Φόρμα αναζήτησης

Το Αφροδίτη χρειάζεται νέα στρατηγική

Του Τσαρλς Έλληνα

Όπως αναμενόταν, η Noble Energy, διαχειριστής του κοιτάσματος Αφροδίτη, έχει θέσει ζήτημα αναστολής στην ανάπτυξη του κοιτάσματος, που επιβεβαίωσε την περασμένη εβδομάδα. Είπε ότι, ενώ παραμένει πιστή στις δεσμεύσεις της στην Κύπρο, επανεξετάζει το αναπτυξιακό σχέδιο του κοιτάσματος υπό το φως των δύσκολων παγκόσμιων αγορών. Προειδοποίησα για αυτό το ενδεχόμενο στο άρθρο μου στις 17 Μαΐου.

Η Noble σκοπεύει να μπει σε διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση για να συμφωνήσει ένα νέο χρονοδιάγραμμα ανάπτυξης. Αλλά ανησυχητικά, ανέφερε ότι αυτό θα εξαρτηθεί από τις συνθήκες της παγκόσμιας αγοράς, τη προσφορά και ζήτηση φυσικού αερίου και τις τιμές. Σε συνδυασμό με τη δήλωση του David Stover – CEO Noble Energy – στις 8 Μαΐου ότι «Στην Noble, δεν θα επενδύσουμε κεφάλαια σε έργα με λιγότερο από αποδεκτές αποδόσεις και θα διατηρήσουμε τα αποθέματα μας για ένα καλύτερο μέλλον», γίνεται ακόμα πιο ανησυχητικό.

Η αναβολή της ανάπτυξης του φυσικού αερίου στα βάθη του χρόνου δεν είναι προς όφελος της Κύπρου. Αυτό σημαίνει ότι η Κύπρος θα κλειδωθεί στην εισαγωγή ΥΦΑ για μεγάλο χρονικό διάστημα και θα την πληρώσει μέσω υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, σε μια περίοδο που το δικό της φυσικό αέριο – κάπου 350 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα – παραμένει ανεκμετάλλευτο θαμμένο στα βάθη της Ανατολικής Μεσογείου.

Πόσο αξιόπιστη είναι η Noble

Στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2020, η Noble ανακοίνωσε καθαρές απώλειες $4 δισεκ. δολαρίων και 53% περικοπές στις δαπάνες της για το 2020. Αυτές ήταν επιπλέον συνεχών απωλειών τα τελευταία τρία χρόνια. Η Simply-Wall-Street δηλώνει ότι με τις απώλειες $1,5 δισεκ. δολαρίων στο τέλος του 2019, οι απώλειες της εταιρείας στούς τελευταίους δώδεκα μήνες ανέρχονται στο ύψος των $5,2 δισεκ. Δολαρίων – με αναλυτές να μην αναμένουν την Noble να επιστρέψει στην κερδοφορία πριν από το 2022. Και ακόμη και τότε, μόνο αν το εταιρικό κεφάλαιο της, κατά μέσο όρο, αυξάνεται κατά 80% ανά έτος. Αλλά με τις χαμηλές τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, που αναμένεται να παραμείνουν χαμηλές για αρκετἀ χρόνια, αυτό θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθεί. Εάν η Noble αναπτυχθεί με πιο αργό ρυθμό, τὀτε κερδοφορία θα επιστρέψει αρκετά αργότερα από το 2022.

Η Noble έχει επίσης υψηλό χρέος, με την αναλογία χρέους προς κεφάλαιο στα 164%. Συνήθως, το χρέος δεν πρέπει να υπερβαίνει το 40% των ιδίων κεφαλαίων και η εταιρεία το έχει ξεπεράσει σημαντικά. Η σημασία αυτού είναι ότι οι υψηλότερες υποχρεώσεις χρέους ενέχουν κίνδυνο, αλλά περιορίζουν επίσης την ικανότητα της εταιρείας να δανείζεται και να επενδύει σε νέα έργα.

Η Simply-Wall-Street αναφέρει ότι στα τέλη Μαρτίου η Noble είχε χρέος $8,47 δισεκ. δολαρίων, σε σύγκριση με $6,56 δισεκ. δολάρια πριν από ένα χρόνο. Με τα μετρητά της να περιορίζονται στα $1,40 δισεκ. δολάρια, είχε καθαρό χρέος περίπου $7,07 δισεκ. δολαρίων. Επιπλέον, οι υποχρεώσεις της ανήλθαν σε $10,3 δισεκ. δολάρια, αρκετά περισσότερο από το σύνολο των μετρητών και των βραχυπρόθεσμων απαιτήσεων της εταιρείας. Αυτές δεν είναι ενδείξεις ενός υγιούς ισολογισμού. Γι αυτό οι μετοχές της παραμένουν σε λιγότερο απὀ 40% σε σύγκριση με την αρχἠ του χρόνου.

