POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

«Το διάταγμα Νουρή στη Χλώρακα: To νέο φυλετικό καθεστώς εξαίρεσης και η καταβαράθρωση του κράτους δικαίου» του Ν. Τριμικλινιώτη



 

Σε μια πρωτοφανή ενέργεια, ο υπουργός εσωτερικών Νίκος Νουρής εκδίδει  διάταγμα για περιορισμό του δικαιώματος ελεύθερης διακίνησης, εγκατάστασης και διαμονής των αιτητών ασύλου.[1] Επιχειρεί να δικαιολογήσει το διάταγμα την απόφαση του να απαγορεύσει «στους αιτητές διεθνούς προστασίας να διαμένουν εντός των διοικητικών ορίων της Κοινότητας της Χλώρακας» θεωρώντας ότι δικαιούται να επικαλεστεί για «λόγους δημόσιας τάξης και δημοσίου συμφέροντος» που δήθεν «χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης» ως εξής:

«Επειδή έχει παρατηρηθεί το φαινόμενο της μαζικής εγκατάστασης αιτητών διεθνούς προστασίας στην κοινότητα της Χλώρακας, και επειδή από τη μαζική αυτή εγκατάσταση έχουν δημιουργηθεί κοινωνικά προβλήματα, ενώ παράλληλα έχει συντελεστεί δημογραφική αλλαγή του πληθυσμού στην εν λόγω κοινότητα».

Κι έτσι ο υπουργός διατάζει ότι ««από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του παρόντος Διατάγματος, απαγορεύεται στους αιτητές διεθνούς προστασίας να διαμένουν εντός των διοικητικών ορίων της Κοινότητας της Χλώρακας» (άρθρο 3).

Πρόκειται κάτι το πρωτοφανές στα ευρωπαϊκά και κυπριακά μεταπολεμικά χρονικά λόγους που εισάγει φυλετικά χαρακτηριστικά που κρύβονται πίσω από την ορολογία «δημογραφική αλλαγή του πληθυσμού» και παραβιάζουν τις αρχές του δημοκρατικού κράτους δικαίου που βασίζεται στην καταπολέμηση των φυλετικών ή εθνοτικών διακρίσεων. Είναι προφανές ότι το διάταγμα παραβιάζει την Ευρωπαϊκή Οδηγία στην οποία βασίζεται η νομοθεσία  για την υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία[2] που διασφαλίζει τη «διαμονή και ελευθερία κυκλοφορίας» και ρητά αναφέρει ότι «οι αιτούντες μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα στο έδαφος του κράτους μέλους υποδοχής ή στην περιοχή την οποία τους ορίζει αυτό το κράτος μέλος». Ενώ παρέχεται η δυνατότητα στα κράτη-μέλη «να  αποφασίζουν σχετικά με τη διαμονή του αιτούντος, για λόγους δημόσιου συμφέροντος, δημόσιας τάξης» ή, «όταν είναι αναγκαίο, για την ταχεία επεξεργασία και την αποτελεσματική παρακολούθηση της αίτησής του/της για παροχή διεθνούς προστασίας», εδώ έχουμε κατάφορη παραβίαση και αντιστροφή της όλης λογικής με ρητή απαγόρευση εγκατάστασης σε ολόκληρης περιοχής.

Έκθεση της ECRE[3] που δημοσιεύτηκε κατά την διεργασίες προετοιμασίας της σχετικής Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2003/9/ΕΚ, σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων άσυλο στα κράτη μέλη,[4] σημείωσε ότι οι πολιτικές υποδοχής εκείνη την εποχή ήταν τέτοιες που επέτρεπε την ελεύθερη διακίνηση των αιτητών ασύλου με ορισμένες εξαιρέσεις:

«Οι περισσότεροι αιτούντες άσυλο έχουν το νόμιμο δικαίωμα να ταξιδεύουν ελεύθερα εντός των εθνικών συνόρων σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ με εξαίρεση τη Γερμανία. Σε ορισμένες πολιτείες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Σουηδία, αυτό το δικαίωμα τίθεται σε ισχύ αμέσως μετά την αξίωση ασύλου, στις Κάτω Χώρες, για παράδειγμα, το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας χορηγείται μετά την πραγματοποίηση των αρχικών ελέγχων και της εγγραφής. Σε ορισμένες πολιτείες οι αιτούντες άσυλο έχουν επιλογές σχετικά με το πού ζουν, σε άλλες πολιτείες η διασπορά έχει γίνει πιο κοινή και ως εκ τούτου ο περιορισμός τίθεται στο δικαίωμα επιλογής του τόπου κατοικίας. Ωστόσο, ορισμένα κράτη εφαρμόζουν πολιτικές διασποράς ενώ επιτρέπουν κάποια ελευθερία να επιλέγουν κατοικία και αυτές οι ελευθερίες θα πρέπει να μεγιστοποιούνται. Ο βαθμός στον οποίο οι αιτούντες άσυλο είναι σε θέση να ασκήσουν την ελευθερία τους να ταξιδεύουν και να επιλέξουν κατοικία επηρεάζεται σαφώς από τη χρηματοδότηση» (ECRE, 2002, 2).

Η ίδια έκθεση αναφέρεται σε 3 κατηγορίες περιορισμών στην ελεύθερη κυκλοφορία που επιβάλλονται από κράτη:

«(1) Νομικοί έλεγχοι στις μετακινήσεις, όπως η αποτροπή των αιτούντων άσυλο να εγκαταλείψουν τη δικαιοδοσία μιας τοπικής αρχής.

(2) Πολιτικές υποδοχής που έχουν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της κίνησης, π.χ. προγράμματα διασποράς στα οποία οι αιτούντες άσυλο μπορούν να σταλούν σε απομονωμένες τοποθεσίες, δεν προσφέρουν καμία επιλογή καταλύματος και έχουν περιορισμένες ευκαιρίες να φύγουν.

(3) Όρια πρόσβασης σε χρηματοδότηση/χορηγίες. Σε περιπτώσεις όπου οι άποροι αιτούντες άσυλο προσβλέπουν στις κρατικές αρχές για οικονομική υποστήριξη, το επίπεδο της παρεχόμενης βοήθειας και ο τρόπος με τον οποίο καταβάλλεται, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της ικανότητας ελεύθερης κυκλοφορίας. Οι περιορισμοί στο δικαίωμα εργασίας έχουν παρόμοιο αποτέλεσμα.»

Το Διάταγμα  Νουρή αποτελεί λοιπόν «εφεύρεση» νέων λόγων και παράνομη και φυλετική επέκταση του πεδίου εφαρμογής περιοριστικών μέτρων. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο που κατάφορα παραβιάζει τόσο το σύνταγμα και τα θεμελιώδη δικαιώματα, όσο το ευρωπαϊκό δίκαιο. Με την συνεχή επέκταση και τον πολλαπλασιασμό  των «Κυπριακών εξαιρέσεων», παρατηρείται διάβρωση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του δημοκρατικού κεκτημένου στη χώρα.[5] Θα εστιάσω εδώ στα θεμελιώδη δικαιώματα που πηγάζουν από το Ευρωπαϊκό δίκαιο και το δίκαιο της ΕΣΔΑ που διασφαλίζουν για ελεύθερη μετακίνηση: «Οποιοσδήποτε βρίσκεται νομίμως στο έδαφος ενός Κράτους έχει το δικαίωμα να μετακινείται ελεύθερα εντός του εδάφους αυτού και να επιλέγει ελεύθερα σε αυτό τον τόπο διαμονής του.» [6] Μάλιστα ορίζεται και το όλο σκεπτικό για τους οποίους, κατ’ εξαίρεση και υπό ένα σαφώς προσδιορισμένο καθεστώς, επιτρέπονται οι όποιοι περιορισμοί: «Η άσκηση αυτών των δικαιωμάτων δεν υπόκειται σε άλλους περιορισμούς εκτός εκείνων που, προβλεπόμενοι από το νόμο, συνιστούν αναγκαία μέτρα, σε μια δημοκρατική κοινωνία, για την εθνική και δημόσια ασφάλεια, τη διατήρηση της δημόσιας τάξης, την πρόληψη ποινικών παραβάσεων, την προστασία της υγείας ή της ηθικής, ή την προστασία των δικαιωμάτων και ελευθεριών των τρίτων. [7]

