Φόρμα αναζήτησης

Τι θέλει η Τουρκία από την Κίνα;

Του Πάνου Ιγνατίου

Η τελευταία επίσκεψη του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Κίνα στις 2 Ιουλίου έφερε ελπίδες στον Ερντογάν ότι θα σημειωθεί πρόοδος στην ενσωμάτωση του «Μεσαίου Διαδρόμου» της χώρας του με τη Βρετανία. Ο «Μεσαίος Διάδρομος» είναι το όραμα της Τουρκίας να συνδεθεί με τους πολιτιστικούς ξαδέλφους του στην Κεντρική Ασία και πιο πέρα, στην Κίνα, έτσι για να είναι πρωτοπόρος σε νέα εμπορική διαδρομή Ανατολής – Δύσης μέσα από τη Μέση Ευρασία (εξ ου και το όνομα) που συμπληρώνει τέλεια τους στόχους της ζώνης του Πεκίνου και την οδική πρωτοβουλία (BRI).

Ο Τούρκος ηγέτης μίλησε στον Τύπο πριν αναχωρήσει για τη Σύνοδο Κορυφής των G20 της προηγούμενης εβδομάδας και επαίνεσε τη Βρετανία ότι αποτελεί «σημαντική ευκαιρία για τα έθνη της γεωγραφίας που στοχεύει να συναντηθούν». Είπε επίσης ότι «θεωρούμε τους δεσμούς μας με την Κίνα βασιζόμενοι σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική εταιρική σχέση και στην αρχή της πολιτικής της Κίνας» επισημαίνοντας πόσο σημαντικό θεωρεί την επερχόμενη επίσκεψή του για την ύπαρξη της Τουρκίας στο μέλλον.

Έχοντας κατά νου αυτά που είπε ο Πρόεδρος Ερντογάν για την BRI και τη συνολική στρατηγική εταιρική σχέση της χώρας του με την Κίνα, είναι απολύτως λογικό να προβλέψουμε ότι ο «Μεσαίος Διάδρομος» διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του. Η Κίνα είναι ήδη ένας από τους κυριότερους εμπορικούς εταίρους της Τουρκίας, αλλά θα μπορούσε μελλοντικά να γίνει ο κορυφαίος εάν εντάσσεται ο «Μεσαίος Διάδρομος» με την BRI και οι δύο χώρες ξεκινούν κοινά έργα στον κοινό χώρο της Κεντρικής Ασίας μεταξύ τους. Η Τουρκία αν το πετύχει θα κλείσει την πόρτα στην Ε.Ε ;

Θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει ότι υπάρχει ήδη άτυπη σύνδεση μεταξύ αυτών των δύο οραμάτων σύνδεσης από τότε που τα σιδηροδρομικά δρομολόγια της σοβιετικής εποχής συνδέουν την Κίνα με τις όμορες με την Κασπία Θάλασσα χώρες του Καζακστάν και του Τουρκμενιστάν, ενώ πρόσφατα δρομολογήθηκε μια νέα σιδηροδρομική διαδρομή μεταξύ του Μπακού, της Τιφλίδας και της ανατολικής Τουρκίας πόλη του Kars το 2017, με το συνδυασμό αυτών των δύο αναμεμειγμένων με τη δια-Κασπία ναυτιλία που αποτελεί τη βάση για την ενσωμάτωση του “Μεσαίου Διαδρόμου” με τη BRI.

Η σημασία του “μεσαίου διαδρόμου” στην Τουρκία ξεπερνά μόνο τη βελτίωση της συνδεσιμότητας με την Κίνα, αλλά φέρνει μαζί της μια βαθιά κοινωνική -πολιτιστική σημασία, καθώς οι συμπατριώτες της συνδέονται με εθνικότητα, γλώσσα και ιστορία με όλους τους αυτόχθονες πληθυσμούς της Κεντρικής Ασίας, εκτός από το Τατζικιστάν. Είναι το όνειρο πολλών Τούρκων να αποκαταστήσουν τους αιώνες τους δεσμούς τους με αυτούς τους αδελφούς ανθρώπους από τότε που η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης άνοιξε αυτές τις χώρες και επέτρεψε την αλληλεπίδραση με τους πολίτες τους. Στην περιοχή αυτή με την ανοχή της Ρωσίας αρχίζει ο Παντουρκισμός;

