Φόρμα αναζήτησης

Δύο σφαγές, τρία έργα τέχνης…

Περνούμε από το οδόφραγμα στο Λήδρα Πάλας με τον σύντροφο της καρδιάς μου για να πάμε να βρούμε το λεωφορείο που μας περιμένει για μας πάρει στον Σύλλογο Παλαικύθρου στα Λατσιά.

Έρχονται επίσης και οι ζωγράφοι μας Nilgun Guney, Eda Gokce και Aydan Lisaniler, και η Aydan συνοδεύεται από τον σύζυγό της Halil.

Μετά έρχονται τα αδέλφια Osman και Celal Topuz και η γυναίκα του Osman. Τα αδέλφια Topuz είναι καλοί και πολύτιμοι φίλοι από την Επηχώ, που έχουν δείξει την ανθρωπιά τους παρ’ όλα όσα έχουν συμβεί γύρω τους.

Είναι σαν λαμπεροί πολύτιμοι λίθοι της Μεσαορίας όταν πρόκειται για την ανθρωπιά.

Ο φίλος μας Huseyin Rustem Akansoy, ηγέτης της δικοινοτικής οργάνωσης συγγενών αγνοουμένων και θυμάτων πολέμου «Μαζί Μπορούμε!», έρχεται μαζί με τον γιο του Erbay. Ο δρ Dervish Ozer θα ερχόταν επίσης αλλά ο πατέρας του υπέστη εγκεφαλική αιμορραγία έτσι βρίσκεται μαζί του στο νοσοκομείο και δεν θα τα καταφέρει να έρθει απόψε.

Πάμε στον Σύλλογο Παλαικύθρου. Ο Πανίκκος Χρυσάνθου μας περιμένει με την κάμερά του για να βιντεογραφήσει ολόκληρη την εκδήλωση.

Κατ’ ακρίβεια απόψε, δηλαδή στις 29 Νοεμβρίου 2019, είναι μια ιστορική βραδιά.

Το 1974, κάποιοι Τουρκοκύπριοι από την Επηχώ είχαν πάει στο Παλαίκυθρο και είχαν διαπράξει τη σφαγή στο Παλαίκυθρο, στο σπίτι του Σουππουρή. Δύο οικογένειες αποτελούμενες από 21 Ελληνοκύπριους –κυρίως γυναίκες και παιδιά– είχαν συγκεντρωθεί σε εκείνο το σπίτι και τους είχαν πυροβολήσει και σκοτώσει όλους εκτός από τέσσερις που παρέμειναν ζωντανοί. Ένας από αυτούς ήταν ο Πέτρος Σουππουρής που τον είχαν πυροβολήσει και τον άφησαν εκεί – οι δολοφόνοι νόμισαν ότι είχε σκοτωθεί. Όμως επιβίωσε για να πει την ιστορία.

Ο άλλος ήταν ο μικρός αδελφός του Πέτρου, ο Κώστας, που είχε τρέξει και κρύφτηκε και δεν τον είχαν δει για να τον πιάσουν και να τον σκοτώσουν.

Ο άλλος που επέζησε ήταν ο Γιώργος Λιασής, που τον πυροβόλησαν στο κεφάλι και σε άλλα μέρη του σώματος, και πάλι νόμισαν ότι ήταν πεθαμένος, αλλά επιβίωσε και μάλιστα υπέδειξε εκείνους που είχαν πυροβολήσει και σκοτώσει μέλη των δύο οικογενειών. Στη σφαγή του Παλαίκυθρου, τη μεγάλη αδελφή του Γιώργου Λιασή, τη Γιαννούλα, επίσης την πυροβόλησαν και τραυματίστηκε σοβαρά. Ο μικρός της γιος Λουκάς είχε σκοτωθεί και αυτή χρειάστηκε επί πολλά χρόνια θεραπείες στα πόδια της για να μπορέσει να περπατήσει και να λειτουργήσει σαν ένα κανονικό άτομο. Έτσι αυτό ήταν το χάος που παρέμεινε με την πρόφαση του «πολέμου».

