Φόρμα αναζήτησης

To δημόσιο χρέος και τα κόκκινα δάνεια

Την εβδομάδα που μας πέρασε ο οίκος αξιολόγησης Moody’s έδωσε στη δημοσιότητα την ανάλυσή του για την κυπριακή οικονομία, αναφέροντας ότι το ύψος του δημόσιου χρέους και των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) αποτελούν τροχοπέδη για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας.

Στη συγκεκριμένη ανάλυση γίνεται αναφορά για μια μικρή αλλά πλούσια οικονομία, με σημαντικά πλέον δημοσιονομικά πλεονάσματα και μια δυναμική πτώσης του δημόσιου χρέους, που αν αναστραφεί θα δημιουργήσει σοβαρά ζητήματα. Επιπλέον, γίνεται αναφορά στη διαχείριση των ΜΕΔ, στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και στις τελευταίες εξελίξεις σε ό,τι αφορά το νομοθετικό πλαίσιο των εκποιήσεων (το οποίο ουσιαστικά αναμένεται να παραμείνει το ίδιο, εφόσον θα υπάρξει αναφορά στο Ανώτατο σχετικά με την πρόταση νόμου που ψηφίστηκε).

Η πορεία του δημόσιου χρέους αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό δείκτη για την οικονομία, εφόσον καταδεικνύει τις «αντιστάσεις» που έχει σε περίπτωση αρνητικών εξελίξεων. Γίνεται κατανοητό ότι υψηλά ποσοστά δανεισμού/ μόχλευσης, όπως και για τις επιχειρήσεις, επηρεάζουν τις δυνατότητες της πολιτείας να εφαρμόσει τη δημοσιονομική της πολιτική αλλά και να παίρνει κατά καιρούς δραστικές αποφάσεις, ιδιαίτερα σε περιόδους ύφεσης.

Το δημόσιο χρέος της Κύπρου, παρά την πτωτική τάση που παρουσιάζει, αυξήθηκε ως ποσοστό του ΑΕΠ το 2018, μετά από τις εκδόσεις που έγιναν για διευκόλυνση της συγχώνευσης του «καλού» Συνεργατισμού με την Ελληνική Τράπεζα. Η αύξηση του δημόσιου χρέους συνοδεύεται με την απόκτηση από τη Δημοκρατία περιουσιακών στοιχείων του Συνεργατισμού, που μέσω σωστής διαχείρισης θα οδηγήσουν στη μείωση του δημόσιου χρέους. Γίνεται αντιληπτό ότι οποιαδήποτε κακή διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων του Φορέα αναμένεται να οδηγήσει σε σοβαρό δημοσιονομικό εκτροχιασμό.

Το πιστωτικό προφίλ ενός κράτους εξαρτάται από τη δυνατότητά του να ικανοποιεί τις υποχρεώσεις του, την πορεία των δημόσιων οικονομικών του, καθώς και του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η χώρα βρίσκεται πλέον στην επενδυτική βαθμίδα, μετά την αποξένωση σημαντικού μέρους των ΜΕΔ από το τραπεζικό σύστημα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το πρόβλημα έχει λυθεί.

Είναι γνωστό ότι τα κυπριακά νοικοκυριά και oι επιχειρήσεις παρουσιάζουν πολύ υψηλά ποσοστά δανεισμού, απόρροια της αλόγιστης πιστωτικής επέκτασης κατά την περίοδο πριν την κρίση και το μνημόνιο. Το πρόβλημα για την κοινωνία συνεχίζει να υφίσταται και μετά την πώληση των δανείων σε επενδυτικά ταμεία. Το ότι απαλλάσσονται οι ισολογισμοί των τραπεζών από το βάρος των ΜΕΔ, μετά την πώληση, δεν σημαίνει ότι παύουν να υπάρχουν τα προβλήματα για την κοινωνία και τις επιχειρήσεις.

Το βάρος

Πολλά είναι τα παραδείγματα εταιρειών που δανείστηκαν ποσά τα οποία δύσκολα θα μπορούσαν να εξυπηρετήσουν. Άλλωστε, πριν μια δεκαετία, βασική παράμετρος για να πάρει κάποιος δάνειο ήταν η αξία των εξασφαλίσεων, χωρίς να δίνεται η απαραίτητη σημασία στη δυνατότητα αποπληρωμής. Επιπλέον, πολλοί οργανισμοί απέτυχαν να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα της αγοράς και υπό την πίεση του υψηλού δανεισμού οδηγήθηκαν στο κλείσιμο.

Όλα τα πιο πάνω συνδυάζονται με τις αναφορές που γίνονται για το νομοθετικό πλαίσιο των εκποιήσεων, τον κώδικα αναδιαρθρώσεων της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου και το πλαίσιο αφερεγγυότητας. Ο κοινός παρονομαστής των τριών είναι το αν τα οικονομικά στοιχεία του ισολογισμού μιας εταιρείας καταδεικνύουν ότι είναι βιώσιμη, και αν με συγκεκριμένες λύσεις αναδιαρθρώσεων οι δανειακές υποχρεώσεις μπορούν να αποπληρωθούν.

Οι αναδιαρθρώσεις παρουσιάζουν επιβράδυνση, ενώ αρκετά δάνεια είναι μη βιώσιμα (όσο και να επεκταθεί η περίοδος αποπληρωμής και να μειωθεί το επιτόκιο, δεν υπάρχει περίπτωση ο δανειολήπτης με τα εισοδήματα που έχει να μπορεί να αποπληρώνει τη δόση). Το πλαίσιο αφερεγγυότητας, εκτός από τον νόμο που αφορά τη διαγραφή χρεών, δεν εφαρμόστηκε όσο αναμενόταν, ίσως γιατί στην προσπάθειά της η πολιτεία να προστατέψει όσο το δυνατόν περισσότερες ομάδες του πληθυσμού, δημιούργησε ένα περίπλοκο σύστημα.

Ένα πρόβλημα τόσο σύνθετο χρειάζεται σύνθεση απόψεων και σωστό σχεδιασμό, με πλήρη χρήση όλων των εργαλείων που υπάρχουν στη διάθεση της πολιτείας και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

Η σωστή διαχείριση του δημόσιου χρέους και του πλαισίου που αφορά τα ΜΕΔ αποτελεί προτεραιότητα τόσο για τη δημοσιονομική, όσο και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της χώρας. Η συνέχιση των θετικών ρυθμών ανάπτυξης της κυπριακής οικονομίας και η δημιουργία πλεονασμάτων αναμένεται να ενισχύσει την προσπάθεια αποπληρωμής του δημόσιου χρέους, ενώ η ενίσχυση του οικογενειακού εισοδήματος και του κύκλου εργασιών στις επιχειρήσεις θα βοηθήσει τους τελευταίους στο να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.