Φόρμα αναζήτησης

«Τιμές φυσικού αερίου και το πρόβλημα της Κύπρου» του Χαράλαμπου Έλληνα

Το μέλλον της παγκόσμιας ζήτησης φυσικού αερίου ήταν το θέμα της «Παγκόσμιας Έκθεσης για το Φυσικό Αέριο 2020» (GGR) που δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα από τη Διεθνή Ένωση Φυσικού Αερίου (IGU), σε συνεργασία με την Bloomberg NEF (BNEF) και την ιταλική εταιρεία φυσικού αερίου Snam.
Εκτός από την επισκόπηση της απόδοσης του 2019, η έκθεση αξιολογεί την επίδραση της νόσου COVID-19 στη βιομηχανία φυσικού αερίου το πρώτο εξάμηνο του 2020 και αναλύει τους παράγοντες για ανάκαμψη τα επόμενα χρόνια. Περιλαμβάνει επίσης μια ειδική ενότητα για τον ρόλο του υδρογόνου και της βιομηχανίας φυσικού αερίου στη μετάβαση σε καθαρή ενέργεια και χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, ιδίως σχετικά με τις δυνατότητες της αγοράς, τις τεχνολογικές επιλογές και το κόστος παραγωγής, αποθήκευσης και μεταφοράς υδρογόνου.

Στα χαμηλά

Το κύριο συμπέρασμα είναι ότι η διαταραχή που προκλήθηκε λόγω της COVID-19 αναμένεται να οδηγήσει στη μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου και του εμπορίου ΥΦΑ κατά 4% το 2020. Αυτή η μείωση και η υπεραφθονία προσφοράς φυσικού αερίου έχουν διατηρήσει τις τιμές σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.

Όμως, από τη θετική πλευρά, η GGR επισημαίνει ότι «η υπερπροσφορά και η συνεχιζόμενη ανταγωνιστικότητα τιμών, με τη βοήθεια μιας ώθησης προς καθαρότερο αέρα, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανάκαμψη της ζήτησης κοντά στα επίπεδα πριν από την έξαρση της νόσου τα επόμενα δύο χρόνια, καθώς η παγκόσμια οικονομία ανακτά δυναμική.

Αλλά αυτό θα εξαρτηθεί αποφασιστικά από τη συνέχιση των επενδύσεων σε υποδομές φυσικού αερίου, υποστηριζόμενες από την τεχνολογική καινοτομία, την αύξηση ενεργειακής απόδοσης και τη διατήρηση των τιμών σε χαμηλά επίπεδα. Αυτό περιλαμβάνει ανάπτυξη και κλιμάκωση τεχνολογιών με χαμηλές εκπομπές άνθρακα, όπως το βιομεθάνιο και η δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα.

Οι πολιτικές καθαρού αέρα έδωσαν ώθηση στην κατανάλωση φυσικού αερίου στις μεγάλες αγορές. Αυτό θα συνεχιστεί στο μέλλον, ιδίως στην Ασία, με γνώμονα την Κίνα και την Ινδία. Επίσης, σημαντικό είναι ο αυξανόμενος ρόλος της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με φυσικό αέριο ως ευέλικτη πηγή ενέργειας για την υποστήριξη της αυξανόμενης παραγωγής ενέργειας από διαλείπουσες ανανεώσιμες πηγές.

Η GGR καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η τεχνολογική καινοτομία και η υποστήριξη ενεργειακών πολιτικών μπορούν να βοηθήσουν τη βιομηχανία φυσικού αερίου να ανακάμψει τα επόμενα χρόνια.

Τεχνολογίες όπως το βιομεθάνιο, το υδρογόνο και δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο, συνεισφέροντας στην απαλλαγή από ανθρακούχες εκπομπές τομέων της οικονομίας στους οποίους σήμερα θεωρείται «δύσκολο να μειωθούν», παρέχοντας έτσι ευκαιρίες για μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της βιομηχανία φυσικού αερίου.