Τα αδέλφια Σουππουρή έχασαν τη μητέρα και τις αδελφές τους και τους αδελφούς τους και ο Γιώργος Λιασής έχασε τη μητέρα του και τις αδελφές του και τον μικρό του ανιψιό Λουκά.

Όμως αυτοί οι νεαροί παρέμειναν ζωντανοί και τους πήραν στο στρατόπεδο στη Βώνη.

Πριν να τους πάρουν στο στρατόπεδο στη Βώνη, ο Γιώργος Λιασής αναγνώρισε ποιοι ήταν οι δολοφόνοι αφού ο Τούρκος διοικητής που ήρθε στο χωριό και είδε τι είχε συμβεί, θύμωσε πάρα πολύ και έστησε στη σειρά όλους τους Τουρκοκύπριους που βρήκε στο χωριό και ζήτησε από τον Γιώργο να υποδείξει ποιος τους το έκανε αυτό. Και ο Γιώργος τους υπέδειξε και συνελήφθησαν…

Χωρίς καμιά τιμωρία

Όμως σύντομα μετά κάποιοι από τους σημαίνοντες χωριανούς άσκησαν πίεση στις στρατιωτικές αρχές να τους αφήσουν ελεύθερους και στην πραγματικότητα τους ελευθέρωσαν, χωρίς καμιά τιμωρία. Επιπλέον, ενώ τα αδέλφια Σουππουρή ήταν στο στρατόπεδο στη Βώνη, υπήρχαν κάποιες «πρωτοβουλίες» από αυτούς τους δολοφόνους να πυροβοληθούν αυτά τα δύο νεαρά παιδιά και να σκοτωθούν στο στρατόπεδο, αλλά οι καλόκαρδοι Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι στο στρατόπεδο κατάφεραν να το σταματήσουν αυτό και ο Πέτρος και ο Κώστας Σουππουρής κατάφεραν να περάσουν στο νότιο μέρος του νησιού μας, σώοι και αβλαβείς. Ο Γιώργος Λιασής και η αδελφή του Γιαννούλλα μεταφέρθηκαν σε στρατιωτικό νοσοκομείο στην Κερύνεια και μετά στη Λευκωσία στο Νοσοκομείο της Ερυθράς Ημισελήνου. Και αυτοί σώθηκαν μετά από επανειλημμένες πρωτοβουλίες κάποιων Ελληνοκυπρίων που το οδήγησαν το θέμα στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, αφού και αυτοί θα μπορούσαν εύκολα να «εξαφανιστούν», όπως πολλοί άλλοι που εξαφανίστηκαν από νοσοκομεία και στις δύο πλευρές και ακόμα δεν μπορούμε να τους βρούμε.

Το άτομο που είναι υπεύθυνο για την εγκατάσταση του συστήματος ήχου και προβολής απόψε στον Σύλλογο Παλαικύθρου δεν είναι άλλος από τον Κώστα Σουππουρή – το παιδί που είχε κρυφτεί κάπου κοντά στο σπίτι του έτσι ώστε να μην μπορέσουν να τον πιάσουν και να τον σκοτώσουν οι δολοφόνοι. Παρέμεινε ζωντανός και μετά από τόσα πολλά χρόνια είναι εδώ δίπλα μας. Ήσυχα και ήρεμα κάνει αυτό που πρέπει να κάνει. Απόψε ο Πέτρος Σουππουρής δεν μπορεί να είναι μαζί μας αφού μετά την κατάρρευση των Κυπριακών Αερογραμμών και άλλων αερογραμμών όπου εργαζόταν, κατάφερε να βρει δουλειά στο Λονδίνο στην Wizz Air και είναι εκεί και δεν μπορούσε να έρθει στην Κύπρο για αυτή την εκδήλωση.

