POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

Τι είναι έθιμο, τι μη έθιμο και τι τ’ ανάμεσό τους;



Κάθε γεωγραφικός χώρος χαρακτηρίζεται από τα ήθη και τα έθιμά του. Τα έθιμα είναι μέρος της παράδοσης του τόπου, με άλλα λόγια. Παράδοση, ετυμολογικά, είναι αυτό που παραδίδουμε στις επόμενες γενιές. Εδώ ακριβώς προκύπτει ένα παράδοξο. Γιατί από τη μία, η πλειοψηφία κάθε γεωγραφικού χώρου θέλει να θεωρεί τον εαυτό της ως εξελισσόμενη και προοδευτική (δεν νομίζω ότι υπάρχουν πολλοί στον πλανήτη μας που θα χαίρονταν με χαρακτηρισμούς όπως «συντηρητικός» (οι Βρετανοί που ψηφίζουν Συντηρητικούς αποτελούν την εξαίρεση του κανόνα), από την άλλη, όμως, αντιδρά έντονα κάθε φορά που κάποιος εισηγείται μια συζήτηση για διαπραγμάτευση κάποιου εθίμου.

Αυτό το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα αισθητό στην Κύπρο, όπου οποιαδήποτε νύξη για συζήτηση ή αναστοχασμό της πρακτικής ενός εθίμου παρουσιάζεται ως εκφυλισμός ή και πολύ συχνά ως ανθελληνισμός, ακόμα και αν το εν λόγω έθιμο δεν σχετίζεται με την Ελλάδα ή την ελληνική παράδοση.

Η διατήρηση ή η αλλοίωση της παράδοσης μπορεί να είναι όντως ευαίσθητο και περίπλοκο ως θέμα, έχει όμως και μια απλή σκοπιά η οποία διαφαίνεται μέσω ενός πολύ απλού ερωτήματος: αν σκοπεύουμε να παραδώσουμε στην επόμενη γενιά τα ήθη και τα έθιμά μας αναλλοίωτα και αυθεντικά όπως εμείς τα πήραμε (πράγμα αδύνατο αφού τα ήθη και τα έθιμα αλλάζουν οργανικά), αυτό πάει να πει πως ως κοινωνία και ως τόπος δεν αλλάζουμε. Τόσο απλό είναι το θέμα. Όσοι φωνάζουν για τον κίνδυνο αλλοίωσης της παράδοσής μας είτε εθελοτυφλούν είτε είναι αδαείς μπροστά στις συνεχείς αλλαγές που επέρχονται.

Η παράδοσή μας έλεγε ότι έπρεπε να παντρευόμαστε με άτομα από το χωριό μας ή τουλάχιστον από τον συγγενικό μας κύκλο. Βλέποντας ότι αυτό δημιουργούσε γενετικά προβλήματα, ήρθε η νομοθεσία να αλλάξει (αλλοιώσει;) την παράδοση. Κάτι εξίσου ενδιαφέρον είναι ότι η εμμονή με τη μη αλλοίωση των παραδόσεών μας πηγάζει από μια λατρεία της γνησιότητας και της αυθεντικότητας, έννοιες οι οποίες εμβολίασαν και συνεχίζουν να εμβολιάζουν εθνικιστικές και σοβινιστικές ιδεολογίες και οι οποίες, παρεμπιπτόντως, έχουν αποδομηθεί ευρέως από διάφορες θεωρητικές παρατάξεις ως πλασματικές και φαντασιακές.

Πάμε στο θέμα μας.

Λόγω της λαμπρατζιάς κάθε χρόνο υποφέρει η πλειοψηφία του πληθυσμού για να διασκεδάζει ένα μέρος του πληθυσμού.

Πολλοί ισχυρίζονται ότι επειδή είναι έθιμο κανένας δεν πρέπει να το κατακρίνει και είναι έτοιμοι να φιμώσουν, να επιτεθούν και ακόμη να χτυπήσουν όσους κατακρίνουν διάφορες συνήθειες των νεαρών που συμμετέχουν στο λαμπρό αυτό έθιμο.

Και εδώ δεν υπερβάλλω. Είμαι σίγουρος ότι πολλοί από εσάς τους αναγνώστες ήσασταν είτε πρωταγωνιστές είτε θεατές σε κάποια λαμπρατζιά όπου ένας γείτονας βγαίνοντας έξω να κάνει συστάσεις στους νεαρούς της λαμπρατζιάς για την οχλαγωγία, για το κόψιμο δέντρων, για το τι υλικά πετιούνται στη φωτιά κ.ά. βρέθηκε στο στόχαστρο και εξυβρίστηκε ή ακόμη και χτυπήθηκε.

Η λαμπρατζιά είναι όντως έθιμο. Είναι, όμως, ένα βίαιο έθιμο που τυραννά πάρα πολλούς και που συνοδεύεται από πάρα πολλές παρανομίες όπως η παράνομη υλοτομία, η μόλυνση του περιβάλλοντος αφού το τι πετιέται στις φωτιές δεν λέγεται, η οχλαγωγία κ.ά.

