Φόρμα αναζήτησης

Τώρα που τα κάναμε θάλασσα με την ΑΟΖ;

Τόσο στην Αθήνα όσο και στη Λευκωσία είναι πλέον κατανοητή η ζημιά που έχει γίνει από τη διαχείριση των εθνικών ζητημάτων. Η κριτική τελευταία, κυρίως μετά την εκλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη στην εξουσία, εστιάζεται στους λεγόμενους «Τρεις Νίκους» δηλαδή τον Νίκο Αναστασιάδη, τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Νίκο Κοτζιά. Οι οποίοι, σύμφωνα με το κατηγορητήριο, έχουν οδηγήσει τις δύο χώρες σε πραγματικά αδιέξοδα στο Κυπριακό και την Ανατολική Μεσόγειο. Οι κατηγορίες ευσταθούν, η κριτική ωστόσο είναι επιλεκτική αφού τα αδιέξοδα είναι διαχρονικά.

 

Το αφελές δόγμα

Το αφελές δόγμα των «Τριών Νίκων» στηρίχθηκε τα τελευταία χρόνια στο γνωστό και εν πολλοίς εύπεπτο αφήγημα έναντι της Τουρκίας. Αν θέλουμε ωστόσο να είμαστε ειλικρινείς, το περί Τουρκίας αφήγημα είναι διαχρονικό και ξεδιπλώνεται μέσα από ένα συνονθύλευμα πραγματικών ιστορικών γεγονότων, στερεότυπων, προπαγάνδας και εύκολου λαϊκισμού. Μέσα από αυτή τη διαχρονική προσέγγιση, η Τουρκία είναι ο προαιώνιος εχθρός του ελληνισμού. Πρόκειται για έναν κακό γείτονα ο οποίος συνεχώς προκαλεί προβλήματα. Η Τουρκία του Ερντογάν, ειδικότερα, είναι μια χώρα αυταρχική, αντιδημοκρατική, χωρίς σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο η οποία διά της στρατιωτικής της ισχύος επιχειρεί να επιβάλει τετελεσμένα στον ελληνισμό. Διά της εις άτοπον απαγωγής, το δόγμα περί κακών Τούρκων και καλών Ελλήνων κατατείνει στο ότι όση καλή διάθεση κι αν επιδεικνύουμε δεν υπάρχει περίπτωση να συνεννοηθούμε.

 

Η αφελής αυτή προσέγγιση οδηγεί και σε αφελείς κινήσεις χωρίς συνοχή οι οποίες αφίστανται του ρεαλισμού:

  • Επιτρέπει σε κάποιους να προβαίνουν σε λεονταρισμούς, να ζητούν εξοπλιστικά προγράμματα και εν γένει να προωθούν τη δημιουργία ενός ισχυρού γεωστρατηγικού αντίπαλου δέους στην Τουρκία. Οι στρατιωτικές ισορροπίες στην περιοχή, ωστόσο, είναι άνισες. Η Ελλάδα στην καλύτερη περίπτωση ίσως μπορέσει να αμυνθεί. Η Κύπρος βέβαια αυτή τη φορά θα χαθεί οριστικά.

 