Όμως τόσο ο Γιώργος, όσο και ο αδελφός του Παναγιώτης Λιασής είναι εδώ. Η κόρη του Γιώργου, Μαρία, είναι επίσης εδώ. Ο Γιώργος Λιασής ήθελε να διοργανώσει αυτή τη βραδιά μετά από παρόμοια βραδιά στη Νήσου όπου επίσης ήταν ένας από τους ομιλητές. Πάει και παίρνει το μικρόφωνο και δίνει ένα μήνυμα ειρήνης, όπως και ο Huseyin Rustem Akansoy, του οποίου ολόκληρη η οικογένεια σφαγιάστηκε από την ΕΟΚΑ Β στη σφαγή στα χωριά Μαράθα – Σανταλάρης – Αλόα. Ο Huseyin επίσης δίνει μήνυμα ειρήνης.

Διοργανώσαμε τη βραδιά αυτή μαζί με τον Γιώργο Λιασή που είχε την ιδέα, και τον Ηλία Δημητρίου από το Γραφείο Επαναπροσέγγισης του ΑΚΕΛ, μαζί με τον ΑΠΟΠ Παλαικύθρου και τη Δικοινοτική Οργάνωση Συγγενών Αγνοουμένων και Θυμάτων Πολέμου «Μαζί Μπορούμε!» και η εκδήλωση είχε τίτλο «Ερευνώντας για τους Αγνοούμενους της Κύπρου».

Δουλεύω πολύ καλά με τον Ηλία Δημητρίου που είναι συγγενής «αγνοουμένων» – ο παππούς του είναι ακόμα «αγνοούμενος» και είχε και άλλους «αγνοούμενους» συγγενείς. Έτσι μπορεί να καταλάβει βαθιά τον πόνο και αυτά που υποφέρουν οι συγγενείς των «αγνοούμενων». Είχαμε συνεργαστεί μαζί για να διοργανώσουμε μια σειρά σεμιναρίων για νεαρά άτομα και κάναμε σεμινάρια για τους «αγνοουμένους» σε περίπου 500 Ελληνοκύπριους νέους στο πλαίσιο των καλοκαιρινών κατασκηνώσεων νεολαίας της ΕΔΟΝ και οργανώσεων της ΕΔΟΝ σε ολόκληρη την Κύπρο. Μιλήσαμε για θέματα «ταμπού» που δεν υπάρχουν στα βιβλία Ιστορίας σε καμιά από τις δύο πλευρές του νησιού, έτσι ώστε να γνωρίζουν σε τι είδους χώρα ζούνε και τι κρατιέται «κρυφό» από αυτούς.

Η εκδήλωση ξεκινά με χαιρετισμό από τον Γιώργο Λουκαΐδη, κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο του ΑΚΕΛ, και ακολουθεί σύντομη ομιλία από τον Γιώργο Αχιλλέως, πρόεδρο του ΑΠΟΠ Παλαικύθρου.

Tι είδος μυαλού θα μπορούσε να προκαλέσει μια τέτοια σφαγή

Παρουσιάζω το έργο μου με φωτογραφίες και δείχνω πως οι αναγνώστες μου από τις εφημερίδες «Yeni Duzen» και «Πολίτης» μας βοηθούν για να βρούμε πολύτιμες πληροφορίες και διάφορους πιθανούς τόπους ταφής «αγνοουμένων» και μετά ο Γιώργος Λιασής μιλά ως επιζών της σφαγής του Παλαίκυθρου και ως μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΑΚΕΛ, δίνοντας μήνυμα ειρήνης και λέγοντας σε όλους γιατί είναι απαραίτητος ένας κοινός αγώνας για ειρήνη.

Μετά μιλά ο Huseyin Rustem Akansoy που έχασε ολόκληρη την οικογένειά του στη σφαγή της Μαράθας, ηγέτης του «Μαζί Μπορούμε!». Περιληπτικά λέει:

«Τα χωριά Μαράθα, Σανταλάρης, Αλόα είναι τρία χωριά με συνολικό πληθυσμό που ανερχόταν στους 200 ανθρώπους.