Είναι ή δεν είναι γεγονός ότι σε μερικές περιοχές μέχρι και πριν έναν μήνα οι κάτοικοι που έχουν την ατυχία να ζουν κοντά σε μια λαμπρατζιά υποφέρουν από τις κροτίδες του κάθε ανισόρροπου; Είναι ή δεν είναι γεγονός ότι η συχνότητα των κροτίδων αυξάνεται όσο πλησιάζει η εφιαλτική νύχτα της κορύφωσης όπου πολλοί απλά δεν μπορούν να κλείσουν μάτι αφού έξω μαίνεται κάτι σαν τρίτος παγκόσμιος πόλεμος; Είναι όντως έθιμο η λαμπρατζιά. Είναι όμως ένα έθιμο όπου κάποιοι περνούν καλά και άλλοι υποφέρουν. Για αυτό κάθε χρόνο βρισκόμαστε να συζητάμε το ίδιο θέμα και να λαμβάνουμε τις ίδιες απαντήσεις, ότι δηλαδή επειδή είναι έθιμο όποιος τολμά να αγγίξει το θέμα είναι λιγότερο πατριώτης, είναι ξενόφερτος, είναι λίγο-πολύ προδότης.

Πάει να πει δηλαδή ότι επειδή είναι έθιμο δεν μπορεί να συζητηθεί στη δημόσια σφαίρα, να ανακριθεί, και ίσως να αλλάξει ή και να τερματιστεί; Τέτοια άρνηση να θιγούν τα έθιμα είναι χαρακτηριστική απολυταρχικών κρατών τα οποία αυτοί που αρνούνται να συζητήσουν υποτιμάνε και συκοφαντούν. Έθιμο είναι και το βάψιμο των αβγών. Οι άνθρωποι που το τηρούν, όμως, δεν πετάνε τα αβγά τους στα διπλανά σπίτια ούτε και γεμίζουν τους τοίχους των γειτονικών σπιτιών με τις μπογιές που βάφουν τα αβγά τους. Δείτε την ουσία του θέματος. Κάθε χρόνο κινδυνεύουν πολλοί νέοι από την αναρχία που επικρατεί. Ολόκληρες γειτονιές υποφέρουν καθημερινά. Πολλοί λένε εγώ υποστηρίζω τη λαμπρατζιά αλλά σε νούσιμα και νόμιμα πλαίσια. Αυτό μπορεί να το πει μόνο κάποιος αφελής. Αν είναι δυνατό να πιστεύουμε ότι μια ομάδα 15-30 νεαρών μπορεί να μην παρεκτρέπεται και να λειτουργεί πολιτισμένα.

Το πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο οι νέοι. Το πρόβλημα είμαστε πρώτα απ’ όλα εμείς που αντί να μαθαίνουμε στα παιδιά μας την ευθύνη και τον σεβασμό προς τα δικαιώματα των άλλων (και η ησυχία για τη διάρκεια ενός μήνα πριν το Πάσχα είναι δικαίωμα όλων), την αγάπη προς το περιβάλλον (το να κόβονται τόσα δέντρα κάθε χρόνο δεν δείχνει ιδιαίτερη αγάπη προς το περιβάλλον), μπαίνουμε μπροστά ως ασπίδα σωτηρίας μερικών παιδιών των οποίων η συμπεριφορά είναι αγενέστατη, προσβλητικότατη, επιθετικότατη, και γενικά απολίτιστη.

Πολλά από τα παιδιά της Κύπρου έχουν θέματα. Πιο πολλά θέματα έχει όμως η δική μας γενιά που αρνείται να ανακρίνει και να ανακριθεί, πυροβολεί αντί να σκεφτεί, βρίζει ασύστολα χωρίς να μπορεί να δει την ουσία. Και κάτι καταληκτικό.

Αυτό το τριήμερο κάντε μια βόλτα στις ορεινές περιοχές της Κύπρου. Επισκεφτείτε ένα χωριό. Μετρήστε πόσες εκκλησίες υπάρχουν σε κάθε χωριό και πόσα υποφερτά αθλητικά κέντρα, πόσα κρατικά ωδεία, πόσες μοντέρνες βιβλιοθήκες. Και μετά ας αναλογιστούμε τι σημαίνει αυτό. Τι ερεθίσματα για σφαιρική γνώση και τι διεξόδους για εκτόνωση προσφέρουμε στα παιδιά μας; Ίσως να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι αξίζει τον κόπο να είμαστε ανοικτοί στη διαπραγμάτευση όχι μόνο του όποιου εθίμου αλλά και όλης της παράδοσής μας αν μπορούν να οδηγήσουν προς τη δημιουργία ηθικών, σκεπτόμενων, δημιουργικών και νομοταγών ανθρώπων που νοιάζονται για τους γύρω τους και όχι μόνο για τον εαυτό τους.

Το να τηρείς τα έθιμά σου και να νοιάζεσαι για αυτά είναι ένα πράγμα. Το να αρνείσαι να δεχτείς ότι τα έθιμα αλλάζουν οργανικά και συχνά χρειάζονται αλλαγή γιατί επηρεάζουν την ποιότητα ζωής των άλλων είναι άλλο. Το πού βρισκόμαστε σε αυτή τη διαδικασία… εξέλιξης αλλά και μη διαπραγμάτευσης των εθίμων και των παραδόσεων είναι ενδεικτικό του είδους ανθρώπου που είμαστε.

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.