Ο δε Χάρτης για τα Θεμελιώδη Δικαιώματα προστατεύει την ελευθερία κυκλοφορίας και διαμονής με το άρθρο 45:

«1. Κάθε πολίτης της Ένωσης έχει δικαίωμα να κυκλοφορεί και να διαμένει ελεύθερα στο έδαφος των κρατών μελών.

  1. Η ελευθερία κυκλοφορίας και διαμονής μπορεί να χορηγείται, σύμφωνα με τις Συνθήκες, στους υπηκόους των τρίτων χωρών που διαμένουν νομίμως στο έδαφος κράτους μέλους.»

Πρώτο, θεωρώ ότι η δικαιολόγηση των περιορισμών αυτών υπονομεύουν τις γενικές αρχές όπου δύνανται τα κράτη να επιβληθούν «σε καθορισμένες περιοχές, να υπόκεινται σε περιορισμούς οι οποίοι, προβλεπόμενοι από το νόμο, δικαιολογούνται από το δημόσιο συμφέρον σε μια δημοκρατική κοινωνία».[8] Οι λέξεις κλειδιά είναι «δικαιολογούνται», «δημόσιο συμφέρον» και «μια δημοκρατική κοινωνία».

Δεύτερο, ο όποιοι περιορισμοί της αρχής τη ελεύθερης διακίνησης υπόκεινται επίσης τις γενικές αρχές της ελεύθερης διακίνησης στην ΕΕ,[9] των όρων επίκλησης και εφαρμογής της αναγκαιότητας για λόγους δημοσίου συμφέροντος όπου επηρεάζεται η αρχή, δηλαδή πρέπει το μέτρο να είναι απολύτως αναγκαίο, να εφαρμόζεται με βάση τον νόμο και να είναι αποδεκτό σε μια δημοκρατική κοινωνία πρέπει να συμμορφώνεται με την αρχή της  αναλογικότητας.  Σε περιπτώσεις περιορισμού λοιπόν της ελεύθερης διακίνησης τα μέτρα που λαμβάνονται για λόγους δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας συμμορφώνονται με την αρχή της αναλογικότητας και βασίζονται αποκλειστικά στην προσωπική συμπεριφορά του συγκεκριμένου ατόμου. Στις περιπτώσεις αυτές, οι προηγούμενες ποινικές καταδίκες δεν αποτελούν από μόνες τους λόγους για τη λήψη τέτοιων μέτρων. Η προσωπική συμπεριφορά του συγκεκριμένου ατόμου πρέπει να αντιπροσωπεύει μια πραγματική, παρούσα και αρκετά σοβαρή απειλή που πλήττει ένα από τα θεμελιώδη συμφέροντα της κοινωνίας. Δεν γίνονται αποδεκτές οι αιτιολογήσεις που είναι απομονωμένες από τα στοιχεία της υπόθεσης ή που βασίζονται σε εκτιμήσεις γενικής πρόληψης.