  • Επιβεβλημένη θεωρήθηκε επίσης η καλλιέργεια των τριμερών επαφών με την Αίγυπτο και το Ισραήλ, με στόχο την από κοινού αντιμετώπιση της τουρκικής προκλητικότητας αλλά και ειδικότερα τη θωράκιση της κυπριακής ΑΟΖ. Πρόκειται περί ανοησίας. Στην πράξη από αλλού ξεκίνησε η λογική των τριμερών, την οποία εισηγήθηκαν οι Αμερικανοί. Μεγάλο κέρδος για την Κύπρο ήταν η υπογραφή συμφωνιών για καθορισμό της ΑΟΖ της. Στόχος βέβαια ήταν οι τριμερείς να εξελιχθούν σε τετραμερείς, πενταμερείς με τη συμμετοχή της Τουρκίας, του Λιβάνου κ.λπ. Με κατάληξη η Ανατολική Μεσόγειος να μετατραπεί σε μια ασφαλή περιοχή με αιχμή του δόρατος την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου. Λόγω του Κυπριακού τη μεγαλύτερη ανάγκη της δημιουργίας αυτού του υποσυστήματος ασφαλείας είχε η Κύπρος και το στοίχημα ήταν η ομαλοποίηση των σχέσεών της με τη μόνη χώρα με την οποία είχε προβλήματα στην περιοχή. Σε τέτοια περίπτωση η Κύπρος σε συνεργασία με Ελλάδα και Τουρκία θα μπορούσε να αναβαθμίσει τη γεωπολιτική της αξία κατακόρυφα, αναδεικνυόμενη σε χαπ διανομής και εκμετάλλευσης του φυσικού αερίου. Λειτουργώντας έτσι και ως καταλύτης για την επίλυση των επιμέρους ελληνοτουρκικών διαφορών. Αντί τούτου τις τριμερείς εκμεταλλεύθηκε κατά κύριο λόγο το Ισραήλ, εντάσσοντάς τες ως εργαλείο στις αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις στη χώρα προς όφελος του Βενιαμίν Νετανιάχου. Ο οποίος σε κάθε περίπτωση χρησιμοποιούσε αντιτουρκική ρητορική για να ενισχύσει την εκλογική του βάση. Το κερασάκι στην τούρτα το έβαλε στο οικόπεδο 12 το Τελ Αβίβ. Αρνούμενο να υπογράψει τη συμφωνία ενοποίησης του κοιτάσματος, με αποτέλεσμα να μην μπορεί η Κύπρος να προχωρήσει στην εκμετάλλευσή του. Αυτή είναι η ποιοτική συμμαχία με το Ισράηλ την οποία διαφημίζει ο ΥΠΕΞ Νίκος Χριστοδουλίδης.

 

  • Προσφυγή στην Ευρωπαϊκή Ένωση με στόχο την καταγγελία της Τουρκίας αλλά και την επιβολή ουσιαστικών κυρώσεων. Εδώ Ελλάδα και Κύπρος δεν είχαν ακριβώς τις ίδιες προτεραιότητες. Προτεραιότητα για την Ελλάδα ήταν και είναι ο έλεγχος των μεταναστευτικών ροών από την Τουρκία, για την Κύπρο ο τερματισμός των τουρκικών γεωτρήσεων στην ΑΟΖ της. Την ίδια στιγμή οι προτεραιότητες της ΕΕ είναι επίσης διαφορετικές αφού τα οικονομικά συμφέροντα με την Τουρκία είναι τεράστια. Εν ολίγοις η ΕΕ δεν μπορεί, πέρα από κάποια γενικά μέτρα τα οποία δεν είναι ικανά να προκαλέσουν κόστος στην Τουρκία, να λάβει δραστικές αποφάσεις.

 

  • Πρόσδεση στο αμερικανικό άρμα, ποντάροντας κυρίως στην αντίδραση της υπερδύναμης στο φλερτ Τουρκίας-Ρωσίας. Η Ελλάδα έκανε περισσότερα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Μόνο που από την Ουάσινγκτον δεν εκπορεύεται αυτή την περίοδο μια συμπαγής εξωτερική πολιτική. Κάποιοι επένδυσαν σε νομοσχέδια τύπου Ρούμπιο-Μενέντεζ, κάποιοι θεωρούν τους λομπίστες στις ΗΠΑ ικανούς για μεγάλες ανατροπές, από την άλλη υπάρχει και ένας απρόβλεπτος Τραμπ ο οποίος τα βρίσκει άνετα με τον Ερντογάν.

 

 

Τα αποτελέσματα

Όλοι σήμερα αντιλαμβανόμαστε ότι ελάχιστα επιτεύχθηκαν. Ελλάδα και Κύπρος όφειλαν να κινηθούν αξιόπιστα προς την κατεύθυνση της επίλυσης των προβλημάτων τους με την Τουρκία. Αντί τούτου ένωσαν τα προβλήματά τους με τα προβλήματα που είχαν με την Τουρκία το Ισραήλ και η Αίγυπτος. Επιτρέποντας στην Τουρκία να προπαγανδίζει ότι έχει σχηματισθεί μια συμμαχία για να την αποκλείσει από το ενεργειακό τόξο της Ανατολικής Μεσογείου. Το δόγμα εκτός από αφελές αποδείχτηκε στη συνέχεια και υπερφίαλο, αφού περίπου προϋποθέτει ότι όλα τα μάτια του διεθνούς παράγοντα είναι στραμμένα στις διαφορές της Ελλάδας και της Κύπρου με την Τουρκία. Στην πραγματικότητα η γεωπολιτική της περιοχής έχει μια τεράστια πολυπλοκότητα και σε αυτήν εμπλέκονται όλοι οι μεγάλοι παίκτες. Σε αυτές λοιπόν τις περιπτώσεις, όταν δηλαδή οι ελέφαντες μονομαχούν, τα ποντίκια οφείλουν να σταθμίζουν καλύτερα τις κινήσεις τους, διότι κινδυνεύουν να ποδοπατηθούν. Το Κυπριακό, τα ελληνοτουρκικά και οι ΑΟΖ της Ανατολικής Μεσογείου είναι θέματα ήσσονος σημασίας, μπροστά στη διαχείριση του Συριακού, ευρύτερα του Μεσανατολικού και ακόμα του παγκόσμιου ανταγωνισμού ΗΠΑ-Ρωσίας.