Ο «Μέσος Διάδρομος» είναι επομένως εξίσου σημαντικός για τις κοινωνικές και πολιτισμικές αλληλεπιδράσεις, όπως για τη διευκόλυνση των οικονομικών συναλλαγών, κάτι που αποτελεί ακόμη ένα κοινό χαρακτηριστικό που μοιράζεται με το Ηνωμένο Βασίλειο και ως εκ τούτου ένας λόγος για τον οποίο ο Πρόεδρος Ερντογάν θα μπορούσε να φέρει αυτό το όραμα κατά τη διάρκεια του προσεχούς ταξιδιού του Πεκίνο, ειδικά μετά από την παρατήρησή του για το πώς η ΒΡΙ είναι «μια σημαντική ευκαιρία για τα έθνη της γεωγραφίας που περιλαμβάνει να συναντηθούν ξανά μαζί»

Μια επίσημη αναγνώριση από τους κινέζους και τούρκους ηγέτες αυτού του γεωστρατηγικού γεγονότος θα συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στην ευαισθητοποίηση των επιχειρηματιών αυτού του αναπτυσσόμενου διαδρόμου συνδεσιμότητας όπως και η δήλωση προθέσεων του Προέδρου Πούτιν κατά τη διάρκεια του Φόρουμ Belt και Road του Απριλίου για την ενσωμάτωση της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης με την BRI πριν δύο μήνες.

Υπάρχει μια τέλεια αλληλεπικάλυψη μεταξύ της BRI, της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης και των οραμάτων του “Μέσου Διαδρόμου”, οπότε είναι λογικό για κάθε κράτος-υποστηρικτή να συνεργαστεί σε πολυμερές επίπεδο για να προωθήσει τα συμφέροντά τους και να βελτιώσει συλλογικά τα μέσα διαβίωσης της Κεντρικής Ασίας και των ανθρώπων. Η Τουρκία θέλει να ενταχθεί σε αυτό το « Μεσαίο Διάδρομο στο Belt Road Initiate της Κίνας.

Ο Ταγιπ Ερτογάν μυρίστηκε την οικονομική Ανάπτυξη από την πρωτοβουλία της Κίνας και σπεύδει στην αγκαλιά αυτής της συνεργασίας. Να μην ξεχνούμε ότι ο Φιλιπ Χαμοντ Υπουργός Εξωτερικών και Υπουργός Οικονομικών του ΗΒ αμέσως μετά την εκλογή της Τερέζα Μέι – την επόμενη μέρα- ταξίδεψε στην Κίνα και υπόγραψε τη συμφωνία για ένταξη του ΗΒ στην παγκόσμια Τράπεζα Αναπτύξεως που δημιούργησε η Κίνα.

Νέο γεωπολιτικό ‘παιχνίδι’;

Η Τουρκία και η Μαλαισία, και οι δύο μεγάλες μουσουλμανικές χώρες σχεδόν ταυτόχρονα έδωσαν ένα μήνυμα στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες δυτικές χώρες ότι δεν σκοπεύουν να παίξουν εναντίον της Κίνας στο ζήτημα του Xinjiang.

Η σκληρή πρόσκληση υποβλήθηκε από τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά τις συνομιλίες του Πεκίνου με τον Πρόεδρο της Κίνας Xi Jinping και τον υπουργό Θρησκευμάτων της Μαλαισίας Mujahid Yusof Rawa, ο οποίος ανέφερε τα αποτελέσματα του ταξιδιού του στο Xinjiang.

Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι «ήταν αναμφισβήτητο ότι όλες οι εθνοτικές ομάδες που ζουν στην κινεζική Ξίνιγιαν ζουν ευτυχώς στις συνθήκες ανάπτυξης και ευημερίας της Κίνας».

Αυτά τα λόγια, που εκφράστηκαν κατά τη συνάντηση με τον Xi Jinping, ακούστηκαν τέσσερις μήνες μετά που το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών αποκάλεσε την κατάσταση των Ουιγούρων στο Xinjiang « ως μια μεγάλη αμηχανία για την ανθρωπότητα».

Εκείνη τη στιγμή η δήλωση εκλήφθηκε ως η πιο δυνατή κριτική εναντίον της Κίνας σχετικά με το ζήτημα του Xinjiang από τον μουσουλμανικό κόσμο.

Η αλλαγή στη θέση της Άγκυρας είναι αποτέλεσμα των ασθενών διπλωματικών προσπαθειών του Πεκίνου, δήλωσε ο Li Bingzhong, διευθυντής του Κέντρου Τουρκικών Σπουδών στο Shanxi Normal University (SNNU).