Ήδη περίπου το 50% του μειωμένου κεφαλαίου δαπανών για το 2020 δαπανήθηκε το πρώτο τρίμηνο, αφήνοντας μόνο περίπου $400 εκατ. δολάρια για το υπόλοιπο του έτους. Είναι πιθανό ότι η εταιρεία θα αναγκαστεί να επεκτείνει τις περικοπές δαπανών και στο 2021.

Το μέλλον της Noble δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση από τέτοια στοιχεία, αλλά η ικανότητά της να επενδύει επηρεάζεται δυσμενώς. Αυτά δεν είναι τα υγιή στοιχεία που απαιτούνται για να επενδύσεις σε ένα έργο μεγέθους του Αφροδίτη.

Αλλά δεν είναι μόνο η Noble που αντιμετωπίζει προβλήματα. H συνέταιρος της, Delek, αντιμετωπίζει πραγματικά προβλήματα επιβίωσης, σε σημείο που μπορεί να μην είναι σε θέση να συνεχίσει σαν επιχείρηση. Η εταιρεία πωλεί περιουσιακά στοιχεία έτσι ώστε να μπορέσει να πληρώσει τα τεράστια χρέη της. Αυτό μπορεί να περιλάβει και την Delek Israel. Υπάρχει επίσης πιθανότητα η Delek να χρειαστεί να θέσει σε πώληση το μερίδιο της στο Αφροδίτη για να την βοηθήσει στον αγώνα της για επιβίωση.

Επιπλέον, η κατάσταση στην Αίγυπτο δεν βοηθά. Το τερματικό  υγροποίησης φυσικού αερίου Idku της Αιγύπτου δεν μπορεί να εξάγει LNG από τον Μάρτιο λόγω των πολύ χαμηλών τιμών που επικρατούν στις παγκόσμιες αγορές.

Τα προβλήματα των Noble και Delek, σε συνδυασμό με την αδυναμία του Idku να εξάγει το LNG του, αποτελούν σοβαρές προκλήσεις για το μέλλον του Αφροδίτη. Απαιτούνται νέες σκέψεις και ίσως νέοι επενδυτές. Αλλά αν δεν αλλάξει τίποτα, οι επενδυτές είναι απίθανο να εμφανιστούν. Χωρίς μια σαφή διέξοδο προς μελλοντικές πωλήσεις φυσικού αερίου δεν θα ενδιαφερθούν. Με τις παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου να αντιμετωπίζουν μακροπρόθεσμη υπερπροσφορά και χαμηλές τιμές, μας μένουν μόνο οι εγχώριες και περιφερειακές αγορές.

Υπάρχουν δυνατότητες για εκμετάλλευση του Αφροδίτη, αλλά χρειάζεται διευκόλυνση και προώθηση από την κυβέρνηση. Αλλά δυστυχώς πάμε προς την αντίθετη κατεύθυνση. Με την κύρωση του έργου εισαγωγής ΥΦΑ, η Κύπρος έχει μπει σε μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις που ωθούν την ανάπτυξη του Αφροδίτη ακόμη πιο μακριά.

Με την Ευρώπη να υιοθετεί δυναμικά την πράσινη ενέργεια, μέσω της Πράσινης Συμφωνίας, και με τους στόχους εκπομπών άνθρακα της ΕΕ να αυξάνονται σε επίπεδα που μπορούν να επιτευχθούν μόνο μέσω της αύξησης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε βάρος του φυσικού αερίου, το μέλλον για το φυσικό αέριο γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο.

Τι γίνεται με την υπόλοιπη ΑΟΖ

Δεν είναι μόνο η ανάπτυξη του Αφροδίτη που αντιμετωπίζει προκλήσεις, αλλά και η επανάληψη ερευνών και γεωτρήσεων στην υπόλοιπη κυπριακή ΑΟΖ γίνεται επίσης όλο και πιο δύσκολη.