 

Η Τουρκία

Είναι αλήθεια ότι η Τουρκία είναι μια χώρα που πόρρω απέχει από το να χαρακτηρισθεί δημοκρατική, με έναν ηγέτη αυταρχικό και απύθμενα λαϊκιστή. Κατάφερε ωστόσο να διαθέτει όλα αυτά τα χρόνια μια διπλωματία με αρκετή ευφυΐα ώστε να διαχειρίζεται όλα τα διεθνή θέματα στα όρια της νομιμότητας. Αυτή η στάση σε συνδυασμό με το γεωπολιτικό της εκτόπισμα της επιτρέπει όχι μόνο να πείθει σε αρκετές περιπτώσεις, αλλά και να συμμετέχει σε αρκετές άλλες ως διαμεσολαβητής.

  • Σε ό,τι αφορά το Κυπριακό και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ μετά την εισβολή του 1974, δεν βρίσκει κανείς ονομαστικές αναφορές καταδίκης της Τουρκίας. Μετά δε τα δημοψηφίσματα του 2004 για λύση με βάση το σχέδιο Ανάν έως και σήμερα, όλες οι αναφορές είναι θετικές. Όλοι οι γενικοί γραμματείς του ΟΗΕ της έχουν πλέξει το εγκώμιο για «τις ειλικρινείς της προσπάθειες για την επίτευξη λύσης». Την ίδια στιγμή στις Βρυξέλλες, παρότι η Τουρκία χαρακτηρίζεται τριτοκοσμική, η Κύπρος παραμένει ένα προβληματικό κράτος το οποίο ξεγέλασε την ΕΕ για να ενταχθεί χωρίς λύση, και σαν να μην έφτανε αυτό λειτουργεί ως πράκτορας των συμφερόντων της Ρωσίας και πωλεί την ευρωπαϊκή υπηκοότητα για να θησαυρίζει ένα διεφθαρμένο κατεστημένο στη χώρα.

 

  • Σε ό,τι αφορά τα ελληνοτουρκικά και δη το Αιγαίο, η Ελλάδα έχει σοβαρά επιχειρήματα ώστε να το διεκδικήσει ως δική της ΑΟΖ κυρίως λόγω των μεγάλων κατοικημένων νησιωτικών συστάδων που διαθέτει. Από την άλλη ούτε οι ΗΠΑ, ούτε η Ρωσία της αναγνωρίζουν την επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια ώστε το Αιγαίο de jure να χαρακτηρισθεί ελληνική θάλασσα. Το θέμα αυτό, σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές, θα μπορούσε να έχει θετική κατάληξη στο πλαίσιο μιας επιδιαιτησίας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Αυτό το όπλο τόσο η προηγούμενη όσο και η παρούσα κυβέρνηση –ακόμα και ως εργαλείο ανάκτησης ηθικού πλεονεκτήματος έναντι της Τουρκίας– το έχουν εγκαταλείψει.

 

