της κυπριακής ΑΟΖ και μάλιστα σε αδειοδοτημένο οικόπεδο. Ο Πρόεδρος ήδη γνωρίζει ότι τα εντάλματα που εξέδωσε ο Νίκος Χριστοδουλίδης δεν θα εμποδίσουν την Τουρκία να προχωρήσει σε αυτήν την ενέργεια.
  • Για τον Μουσταφά Ακιντζί σε περίπτωση αδιεξόδου στη Νέα Υόρκη τα πράγματα είναι πολύ πιο απλά. Το πιθανότερο είναι ότι δεν θα είναι υποψήφιος για την προεδρία ή ακόμα και αν κατέλθει στις προεδρικές θα είναι πολύ δύσκολο να επανεκλεγεί. Για την Τουρκία, ο Μουσταφά Ακιντζί είναι καταλληλότερος να διαπραγματευτεί λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας με τους Ε/Κ, αφού σε αυτήν τη λύση πιστεύει, χωρίς μάλιστα να διστάζει να έρθει σε ρήξη με την Άγκυρα κάθε φορά που διατυπώνονται άλλες προτάσεις. Σε διαφορετική περίπτωση, για να υπηρετήσουν το σχέδιο β’ καταλληλότεροι ίσως να είναι άλλοι εθνικιστές υποψήφιοι οι οποίοι λειτουργούν ως υποχείριά της.

Η υπέρβαση

Λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις συνθήκες, σύμφωνα με διπλωματική πηγή, τα Ηνωμένα Έθνη επιθυμούν και επιδιώκουν κάτι πολύ περισσότερο από μια ακόμα τριμερή στη Νέα Υόρκη. Κάποιοι διπλωματικοί κύκλοι εξακολουθούν εν ολίγοις να πιστεύουν ότι εντός Οκτωβρίου μπορεί να υπάρξει μια έστω τελευταία ευκαιρία για την τύχη της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας. Σύμφωνα με βολιδοσκοπήσεις που έγιναν στις δύο πλευρές, τα Ηνωμένα Έθνη σκοπεύουν:

  1. Να αξιοποιήσουν την άτυπη τριμερή της Νέας Υόρκης περί το τέλος Σεπτεμβρίου για να συγκαλέσουν μια άτυπη πενταμερή περί τα μέσα ή το τέλος Οκτωβρίου. Κατά την πενταμερή αυτή θα συζητηθεί ενδελεχώς η διαδικασία και θα τεθούν επί τάπητος όλες οι απαραίτητες λεπτομέρειες για τη διεξαγωγή ενός δομημένου διαλόγου.
  2. Σε περίπτωση επιτυχίας περί τα μέσα Νοεμβρίου θα συγκληθεί μια πενταμερής διάσκεψη τύπου Κραν Μοντανά με στόχο το κλείσιμο του Κυπριακού, μέσα από το τελικό πάρε-δώσε που προβλέπει το πλαίσιο Γκουτέρες.
  3. Με βάση το αποτέλεσμα της πενταμερούς θα καθοριστούν και οι ημερομηνίες της διεξαγωγής των δημοψηφισμάτων στα μέσα περίπου της άνοιξης.

Περί πολιτικής βούλησης

Όπως σημειώνουν πολιτικοί παρατηρητές, στη φάση που βρίσκεται σήμερα το Κυπριακό αυτό που χρειάζεται στους επόμενους μήνες να εξακριβωθεί είναι κατά πόσον υπάρχει ή όχι η πολιτική βούληση να προχωρήσουν τα πράγματα.

  • Ο Μουσταφά Ακιντζί, σύμφωνα με διπλωματικούς κύκλους, δείχνει πάντοτε να είναι ένα βήμα μπροστά και αποφασισμένος να προχωρήσει, εφόσον διασφαλιστούν αυτά που θεωρεί αναγκαία για την κοινότητά του. Στο επίκεντρο του προβληματισμού του βρίσκεται το κεφάλαιο της πολιτικής ισότητας την οποία, σύμφωνα με διπλωματικούς κύκλους, δικαίως διεκδικεί αλλά κάποιες φορές κατά τρόπο ακραίο. Αν κατορθώσει στο κεφάλαιο της αποτελεσματικής συμμετοχής των Τουρκοκυπρίων να διαβαθμίσει τα πραγματικά ζωτικά συμφέροντα της τ/κ κοινότητας, τότε θα διευκολύνει και τον Πρόεδρο Αναστασιάδη να κάνει την κίνηση που επιβάλλεται στο κεφάλαιο της εκ περιτροπής προεδρίας.
  • Από την άλλη, ο Νίκος Αναστασιάδης -πέρα από την περικύκλωση της Τουρκίας- δείχνει να είναι και ο ίδιος περικυκλωμένος από αμφιβόλου αποφασιστικότητας συμβούλους, αλλά και ομάδες συμφερόντων, οι οποίοι εγκλωβίζονται συνεχώς στη μικρή εικόνα του Κυπριακού. Όλοι αυτοί ενστερνίζονται τον λογικό φόβο ότι μέσω της λύσης υπάρχει το ρίσκο να χάσουμε κι αυτά που έχουμε σήμερα, ο οποίος ωστόσο εκ των πραγμάτων είναι παράλογος. Κι αυτό διότι χωρίς λύση ήδη αρχίσαμε να χάνουμε αυτά τα οποία έχουμε σήμερα, όπως π.χ. την ΑΟΖ μας. Οπότε ο Νίκος Αναστασιάδης ήδη γνωρίζει ότι η τακτική της επίτευξης μιας καλύτερης λύσης μέσω της αξιοποίησης του φυσικού αερίου έχει παρέλθει.

Είναι καιρός για όλους στην Κύπρο να αντιληφθούν ότι η ορθή στρατηγική στο Κυπριακό υπηρετείται μέσω μιας ευρωπαϊκής λύσης. Στην οποία η Τουρκία πλέον δεν μπορεί να αντιδράσει και μέσω της οποίας οι Τ/Κ θα αυτονομηθούν και θα ευημερήσουν ως Κύπριοι πολίτες. Μέσω της οποίας οι Ε/Κ θα δουν επίσης τη χώρα τους να επανενώνεται και σταδιακά θα επουλώνει τις βαθιές πληγές της.

Σε διαφορετική περίπτωση, το καράβι του Κυπριακού μετά τον Οκτώβριο θα κινηθεί σε αχαρτογράφητα και άκρως επικίνδυνα νερά. Ούτε ο Νίκος Αναστασιάδης ούτε ο Μουσταφά Ακιντζί ως καπετάνιοι αυτής της χώρας μπορούν να διαχειριστούν τέτοιου είδους πλεύση.