Φανταστείτε αυτό: Η Μαράθα και ο Σανταλάρης είναι δύο χωριά που είχαν πληθυσμό 143 ατόμων. Και σκεφτείτε αυτό: 126 άτομα ήταν θύματα της σφαγής εκεί.

Αγαπητοί μας φίλοι, τι είδος μυαλού θα μπορούσε να προκαλέσει μια τέτοια σφαγή; Τι είδος μυαλού, τι είδος ψυχολογίας αποφάσισε να κάνει μια τέτοια σφαγή;

Θέλω να υπογραμμίσω έντονα έναν πολύ σοβαρό κίνδυνο. Γενικά λέμε ότι οι ‘εθνικισμοί’ είναι η αιτία αυτών των σφαγών. Αλλά πρέπει να σκεφτούμε πολύ προσεκτικά και πρέπει να γνωρίζουμε ότι αυτός ο εθνικισμός είναι τέτοιος εθνικισμός που δεν λαμβάνει τίποτα υπόψη ενώ σκοτώνει και θάβει στο χώμα ένα εξάμηνο βρέφος ή ένα βρέφος εννιά μηνών ή έναν 70-80χρονο ηλικιωμένο αδιαφορώντας πλήρως για την ανθρώπινη ζωή.

Επομένως, πρέπει να ενώσουμε το πνεύμα μας για να ξαναδημιουργήσουμε μια χώρα όπου οι άνθρωποι να μπορούν να ζουν και όπου δεν θα επιτρέπεται καμία απολύτως εθνική διάκριση. Ο φίλος μου Γιώργος Λιασής είπε πολύ καλά πράγματα πριν από λίγο από αυτό το μικρόφωνο. Χρειάζεται να καταλάβουμε ότι ένας κοινός αγώνας είναι αναπόφευκτος για να το καταφέρουμε αυτό.

Όταν ήμουν παιδί, μόλις 17 χρονών, όταν μου έκλεψαν όλα μου τα όνειρα, έμαθα ότι υπήρχαν πολλοί άλλοι άνθρωποι από τους οποίους έκλεψαν επίσης τα όνειρα, που είχαν χάσει τη μητέρα και τον πατέρα τους και που έζησαν παρόμοια προβλήματα με μένα. Αγαπητοί φίλοι, αυτό είναι περισσότερο από μια μεγάλη τραγωδία.

Αν με ρωτήσετε τι μπορεί να με κάνει ευτυχισμένο μετά από όλα αυτά, το μόνο πράγμα που μπορεί να με κάνει ευτυχισμένο είναι η επανένωση αυτής της χώρας, πράγμα για το οποίο αγωνίζομαι από την ηλικία των 17. Για να πετύχει αυτός ο αγώνας για επανένωση. Απόψε με έφερε εδώ ο γιος μου Erbay, που φέρει το όνομα του αδελφού μου τον οποίο έχασα στη σφαγή στη Μαράθα. Και ο Erbay είναι πιο συνειδητοποιημένος και πιστός από μένα, στην πρώτη γραμμή του αγώνα για επανένωση. Πρέπει να συνεχίσουμε τον αγώνα μας τόσο μέσα από τα πολιτικά κόμματα στις δύο πλευρές, όσο και σε κοινές οργανώσεις όπως το ‘Μαζί Μπορούμε!’. Σας χαιρετώ με συντροφικά αισθήματα.»

Φτάνει η στιγμή στην εκδήλωση που οι Τουρκοκύπριες ζωγράφοι Eda Gokche και Aydan Lisaniler προσφέρουν τους τρεις πίνακές τους που είναι αφιερωμένοι στους εκτελεσμένους ανθρώπους του Παλαίκυθρου και των χωριών Μαράθα – Σανταλάρης – Αλόα από την έκθεση τέχνης με τίτλο «Χρώμα της Αλήθειας» και η επιμελήτρια της έκθεσης, ζωγράφος Nilgun Guney είναι επίσης παρούσα στην εκδήλωση.