Τρίτο δε μπορεί η εφαρμογή μέτρων να οδηγεί σε φυλετικές ή εθνοτικές διακρίσεις, άμεσες ή έμμεσες, όπως προνοείται από το Χάρτη για τα θεμελιώδη δικαιώματα  (άρθρο 21) ή  υπονομεύει άλλες πρόνοιες του Χάρτη. Η αναφορά σε «δημογραφική» αλλοίωση της περιοχής παραπέμπει ευθέως σε φυλετικά κριτήρια για τον πληθυσμό και παραβιάζει τις βασικές αρχές δικαίου που συμπαρασύρει σε παρανομία το διάταγμα αυτό. Πρόκειται για νεοφανή λόγο που εξωθεί και επιβραβεύει όσους ντόπιους «εξεγείρονται» για ρατσιστικούς λόγους, ενάντια στην εγκατάσταση αιτητών  ασύλου και προσφύγων στις περιοχές όπου διαμένουν. Δια διατάγματος ο υπουργός αποδέχεται, επιβραβεύει και νομιμοποιεί περιοχές όπου επικρατεί ο ρατσισμός και η μισαλλοδοξία με τη δημιουργία φυλετικών δήμων που τους παρέχει καθεστώς εξαίρεσης για φυλετικούς λόγους όπως η δήθεν «δημογραφική αλλοίωση». Παραπέμπει στις απαγορευμένες κι απαράδεκτες φυλετικές απαγορεύσεις στη Νότια Αφρική που εφάρμοσε τους λεγόμενους «Pass-laws».

Για αυτούς του λόγους το διάταγμα αυτό πρέπει άμεσα να παραμεριστεί και να καταγγελθεί σε όλους του θεσμούς και τα φόρα. Η εισαγωγή φυλετικών χαρακτηριστικών που υπάρχουν πίσω από την ορολογία «δημογραφική αλλαγή του πληθυσμού» παραβιάζουν τις αρχές του δημοκρατικού κράτους δικαίου που βρίσκονται στο πυρήνα της δημοκρατικής πολιτείας.

 

Δρ. Νίκος Τριμικλινιώτης

Μέλος της Δεξαμενής Νομικής Σκέψης

«Κράτος Δικαίου»

ΠΗΓΗ: https://kratosdikaiou.com/

 

 

[1] Διάταγμα δυνάμει του άρθρου 9Ε(1)(α)(ii) των ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ 2000 ΕΩΣ 2020, Ε.Ε. Παρ. ΙΙΙ(Ι) Κ.Δ.Π. 583/2020 Αρ. 5415, 11.12.2020, Αριθμός 583,  Αριθμός 5415, Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας, Παρασκευή, 11 Δεκεμβρίου 2020, 3269, Κ.Δ.Π. 582/2020.

[2] Άρθρο 7, ΟΔΗΓΙΑ 2013/33/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ της 26ης Ιουνίου 2013

σχετικά με τις απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία (αναδιατύπωση), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32013L0033&from=EN

[3]ECRE (2002) Setting Limits, Research paper on the effects of limits on the freedom of movement of asylum seekers within the borders of European Union Member States, European Council on Refugees and Exiles,

January 2002,  https://www.ecre.org/wp-content/uploads/2016/07/ECRE-Setting-Limits-Research-paper-on-the-effects-of-limits-on-the-freedom-of-movement-of-asylum-seekers_January-2002.pdf

[4] Οδηγία 2003/9/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιανουαρίου 2003, σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων άσυλο στα κράτη μέλη, Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L 031 της 06/02/2003 σ. 0018 – 0025, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32003L0009&from=EN

 

[5] Trimikliniotis, N. (2018) ‘The Proliferation of Cypriot States of Exception: The Erosion of Fundamental Rights as Collateral Damage of the Cyprus Problem’Cyprus Review, Vol. 18, 30.

[6] Τέταρτο Πρωτόκολλο, άρθρο 2,  Στρασβούργο, 16 Σεπτεμβρίου 1963, https://www.echr.coe.int/documents/convention_ell.pdf

[7] Τέταρτο Πρωτόκολλο, άρθρο 2,  Στρασβούργο, 16 Σεπτεμβρίου 1963, https://www.echr.coe.int/documents/convention_ell.pdf

[8] Τέταρτο Πρωτόκολλο, άρθρο 2.3.

[9] P. Minderhoud and N. Trimikliniotis (ed.) (2009) Rethinking the Free Movement of Workers: The European Challenges Ahead, Nijmegen, Wolf Legal Publishers.

 

Το φαινόμενο Νίκος Νουρής

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.