Φόρμα αναζήτησης

Πιθανός τόπος ταφής στον Μαζωτό

SevgulUludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ.: 99 966518

 

Στις 30 Νοεμβρίου 2018, ο δημοσιογράφος φίλος μας Σταύρος Αντωνίου έγραψε στη σελίδα του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ένα σημαντικό σημείωμα που έλεγε «Σήμερα μάθαμε για τους Sevket Salih Sakalli και Yusuf Emir Hasan. Είναι απερίγραπτη η χαρά που νιώθεις όταν ενημερώνεις συγχωριανούς και συγγενείς Τουρκοκύπριων αγνοουμένων ότι εντόπισες τελικά το σημείο ταφής των δικών τους ανθρώπων που αγνοούνται από το 1964. Και ότι σύντομα θα υποδείξεις τον χώρο ταφής στις αρμόδιες αρχές για να ξεκινήσουν το συντομότερο οι εργασίες εκταφής τους, ώστε να παραδοθούν τα οστά στις οικογένειες τους μετά από 54 ολόκληρα χρόνια. Πιστέψτε με το συναίσθημα που σου προκαλεί η ιδέα ότι επιτέλεσες ένα χρέος προς την πατρίδα σου είναι ανεπανάληπτο. Και είναι χρέος ολονών μας να συμβάλουμε σε αυτήν την προσπάθεια εντοπισμού των αγνοουμένων, ώστε να ησυχάσουν οι συγγενείς που κουβαλούν όλο τον πόνο και την αγωνία της αιματηρής ιστορίας του τόπου μας και να επουλωθούν αν γίνεται οι πληγές τους, για να μπορέσουμε κάποτε να προχωρήσουμε μαζί Ε/Κ και Τ/Κ σε έναν κοινό μέλλον.

Γι’ αυτό όσοι γνωρίζετε μια πληροφορία για κάποιον αγνοούμενο μην διστάσετε να μιλήσετε στις αρχές ή σε κάποιον δημοσιογράφο που ασχολείται με αυτά τα θέματα. Θα δείτε ότι θα νιώσετε καλύτερα διότι όλοι μας κουβαλούμε ένα βάρος για όλα εκείνα τα κακά και τα εγκλήματα που διέπραξαν οι προηγούμενες γενιές.

Σήμερα εντοπίσαμε τους τελευταίους δύο αγνοούμενους του χωριού Κιβισίλι της επαρχίας Λάρνακας. Σήμερα μάθαμε πού είναι θαμμένοι οι Sevket Salih Sakalli και Yusuf Emir Hasan».

Ο Σταύρος Αντωνίου είχε επικοινωνήσει μαζί μου για αυτό το θέμα και πήγαμε μαζί για να δούμε αυτόν τον πιθανό τόπο ταφής. Γι’ αυτό, προσπάθησα να κανονίσω ένας Τουρκοκύπριος και ένας Ελληνοκύπριος ερευνητής να έρθουν μαζί μας και αυτό πήρε πολύ καιρό, αλλά τελικά καταφέραμε να πάμε μαζί την Πέμπτη 3 Ιανουαρίου 2019 μαζί με τη Mine Balman, βοηθό του Τουρκοκύπριου μέλους της ΔΕΑ και επίσης επικεφαλής των ερευνών και την Ελληνοκύπρια ερευνήτρια της ΔΕΑ αρχαιολόγο Αγγελική Ανθούση.

Ο Σταύρος Αντωνίου, μετά την έρευνά του για τους δύο Τουρκοκύπριους «αγνοούμενους» από το 1964, έδειξε σε μένα και τους λειτουργούς της ΔΕΑ τον πιθανό τόπο ταφής τους στον Μαζωτό. Προηγουμένως είχε επίσης βοηθήσει τη ΔΕΑ στην αναζήτηση του τόπου ταφής του Halil Ziya Desteban από το Μενεού που είχε εξαφανιστεί το 1964 στα Περβόλια. Με τη βοήθεια του Σταύρου και κάποιων άλλων ατόμων, τα οστά του βρέθηκαν στο Κίτι.

Στον Μαζωτό, το μέρος όπου πάμε είναι κοντά στην εκκλησία της Παναγίας Πετούντας, μια απομονωμένη περιοχή, ακόμα και τώρα. Αυτό το μέρος είναι κυβερνητική γη. Δηλαδή είχαν θάψει δύο «αγνοούμενους» Τουρκοκύπριους όχι σε ιδιωτική, αλλά σε κρατική γη. Τα χωράφια απέναντι είναι όλα ιδιωτικές περιουσίες, αλλά η γη όπου στεκόμαστε είναι κρατική.