  • Σε ό,τι αφορά την ελληνική ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο η οποία, σύμφωνα με το τρέχον αφήγημα, τέμνεται με την κυπριακή, εκεί αρχίζουν τα μεγάλα προβλήματα. Το ενδεχόμενο αυτό προϋποθέτει ότι το Καστελόριζο διαθέτει κανονική ΑΟΖ. Την οποία εν προκειμένω επιβάλλεται να αναγνωρίζουν τουλάχιστον δύο άλλες χώρες, δηλαδή η Κύπρος και η Αίγυπτος για να μπορέσει έστω να υπάρξει μια απόπειρα καθορισμού ΑΟΖ. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του «Βήματος» των Αθηνών, της Κυριακής 8/12/2019, η Αίγυπτος αρνείται να μπει σε διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα με βάση το Καστελόριζο. Την ίδια στιγμή η Τουρκία, υπογράφοντας το γνωστό προσύμφωνο με τη Λιβύη, συμπεριλαμβάνει το Καστελόριζο στη δική της ΑΟΖ επιχειρώντας να στείλει το μήνυμα ότι η Ελλάδα δεν έχει κανέναν λόγο στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο καθηγητής Χρήστος Ροζάκης, σύμβουλος στο ελληνικό ΥΠΕΞ επί σειρά ετών για θέματα Δικαίου της Θάλασσας, σε ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο στην «Καθημερινή» των Αθηνών, στις 9/12/2019, αναφέρεται στα νόμιμα δικαιώματα της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο. Γράφει χαρακτηριστικά: «Για την περίπτωση των ελληνικών νησιών που έχουν τις ανατολικές ακτές μέτωπο στην Ανατολική Μεσόγειο, τι θα έλεγε το Δικαστήριο; Νομίζω ότι οι ακτές της Ρόδου, της Καρπάθου, της Κάσου και της Κρήτης δικαιολογούν, λόγω της έκτασής τους, μια προβολή στην Ανατολική Μεσόγειο που να αποδίδει στην Ελλάδα υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ». Ο κ. Ροζάκης αποφεύγει να αναφερθεί καν στο Καστελόριζο.

 

Κερδισμένη η Τουρκία

Αν μας σώζει κάτι, είναι η απληστία των κοτσαμπάσηδων της Άγκυρας, οι οποίοι θυμίζουν στις διεκδικήσεις τους τη γνωστή παροιμία με το σκοινί του χωριάτη.

Η Τουρκία όμως επικοινωνιακά έχει κερδίσει το στοίχημα ότι έχει δικαιώματα στη θαλάσσια περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, παρότι η πολιτική των κανονιοφόρων που ακολουθεί προκαλεί εκνευρισμό διεθνώς. Παραβιάζοντας κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, δεν διεκδικεί ΑΟΖ, όπως δικαιούται να κάνει, αλλά διά των γεωτρυπάνων της τρυπά σε μη κατακυρωθείσες σε αυτήν θαλάσσιες περιοχές. Την ίδια στιγμή σε ένα πολιτικό θέατρο του παραλόγου στέλνει τα γεωτρύπανά της δυτικά της Πάφου και νοτίως της Λεμεσού και απειλεί με γεωτρήσεις ακόμα και σε αδειοδοτηθέντα θαλάσσια οικόπεδα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο παραλογισμός είναι εξόφθαλμος, αφού τα τεμάχια αυτά με λύση δύο κρατών δεν θα μπορούσε να τα διεκδικήσει. Παρ’ όλα αυτά χωρίς λύση του Κυπριακού κερδίζει τη διεθνή ανοχή αφού εμφανίζεται ως προστάτης των Τουρκοκυπρίων.

Παρακολουθώντας τις εκθέσεις του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ αλλά και συνομιλώντας με Ευρωπαίους πρέσβεις, αντιλαμβάνεται κανείς γιατί οι αντιδράσεις απέναντι σε αυτές τις εξόφθαλμες παρανομίες της Τουρκίας είναι χλιαρές. Όλοι καταλήγουν «στα παιχνίδια Αναστασιάδη-Χριστοδουλίδη στο Κυπριακό», οι οποίοι εγκατέλειψαν τις συνομιλίες στο Κραν Μοντανά και στην τακτική Κοτζιά, ο οποίος «θεωρούσε ότι διατηρώντας ζωντανή την κρίση στην Κύπρο, επέτρεπε στην Ελλάδα να κερδίζει χρόνο, αφού δεν ήταν έτοιμη να μπει σε ουσιαστική συζήτηση στα ελληνοτουρκικά».

Εν ολίγοις όλοι κατατείνουν στο ότι Ελλάδα και Κύπρος δεν είναι έτοιμες για έναν σοβαρό συμβιβασμό:

  • Ο Νίκος Αναστασιάδης τα τελευταία τρία χρόνια παίζει κάτω από το τραπέζι το παιχνίδι του φυσικού αερίου, επιχειρώντας να έχει πρόσθετα κέρδη στο Κυπριακό πάνω στο τραπέζι. Πίστευε ότι διά του φυσικού αερίου θα μπορούσε να περιορίσει την πολιτική ισότητα των Τουρκοκυπρίων εξαγοράζοντας την Άγκυρα. Η πολιτική του απέτυχε. Σκότωσε τη ΔΔΟ αλλά δεν έχει ούτε τα κότσια να μιλήσει δημόσια για δύο κράτη.