Ανταγωνιστικότητα

Το κλειδί για τον μακροπρόθεσμο ρόλο του φυσικού αερίου και του ΥΦΑ στον παγκόσμιο ενεργειακό τομέα είναι η ανταγωνιστικότητα που υποστηρίζεται από χαμηλές τιμές. Οι υπεραφθονία προμηθειών φυσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένου του σχιστολιθικού φυσικού αερίου, έχουν διατηρήσει τις τιμές σε χαμηλά επίπεδα από το 2018 και αυτό αναμένεται να συνεχιστεί και στο μέλλον. Η BNEF προβλέπει παρόμοια υπερπροσφορά ΥΦΑ και χαμηλές τιμές τουλάχιστον μέχρι το 2030.

Στις αναδυόμενες χώρες, ειδικά στην Ασία, η πρόκληση για την παραγωγή ενέργειας από φυσικό αέριο είναι η ανταγωνιστικότητα κόστους έναντι άλλων τεχνολογιών. Στα περισσότερα μέρη, δεδομένης της απουσίας εγχώριου φυσικού αερίου χαμηλού κόστους, της έλλειψης τιμολόγησης εκπομπών άνθρακα και αδύναμων ελέγχων ρύπανσης, η παραγωγή άνθρακα παραμένει φθηνότερη, ειδικά στην Ινδία και την Κίνα. Για να διατηρήσει τη θέση του σε αυτές τις αγορές, το φυσικό αέριο χρειάζεται να είναι ανταγωνιστικό σε σύγκριση με τον άνθρακα και τις ανανεώσιμες πηγές.

Η Πράσινη Συμφωνία (Green Deal) της ΕΕ θέτει πολύ φιλόδοξους στόχους για την επίτευξη μιας οικονομίας στην Ευρώπη ελεύθερης από εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα έως το 2050. Μεσοπρόθεσμα, υπάρχουν δυνατότητες μείωσης των εκπομπών με περαιτέρω μετάβαση από άνθρακα σε φυσικό αέριο για την παραγωγή ηλεκτρισμού. Όμως, μακροπρόθεσμα, οι αυξανόμενοι στόχοι για τη μείωση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα -που μπορεί τώρα να φτάσουν μεταξύ 50% και 60% σε σύγκριση με το 1990- θα αποτελέσουν προκλήσεις για τη χρήση φυσικού αερίου. Μελέτες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι αυτοί οι στόχοι θα οδηγήσουν σε μείωση στη χρήση φυσικού αερίου από τα μέσα της δεκαετίας ώς το 2030 και μετά.

Σε κατάληξη, το φυσικό αέριο μπορεί να διατηρήσει έναν ρόλο σε ένα μέλλον με χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, αλλά πρέπει να παραμείνει ανταγωνιστικό ως προς άλλα καύσιμα.

Αντίκτυπος στις φιλοδοξίες της Κύπρου

Την 1η Σεπτεμβρίου ανακοινώθηκε ότι η Κύπρος και η Αίγυπτος εντείνουν τις συζητήσεις τους για τον αγωγό φυσικού αερίου με στόχο τη μεταφορά φυσικού αερίου από το κοίτασμα Αφροδίτη στο τερματικό ΥΦΑ Idku για υγροποίηση και εξαγωγή.

Αυτό είναι ενθαρρυντικό, αλλά από μόνο του παραμένει μια πολιτική εξέλιξη. Για να κατασκευαστεί ένας τέτοιος αγωγός, πρέπει πρώτα να υπάρχει μια εμπορική συμφωνία πώλησης φυσικού αερίου από το Αφροδίτη. Αυτό απαιτεί από την Chevron, τη Shell και τη Delek -την κοινοπραξία που αναπτύσσει το κοίτασμα Αφροδίτη- να βρει αγοραστές στην Αίγυπτο, όπως το τερματικό ΥΦΑ Idku. Κάτι που δεν αναμένεται σύντομα λόγω των σοβαρών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι διεθνείς αγορές.

Την ίδια ημέρα, ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron Michael Wirth επιβεβαίωσε σε τηλεφωνική συνομιλία με τον Πρόεδρο Αναστασιάδη την πρόθεση της εταιρείας να προχωρήσει το συντομότερο δυνατόν με τα σχέδιά της για εκμετάλλευση του κοιτάσματος Αφροδίτη, παρά την καθυστέρηση που έχει προκληθεί λόγω της πανδημίας. Ο κ. Wirth είπε ότι θα επισκεφθεί την Κύπρο μόλις το επιτρέψουν οι συνθήκες.