Κοντά στη θάλασσα δεν υπάρχουν οικοδομές – ούτε κτήρια ούτε οικοδομές υπό κατασκευή. Πιο πάνω βλέπουμε μηχανήματα για χωματουργικές εργασίες, όμως η περιοχή που μας έδειξε ο Σταύρος Αντωνίου φαίνεται άθικτη. Αν η ΔΕΑ αποφασίσει να κάνει εκσκαφές εδώ, το έργο τους θα είναι πολύ εύκολο αφού δεν υπάρχει τίποτα στη γη αυτή που να τους εμποδίσει να σκάψουν.

Ο Σταύρος μας λέει ότι μια ομάδα τεσσάρων ή πέντε Ελληνοκυπρίων επέστρεφαν από την κηδεία ενός Ελληνοκυπρίου στο χωριό Αναφωτία και στον δρόμο προς τον Μαζωτό είχαν δει δύο Τουρκοκύπριους στην άκρη του δρόμου να βόσκουν τα ζώα τους και τους σκότωσαν σε «εκδίκηση» και μετά πήραν τα σώματά τους στην περιοχή αυτή κοντά στην εκκλησία Παναγίας Πετούντας και τους έθαψαν δίπλα από τα καλάμια – επτά πόδια από τα καλάμια, εκεί υπήρχε μια φυσική κοιλότητα (όχι πηγάδι) και τους έθαψαν εκεί.

Στις 27 Σεπτεμβρίου 2009 είχα γράψει στον «Πολίτη» για αυτούς τους δύο «αγνοούμενους» Τουρκοκύπριους – οι πληροφορίες μου ήταν ότι έβοσκαν τα πρόβατά τους και σταμάτησαν το λεωφορείο του Μαζωτού για να ζητήσουν τσιγάρα. Ο Yusuf Emir Hasan ήταν ένας ηλικιωμένος κωφάλαλος άντρας που έδειξε με τα δύο του δάκτυλα βάζοντάς τα κοντά στο στόμα του ότι ζητούσε τσιγάρα. Ήταν από το Κιβισίλι και έβοσκε τα πρόβατά του στα χωράφια έξω από το χωριό του μαζί με έναν εξάδελφό του στις αρχές του Φεβρουαρίου 1964. Δεν ήξερε ότι αυτή θα ήταν η τελευταία φορά που θα έβλεπε τον ήλιο, η τελευταία φορά που θα έβλεπε τα πρόβατά του. Ήταν ακριβώς 74 χρονών. Είδε κάποιους να έρχονται στον κύριο δρόμο προς το Μαζωτό και δεν γνώριζε ότι ήταν μια ομάδα που ερχόταν από την κηδεία ενός αστυνομικού στην Αναφωτία – ο αστυνομικός Τάσος Κωνσταντίνου είχε σκοτωθεί στον Άγιο Σωζόμενο (Arpalik). Ήταν μήπως ένας από τους αστυνομικούς στους οποίους είχαν στήσει ενέδρα και σκότωσαν στο μηχανοστάσιο στην άκρη του χωριού στις αρχές του Φεβρουαρίου 1964 ή σκοτώθηκε αργότερα κατά τις συγκρούσεις που προέκυψαν μετά από αυτή την ενέδρα από μια ομάδα νεαρών της ΤΜΤ, χωρίς τη συγκατάθεση του αρχηγού της ΤΜΤ στο χωριό;

Αντί για τσιγάρο, τον σκότωσαν εκεί, στον κύριο δρόμο προς τον Μαζωτό, μαζί με τον εξάδελφό του Shevket Salih Sakalli. Ο Shevket ήταν 44 χρονών, επίσης από το Κιβισίλι, παντρεμένος με την Pembe και είχαν έξι παιδιά. Στον σιωπηλό του κόσμο, δεν μπορούσε ούτε να φωνάξει δυνατά, να πει στους δολοφόνους του «Σταματήστε! Σας παρακαλώ σταματήστε!». Συνάντησε τον θάνατο, όπως συναντούσε και τη ζωή σε άκρα σιωπή – ίσως μόνο με τα μάτια του, το πρόσωπό του και τα χέρια του, έκανε σήματα προσπαθώντας να πει στους Ελληνοκύπριους δολοφόνους ότι το μόνο που ήθελε ήταν ένα τσιγάρο! Ο ηλικιωμένος άντρας δεν γνώριζε τους νεαρούς της ΤΜΤ που έστησαν ενέδρα έξω από τον Άγιο Σωζόμενο, δεν ήξερε ότι υπήρχαν συγκρούσεις, δεν ήξερε ότι ο Άγιος Σωζόμενος εκκενώθηκε και πήραν όλους τους Τουρκοκύπριους στη Λουρουτζίνα (Akincilar) για να ζήσουν πρόσφυγες για την υπόλοιπη ζωή τους. Δεν ήξερε ότι ο Άγιος Σωζόμενος έγινε χωριό φάντασμα στην άκρη του Δαλιού και της Ποταμιάς.