 

  • Η ελληνική κυβέρνηση δείχνει διστακτική να μπει σε μια εφ’ όλης της ύλης συζήτηση με την Άγκυρα επί όλων των υπαρκτών προβλημάτων μεταξύ των δύο χωρών. Επιτρέπει έτσι στην Τουρκία να έχει την πρωτοβουλία, εκμεταλλευόμενη κυρίως τη στρατιωτική της ισχύ, δημιουργώντας νέα τετελεσμένα. Μεταφέροντας το παιχνίδι στο δικό της γήπεδο. Η Αθήνα επιπλέον κατηγορεί παρασκηνιακά τη Λευκωσία για επιπολαιότητα γιατί άνοιξε το κεφάλαιο Χάγη, χωρίς καμιά συνεννόηση. Θα ήταν πολύ πιο υπεύθυνη αν ασκούσε κριτική στη Λευκωσία γιατί χάθηκε τόσος χρόνος στο Κυπριακό.

 

Κυνικά ομιλούντες, η πολιτική Ελλάδας και Κύπρου δεν έχει συνοχή και λογικά έχει οδηγήσει σε αδιέξοδο. Το Κυπριακό παραμένει άλυτο και το γεωτρητικό πρόγραμμα της Κυπριακής Δημοκρατίας ανενεργό. Η ελληνική κυβέρνηση, και επί Τσίπρα και σήμερα επί Μητσοτάκη, δείχνει αμήχανη να διαχειριστεί την κατάσταση, αφήνοντας την Κύπρο να επωμίζεται όλο το βάρος. Με αποτέλεσμα η Τουρκία να εγγράφει υποθήκες διά νέων τετελεσμένων, τα οποία θα βρούμε μπροστά μας, όταν υποχρεωθούμε να καθίσουμε γύρω από ένα τραπέζι διαπραγματεύσεων με το πιστόλι στον κρόταφο.

Ας πούμε και το αυτονόητο. Ότι ο αδύναμος κρίκος αυτής της περιπέτειας ήταν και θα είναι πάντα η Κύπρος. Αυτό που διακυβεύεται είναι η επιβίωση των Ελλήνων της Κύπρου. Μπορεί ο μέσος Κύπριος να μην το αντιλαμβάνεται αυτό. Οφείλουν να το αντιληφθούν κάποιες ηγεσίες. Πετάξαμε τη μόνη αξιόπιστη στρατηγική που είχαμε στη δεκαετία του 1990 για λύση και ένταξη ολόκληρης της Κύπρου στην ΕΕ, η οποία ανέτρεψε τη θέση Ντενκτάς και Άγκυρας για λύση δύο κρατών. Πετάξαμε στον κάλαθο των αχρήστων το σχέδιο Ανάν διά του οποίου η Τουρκία υποχρεώθηκε να κάνει στροφή στην ομοσπονδία. Εγκαταλείψαμε το τραπέζι των διαπραγματεύσεων στο Κραν Μοντανά όταν η Τουρκία διά των πιέσεων του ΟΗΕ, των ΗΠΑ και της ΕΕ αποδέχτηκε την κατάργηση των εγγυήσεων στην Κύπρο που ήταν η πηγή κακοδαιμονίας μας από το 1960. Γενικώς τα κάναμε θάλασσα. Παίζουμε πλέον το παιχνίδι στο γήπεδο της Τουρκίας. Καταφέραμε μετά το 2004 να αποενοχοποιήσουμε την Τουρκία από εισβολέα και κυρίως καταφέραμε να μας θεωρούν συνυπαίτιο της μη λύσης. Καταφέραμε η Τουρκία να συνεχίζει να εποικίζει τον βορρά εις βάρος των Τουρκοκυπρίων, να ανοίγει το Βαρώσι στους συνεταίρους του Ερντογάν, να τρυπά κάτω από τη Λεμεσό και να μην καίγεται καρφί σε κανέναν. Συνεχίζουμε να χάνουμε χρόνο. Πολύτιμο χρόνο για την επιβίωσή μας. Ο χρόνος κάποτε θα μας δικάσει.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.