Φόρμα αναζήτησης

Το περιληπτικό αρσενικό

Πέρα από τον βασικό διαχωρισμό ανδρών και γυναικών, υπάρχουν συνολικά 56 έμφυλες ταυτότητες σύμφωνα με τους κοινωνιολόγους. Κοινωνικά ομιλούντες ωστόσο, το αρσενικό εξακολουθεί να προεξάρχει. Ακόμα και στην πλούσια γραμματική μας, το αρσενικό επικρατεί ως βασιλικός λέων στη ζούγκλα. Οι γυναίκες συνθλίβονται στην περίληψη. Περιγράφοντας γυναίκες και άνδρες σε σχέση π.χ. με τα επαγγέλματά τους, λέμε ο πρόεδρος, ο υπουργός, οι εργάτες, οι τεχνίτες, οι βουλευτές και εν γένει οι πολίτες αυτής της χώρας.

Συζητούν δύο άτομα μεταξύ τους:
– Πού πήγες ψες και χάθηκες;
– Βγήκα έξω με κάτι φίλους
– Ποιοι ήσασταν;
– Ο Γιώργος, η Μερόπη, η Κάτια, η Μιράντα, η Μαριλένα και ο Σωτήρης.

Ποια θα ήταν η σωστή απάντηση; Βγήκα ψες με φίλους και φίλες.

Ψιλά γράμματα ίσως αντιτείνουν κάποιοι, όπως και υπερβολή η κυκλοφορία με την ονομασία «Πολίτισσα» της σημερινής εφημερίδας.

Από την άλλη πιστεύω ότι η γλώσσα οφείλει να σταματήσει να λειτουργεί, υποσυνείδητα έστω, ως να είναι ένα εργαλείο επιβολής. Το περιληπτικό αρσενικό δεν μπορεί να περιγράφει τους πάντες και τα πάντα χάριν ευκολίας. Αν ισχύει, που στην Κύπρο ισχύει, χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις άνισες σχέσεις μεταξύ φύλων. Αν σε πρώτη φάση το συνειδητοποιήσουμε αυτό, ίσως στη συνέχεια μπορέσουμε να δούμε και τα βαθύτερα προβλήματα που προϋπάρχουν, καταργώντας δηλαδή τις πιο ουσιαστικές ανισότητες.

Το μεγάλο πρόβλημα

Πέρυσι, τέτοια μέρα, η γαλλική εφημερίδα Liberation κυκλοφόρησε με δύο τιμές. Μια τιμή υψηλότερη για άντρες και μια πιο φθηνή για γυναίκες, με τη διαφορά να αντιστοιχεί στο μισθολογικό χάσμα του 25,7% στη Γαλλία. Ήθελε με αυτό να καταδείξει την ανισότητα στις αμοιβές μεταξύ ανδρών και γυναικών για την ίδια εργασία.

Βεβαίως στα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη, τουλάχιστον σε επίπεδο δημόσιας υπηρεσίας, η ανισότητα αυτή έχει καταργηθεί. Οι δημόσιοι υπάλληλοι και «οι δημόσιες υπάλληλες ή υπαλληλίνες» αμείβονται με τα ίδια χρήματα. Βλέπετε τη δυσκολία να βρούμε έναν δόκιμο γραμματικά και αποδεκτό ηχητικά όρο για τις γυναίκες που εργάζονται στη δημόσια υπηρεσία. Σκεφτείτε από την άλλη, προς τέρψιν και του τελευταίου φαλλοκράτη, πόσο πιο εύκολα και δόκιμα θα χαρακτηριζόταν μια γυναίκα «δημόσια», τουτέστιν «κοινή». Σε αυτά η γλώσσα μας είναι πραγματικά ευρηματική.

Η οικονομική ανισότητα έχω την εντύπωση, για να μείνουμε στον συμβολισμό της Liberation, είναι αυτή που καθορίζει και τη γραμματική.

Πριν μερικές χιλιάδες χρόνια, κατά την περίοδο που το ανθρώπινο είδος διακινείτο επί της Γης ως τροφοσυλλέκτης, αλλά και λίγο αργότερα, η γυναίκα είχε τον κύριο λόγο. Τότε δεν είχαμε θεούς. Είχαμε θεές. Η Μητέρα Θεά που διά της γυναικός έδινε ζωή, η γυναίκα οικονόμος η οποία φρόντιζε τα του οίκου, συντηρούσε τη φωτιά και μεγάλωνε τα παιδιά. Τους άντρες η οικονομία τότε τους είχε κατατάξει στους κουβαλητές.

Το πέρασμα στην αγροτική οικονομία, η σταθερότητα της διαμονής, η δημιουργία των πρώτων οικισμών, κράτησε μεν τις γυναίκες κυρίαρχες του οίκου αλλά επέτρεψε στους άνδρες να διαχειρίζονται τα οικονομικά ανακαλύπτοντας ταυτόχρονα και την πολιτική διαχείριση. Ξεκίνησε κάπως έτσι η αντίστροφη μέτρηση διά της πλήρους επικράτησης του αρσενικού. Εκατοντάδες εκατομμύρια γυναίκες χάθηκαν σε μια ταξινόμηση που τις ήθελε βοηθητικές, ανεπίδεκτες μαθήσεως, σκεύη ηδονής ή στην καλύτερη περίπτωση μητέρες των παιδιών των ανδρών. Η αμφισβήτηση αυτής της τάξης πραγμάτων ξεκίνησε μόλις στον 20ό αιώνα. Σήμερα οι γυναίκες είναι εξίσου μορφωμένες, εξίσου προσοντούχες, εξίσου ταλαντούχες. Πέρα από καθαρίστριες, έγιναν και διευθύντριες και ελέγκτριες και υπουργίνες και βουλευτίνες. Είναι λοιπόν καιρός να δούμε και Προεδρίνες.