Και το άρθρο μου συνέχιζε με το τι είχε πραγματικά συμβεί στον Άγιο Σωζόμενο.

Το βράδυ της 3ης Ιανουαρίου 2019, πριν να δημοσιεύσω τις πληροφορίες που μας έδωσε ο Σταύρος Αντωνίου, προσπαθώ να βρω τους συγγενείς αυτών των «αγνοουμένων» για να τους ενημερώσω για τις εξελίξεις τώρα και για τον πιθανό τόπο ταφής. Πάντοτε προσπαθώ να επικοινωνήσω με τους συγγενείς, είτε είναι Τουρκοκύπριοι είτε Ελληνοκύπριοι για να τους ενημερώσω πριν να δημοσιεύσω οτιδήποτε με τα ονόματα των συγγενών τους έτσι ώστε να αποφεύγονται οι «εκπλήξεις».

Έτσι μιλώ με τον Yusuf Aykan – έχει το όνομα του «αγνοούμενου» Yusuf Emir Hasan αφού ήταν θείος του. Όταν ο θείος του και ο πατέρας του Shevket Salih Sakalli έγιναν «αγνοούμενοι» ήταν μόλις επτά χρονών. Ο Yusuf Emir Hasan δεν είχε παντρευτεί και δεν είχε παιδιά. Η μητέρα του Yusuf Aykan, η κυρία Pembe πέθανε πριν από χρόνια. Ο αδελφός του Ilkay πέθανε το 2011. Οι αδελφές του Zehra και Ayshe πέθαναν. Ο αδελφός του Alpay με τον οποίο είχα μιλήσει το 2009 και το 2011 ήταν σε κώμα για τα τελευταία τρία χρόνια. Ο σύζυγος της Emete, της αδελφής του ήταν πολύ άρρωστος. Έτσι η ιστορία του Shevket Salih Sakalli, ενός από εκείνους που σκοτώθηκαν στον Μαζωτό, είναι πολύ δραματική – ενώ περίμεναν όλα αυτά τα χρόνια για να βρεθεί ο τόπος ταφής του από τη ΔΕΑ, πέθανε η γυναίκα του, τρία από τα έξι παιδιά του πέθαναν και το τέταρτο βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση. Περιμένοντας νέα από τον «αγνοούμενο» πατέρα τους από το 1964, μια ολόκληρη οικογένεια έχει αφανιστεί. Πέρασαν 55 χρόνια και ακόμα περιμένουν – ίσως τώρα, με την ανθρωπιστική χειρονομία του Σταύρου Αντωνίου, να μπορέσουν να πάρουν πίσω τα οστά του πατέρα τους και του μεγάλου τους θείου.

Ο Yusuf Aykan μου λέει ότι αφότου ο θείος και ο πατέρας τους έγιναν «αγνοούμενοι», έφυγαν από το Κιβισίλι και πήγαν για να ζήσουν στη Λάρνακα. Προσπάθησαν να πάρουν πίσω το κοπάδι του πατέρα τους και του θείου τους από τους Ελληνοκύπριους αλλά δεν κατάφεραν να πάρουν πίσω όλα τα ζώα. Μόνο με τη βοήθεια των Βρετανών στρατιωτών πήραν πίσω κάποια ζώα.