«Η Τουρκία έχει επικρίνει προηγουμένως την πολιτική της Κίνας στο Xinjiang, αλλά στην πραγματικότητα ήταν μια δήλωση μόνο από τον εκπρόσωπο του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών. Δεν έχει εκφραστεί σε υψηλό πολιτικό επίπεδο και δεν αντικατοπτρίζει αναγκαστικά τη θέση του Προέδρου Ερντογάν»

Η Τουρκία, μάλιστα, στη συνέχεια άλλαξε τη θέση της. Ο λόγος είναι ότι το Υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας και η κινεζική πρεσβεία στην Τουρκία έχουν κάνει κάποια δουλειά. Ο Πρεσβευτής της Κίνας στην Τουρκία Ντεν Λι διευκρίνισε και μεταβίβασε την αλήθεια για το θέμα αυτό σε συνέντευξη. Από την άλλη πλευρά, η εσωτερική πολιτική και η διπλωματία της κυβέρνησης του Ερντογάν βιώνουν αυτή τη στιγμή μια πολύ δύσκολη περίοδο. Η επίσκεψη του Τούρκου προέδρου Ερντογάν στην Κίνα είναι ένας από τους τρόπους επίλυσης των προβλημάτων εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής. Για τα δικά της συμφέροντα, η Τουρκία εφιστά την προσοχή σε θέματα που ανησυχούν για την κινεζική κυβέρνηση, τα οποία επηρεάζουν τα θεμελιώδη συμφέροντα της Κίνας ».

Ορισμένοι παρατηρητές πιστεύουν ότι η προηγούμενη αξιολόγηση της Άγκυρας σχετικά με την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Xinjiang θα μπορούσε να επηρεαστεί και ακόμη και υπό την πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών. Τώρα, ο Τούρκος πρόεδρος στις συνομιλίες με τον κινέζο ηγέτη διαβεβαίωσε ότι «η τουρκική πλευρά δεν θα επιτρέψει σε κανέναν να παρεμβληθεί ως σφήνα στις σχέσεις Τουρκίας-Κίνας».

Ο πολιτικός αναλυτής Stanislav Tarasov πιστεύει ότι οι δηλώσεις του προέδρου Ερντογάν σχετικά με το Xinjiang σημαίνουν την αρχή του μεγάλου γεωπολιτικού παιχνιδιού της Τουρκίας.

«Ο Ερντογάν ξεκινά ένα ενεργό παιχνίδι με την Κίνα. Αυτό οδηγεί σε παρασκηνιακή διπλωματία σε μια προσπάθεια να επηρεαστεί το Πεκίνο για την επίλυση του ζητήματος των  Ουιγούρων. Παρ ‘όλα αυτά, προετοιμάζεται να λάβει δάνειο από την Κίνα, από το οποίο είχε προηγουμένως αρνηθεί. Προφανώς, τώρα η οικονομική κατάσταση στην Τουρκία δεν είναι εύκολη, άλλωστε, οι Αμερικανοί έχουν εν ενεργεία κυρώσεις εναντίον των Τούρκων. Αν εισέλθει σε συμμαχία με την Κίνα, ο Ερντογάν είναι ταυτόχρονα φίλος με τη Ρωσία. Δηλαδή, τοποθετεί τον εαυτό του στο φόντο του Πεκίνου και της Μόσχας ως εκπρόσωπος μιας μεγάλης δύναμης. Στέλνει επίσης μήνυμα δυσαρέσκειας ότι οι Αμερικανοί δρουν εχθρικά προς την Τουρκία. Παίζοντας ένα μεγάλο παιχνίδι με την Κίνα, προφανώς, προσπαθεί να επιτύχει την υποστήριξη των υποστηρικτών του Ισλάμ στη Νοτιοανατολική Ασία, κάτι που έχει επίσης μεγάλη σημασία γι ‘αυτόν». Αν η Τουρκία επαναπροσδιορίζει την Γεωπολιτική της θέσης θα το υλοποιήσει στους επόμενους μήνες δηλαδή μέχρι τον Οκτώβριο οπότε θα εγκαταστήσει σε πλήρη λειτουργία το πυραυλικό σύστημα S-400 και η Γερουσία στις ΗΠΑ τότε θα επιβάλει πέντε τουλάχιστον από τις 12 προβλεπόμενες σκληρές κυρώσεις κατά της Τουρκίας. Πάντως ήδη η Τουρκία επέδειξε ενδιαφέρον και για τα ρώσικα πολεμικά αεροπλάνα…