Οι σημαντικές λέξεις είναι «το συντομότερο δυνατόν». Μια ενθαρρυντική αλλά ασαφής δήλωση σχετικά με το πότε θα γίνει η εκμετάλλευση. Αυτό θα συμβεί μόνο όταν το επιτρέψουν η παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου και οι τιμές, κάτι που θα πάρει χρόνο.

Η Chevron ανακοίνωσε ιστορική απώλεια 8,3 δισ. δολ. τον Ιούλιο, τεράστια μείωση κατά 30% στις επενδυτικές δαπάνες της φέτος και 15% σε απολύσεις προσωπικού. Έχει επίσης τεράστια προβλήματα με το τερματικό LNG Gorgon στην Αυστραλία, το οποίο κόστίσε 54 δισ. δολάρια και παράγει 15,5 εκατ. τόνους ΥΦΑ ετησίως. Η επιτυχής αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων αποτελεί μια τεράστια πρόκληση.

Το κλειδί για τη στρατηγική της Chevron είναι να διατηρήσει την αύξηση των μερισμάτων για τους επενδυτές της. Έτσι, επενδύει σε έργα με υψηλές αποδόσεις.
Υπό τις τρέχουσες συνθήκες και με την τιμή του ΥΦΑ να κυμαίνεται περίπου στα 4/mmbtu δολάρια (ανά χίλια κυβικά πόδια) στην Ασία, το φυσικό αέριο του Αφροδίτη δεν είναι εμπορικά βιώσιμο και σίγουρα δεν μπορεί να αποφέρει υψηλές αποδόσεις.

Η Αίγυπτος προσφέρει ΥΦΑ από τον τερματικό σταθμό Idku στα 5/mmbtu δολάρια και δεν βρίσκει αγοραστές από τις αρχές του έτους, γιατί είναι ακριβό. Η Shell, ως διαχειριστής της Idku, με ποσοστό 35,5%, σκέφτεται να πωλήσει τις μετοχές της επειδή το τερματικό δεν είναι κερδοφόρο.

Υπό αυτές τις συνθήκες, χωρίς ανάκαμψη της αγοράς, οι συνθήκες δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη του Αφροδίτη ή του αγωγού Κύπρου – Αιγύπτου, ανεξάρτητα από το πόσο αυτά τα έργα προωθούνται από την κυπριακή και αιγυπτιακή κυβέρνηση.

Αυτό απαιτεί επενδύσεις από τη Chevron και τους εταίρους της που δεν θα πραγματοποιηθεί χωρίς σημαντικές βελτιώσεις στις παγκόσμιες αγορές ΥΦΑ – δηλαδή η τιμή πρέπει να αυξηθεί από 4/mmbtu δολάρια τώρα σε πάνω από 7/mmbtu δολάρια στην Ασία. Με την πολύ δύσκολη παγκόσμια οικονομική κατάσταση λόγω της πανδημίας COVID-19 και της κρίσης που πλήττει τις εταιρείες πετρελαίου, δεν υπάρχουν προσδοκίες ότι αυτό θα συμβεί στο προβλέψιμο μέλλον. Όπως ανάφερα προηγουμένως, οι τιμές του φυσικού αερίου αναμένεται να παραμείνουν χαμηλές για περισσότερο χρόνο.

Με τις τρέχουσες υπερπληρωμένες αγορές φυσικού αερίου και τις πολύ χαμηλές τιμές, μπορεί να χρειαστεί αρκετός χρόνος μέχρι να αποφασίσει η Chevron τι θα κάνει με το Αφροδίτη. Η Κύπρος πρέπει να είναι υπομονετική και να είναι πρόθυμη να προσφέρει τον απαιτούμενο χρόνο.

Με τέτοιες προκλήσεις, οι συνθήκες δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη του Αφροδίτη στο εγγύς μέλλον, ούτε και επανάληψη των γεωτρήσεων για αρκετό καιρό. Αυτά απαιτούν χρόνο και σημαντική ανάκαμψη της αγοράς, κάτι που δεν αναμένεται να συμβεί στο άμεσο μέλλον.

*Senior Fellow Global Energy, Center Atlantic Council

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.