Βεβαίως οι εταιρείες, όπως και η Noble, επιβεβαιώνουν τις προθέσεις τους να προχωρήσουν με τις συμβατικές υποχρεώσεις τους στην κυπριακή ΑΟΖ, αλλά κάτω από προϋποθέσεις. Και αυτές είναι: ευνοϊκές συνθήκες στην παγκόσμια αγορά, στην προσφορά και ζήτηση φυσικού αερίου και στις τιμές – δηλαδή κυρίως να αυξηθούν σημαντικά οι τιμές. Εκεί είναι που βρίσκεται το πρόβλημα. Οι συνθήκες στην παγκόσμια πετρελαιοβιομηχανἰα έχουν επιδεινωθεί τόσο πολύ, με τις τιμές να αναμένονται να παραμείνουν χαμηλές κατά το προβλέψιμο μέλλον, που δεν είναι πια σίγουρο αν και πότε οι εταιρείες θα μπορέσουν να συνεχίσουν.

Τα αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου του 2020 της ExxonMobil ήταν πολύ απογοητευτικά, αντικατοπτρίζοντας την κρίση που αντιμετωπίζει η παγκόσμια βιομηχανία υδρογονανθράκων. Έκανε απώλειες $610 εκατ. δολαρίων, για πρώτη φορά σε 32 χρόνια. Σύμφωνα με την S&P Global, έχει πλέον χάσει την πρώτη θέση μεταξύ των διεθνών εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Shell. Κάτι που ανάγκασε την εταιρεία να ανακοινώσει τον Απρίλιο περικοπές 30% στις δαπάνες της για το 2020 και να επιταχύνει τα σχέδια της για εκποιήσεις.

Αντιδρώντας στα πολύ απογοητευτικά αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου και στην κρίση που πλήττει τη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου, η Shell, η Total, Eni και Noble ανακοίνωσαν επίσης σημαντικές περικοπές δαπανών, κυμαινόμενες μεταξύ 20% -50% το 2020, που θα συνεχἰσουν και το 2021. Όλες προχωρούν με αναδιαρθρώσεις και εκποιήσεις μη βασικών περιουσιακών στοιχείων, λαμβάνοντας μέτρα για τη διαφύλαξη των ισολογισμών και των κερδὠν τους.

Βλέποντας τη γραφή στον τοίχο, έχουν επίσης ξεκινήσει προγράμματα για ένα μέλλον χωρίς ανθρακούχες εκπομπές. Με την αβεβαιότητα για το μέλλον της ζήτησης πετρελαίου και φυσικού αερίου να γίνεται μακροπρόθεσμη, και την ανθεκτικότητα της βιομηχανίας μην είναι  πλέον εξασφαλισμένη, αναπτύσσουν πράσινη ενέργεια. Η Eni είναι μια από τις πιο τελευταίες που προσχώρησε σε αυτή την κατεύθυνση, ενισχύοντας τις επιχειρήσεις της σε ανανεώσιμη ενέργεια σε βάρος του πετρελαίου.

Στην τελευταία έκθεσή του για το ‘Gas 2020’, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προβλέπει μακροπρόθεσμα πλεονάσματα φυσικού αερίου και ΥΦΑ, συμπεραίνοντας ὀτι θα χρειαστούν χρόνια για να ανακάμψει η παγκόσμια αγορά και τιμές φυσικού αερίου. Αυτό σημαίνει ότι οι χαμηλές τιμές είναι πιθανό να παραμείνουν την επόμενη δεκαετία, καθιστώντας πολύ δύσκολο για το ακριβό φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου να εξασφαλίσει πωλήσεις σε παγκόσμιες αγορές. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η ΑΟΖ της Κύπρου ίσως παύσει να είναι ζωτικής σημασίας για τα μελλοντικά σχέδια των διεθνών πετρελαϊκών εταιρειών και να μην έχει προτεραιότητα. Οι καθυστερήσεις είναι πολύ πιθανό να επεκταθούν μετά το 2021 και πιθανώς περισσότερο.

Επαναλαμβάνω όσα είπα στις 17 Μαΐου και σε άλλα άρθρα μου. Η Κύπρος χρειάζεται επειγόντως μια αναθεωρημένη ενεργειακή στρατηγική μετά το Covid-19. Τα υπάρχοντα σχέδια έχουν ξεπεραστεί εντελώς από τα παγκόσμια γεγονότα. Το μέλλον έγκειται στη μεγιστοποίηση επιλογών και ευκαιριών σε εγχώριες και περιφερειακές αγορές.

Dr Charles Ellinas, @CharlesEllinas

Senior Fellow

Global Energy Center

Atlantic Council

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.