Δύο από τους πίνακες είναι της Eda Gokche. Στον έναν πίνακα βλέπουμε τον Πέτρο Σουππουρή να ανοίγει ένα από τα πέντε κουτιά όπου βρίσκονται τα αντικείμενα που βγήκαν από τον μαζικό τάφο. Τα αντικείμενα αυτά ήταν πράγματα που ανήκαν στους συγγενείς του, όπως τα σκουλαρίκια τύπου «φούλι» της μητέρας του ή τα παπούτσια της αδελφής του. Και η Eda έχει αρπάξει τη στιγμή. Στον δεύτερό της πίνακα μπορούμε να δούμε τα αντικείμενα που βγήκαν από τον μαζικό τάφο στο Παλαίκυθρο. Και ο τρίτος πίνακας που δώρισε η Aydan Lisaniler στον Σύλλογο Παλαικύθρου δείχνει την πόρτα του σπιτιού του Rustem Akansoy. Η πόρτα είναι γεμάτη σφαίρες. Η ξύλινη πόρτα είναι διαλυμένη.

Αυτοί οι τρεις πίνακες λένε την ιστορία δύο σφαγών: Αυτής στο Παλαίκυθρο και αυτής στα χωριά Μαράθα – Σανταλάρης – Αλόα.

Θα βρίσκονται στους τοίχους του Συλλόγου Παλαικύθρου για να βλέπουν όλοι ότι ο πόνος είναι ο ίδιος –δεν υπάρχει τουρκικός πόνος ή ελληνικός πόνος– ότι ο πόνος που δημιουργείται από σφαγές είναι ανθρώπινος πόνος.

Απονέμονται πλακέτες στους καλλιτέχνες και στον δρα Dervish Ozer που έχει γράψει αναλυτικά και μίλησε εκτενώς για τη σφαγή στο Παλαίκυθρο. Μια πλακέτα απονέμεται επίσης στον Osman Topuz που έχει βοηθήσει να βρεθεί ο μαζικός τάφος στο Παλαίκυθρο. Τον ευχαριστούμε με όλη μας την καρδιά για την ανθρωπιά του. Μπορεί να υπήρχαν δολοφόνοι από την Επηχώ που έκαναν τη σφαγή γυναικών και παιδιών αλλά υπάρχουν και άνθρωποι όπως ο Osman Topuz και η οικογένειά του που έχουν δείξει ότι είναι το σύμβολο της ανθρωπιάς στη γη μας. Η οικογένειά του πάντοτε βοηθούσε να βρεθούν πιθανοί τόποι ταφής στην περιοχή και τόσο ο Osman όσο και οι αδελφοί του Celal και Alpay Topuz είναι τα λαμπερά πρόσωπα της Μεσαορίας όταν πρόκειται για ανθρωπιά.

Ευχαριστώ όσους βοήθησαν στη διοργάνωση αυτής της πολύ σημαντικής βραδιάς, δείχνοντας ότι οι κοινότητές μας είναι πάντοτε πολύ πιο προοδευτικές από τους πολιτικούς και της κυριαρχούσες ελίτ στην Κύπρο. Έχουν ξεκινήσει τη διαδικασία της αντιμετώπισης του παρελθόντος χωρίς καμιά συμμετοχή των αρχών και τα πάμε μια χαρά. Πάντοτε ήταν η έλλειψη προθυμίας από τις αρχές και από τις δύο πλευρές να συμφιλιωθούν που έχει διαμορφώσει την επικρατούσα τάση, αλλά δημιουργούμε εναλλακτικές λύσεις παρ’ όλες τις αντιξοότητες. Ας το δουν όλοι αυτό και να το καταγράψουν στις καρδιές τους, διότι αυτός μπορεί να είναι ο μόνος δρόμος για το μέλλον της Κύπρου.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.