Ο Yusuf Aykan λέει: «Ο πατέρας μου ήταν πλακατζής. Πάντοτε του άρεσε να κάνει αστεία και όλοι τον αγαπούσαν. Δεν υπήρχαν Ελληνοκύπριοι από τον Μαζωτό που να μην τον ήξεραν. Υπήρχαν αυτά τα λεωφορεία που είχαν ξύλινο σκελετό και τότε πήγαιναν από τα χωριά στις πόλεις. Ο πατέρας μου σταματούσε τα λεωφορεία αυτά και τους πείραζε όλους. Εκείνη τη μέρα, σταμάτησε το λεωφορείο για να τους πειράξει και κάποιοι Ελληνοκύπριοι στο λεωφορείο είπαν σε εκείνους που ήθελαν να τον σκοτώσουν και ήταν στο λεωφορείο ‘Μην τον σκοτώσετε! Είναι ένας από εμάς’, μας είπαν ότι υπήρχε ένας Έλληνας στρατιώτης με όπλο στο λεωφορείο και είχε πυροβολήσει και σκοτώσει τον θείο Yusuf και τον πατέρα μου.»

Το 2011 ένας αναγνώστης μου είχε πει τα ακόλουθα για τον σκοτωμό τους:

«Ανάμεσα σε εκείνους που τον σκότωσαν ήταν ο γιος ενός γνωστού ατόμου από τα Περβόλια. Έβλεπε τους Τουρκοκύπριους σαν εχθρούς του. Ήταν από την ΕΟΚΑ. Όταν είδε ότι ο Shevket φορούσε άσπρη μαντίλα στο κεφάλι του, συνειδητοποίησε ότι ήταν Τουρκοκύπριος διότι γενικά οι Ελληνοκύπριοι άντρες φορούσαν μαύρες μαντίλες και σταμάτησε το λεωφορείο και τους σκότωσε. Μάθαμε ότι όταν ήρθαν πίσω για να τους θάψουν δεν κατάφεραν να βρουν τον θείο Yusuf διότι δεν είχε πεθάνει αλλά τραυματίστηκε και βρήκαν ίχνη αίματος για ένα ολόκληρο μίλι – είχε συρθεί και άφησε ίχνη αίματος για ένα μίλι από το χωριό και τον είχαν βρει κοντά σε ένα ρέμα και τον αποτέλειωσαν.

Μετά από πέντε ή έξι χρόνια όταν ηρέμησαν τα πράγματα λίγο, ο Ilkay, γιος του Sevket, πήγε στα Περβόλια στο καφενείο και κάποιοι Ελληνοκύπριοι τους προσκάλεσαν για να φάνε και να πιούνε. Ενώ έτρωγαν και έπιναν, ήρθε ο άντρας από τα Περβόλια που σου ανέφερα. Ήταν μεθυσμένος. Και άρχισε να καυχιέται για το πώς είχε σκοτώσει τον Sevket, χωρίς να συνειδητοποιήσει ότι στο ίδιο τραπέζι βρισκόταν και ο γιος του. Όταν ο Τουρκοκύπριος φίλος που καθόταν δίπλα από τον γιο του Sevket του είπε ‘Αυτός είναι ο γιος του’, δεν σταμάτησε και του είπε ‘Να σου πω πώς πέθανε ο πατέρας σου’. Ο Ilkay άρχισε να κλαίει και οι Ελληνοκύπριοι από τα Περβόλια απομάκρυναν τον δολοφόνο και επίσης ζήτησαν από τον Ilkay και τον φίλο του να φύγουν. Όταν ο Ilkay επέστρεψε, φώναζε και στρίγκλιζε στο καφενείο. Μετά από εκείνη τη μέρα, δεν έδιναν όπλο στον Ilkay όταν ήταν υπηρεσία στη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας, για να μην πάει και να σκοτώσει τον Ελληνοκύπριο. Πέθανε πριν από έξι μήνες. Όσο ζούσε, πάντοτε όταν καθόμασταν να φάμε και να πιούμε μας έλεγε αυτή την ιστορία.»

Ευχαριστώ τον δημοσιογράφο φίλο μας Σταύρο Αντωνίου για την ανθρωπιά του.

Ελπίζω μετά από 55 χρόνια η ΔΕΑ να καταφέρει να βρει τα οστά του Yusuf Emir Hasan και του Shevket Salih Sakalli και να τα επιστρέψουν σε ό,τι απέμεινε στη γη από την οικογένειά τους. Είναι τόσο σκληρό. Και είναι τόσο απάνθρωπο. Το πρώτο έγκλημα είναι που τους σκότωσαν. Το δεύτερο σοβαρό έγκλημα είναι να αναγκάζεις τους συγγενείς να περιμένουν για περισσότερο από μισό αιώνα χωρίς κανένα αποτέλεσμα.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.