Φόρμα αναζήτησης

Τα τρία κακά της μοίρας μας

Σε μια παλιά τηλεταινία –ούτε που θυμάμαι τον τίτλο ή τον σκηνοθέτη– ένας πρώην ναζί κατέφυγε σε χώρα της Λατινικής Αμερικής για να ξεφύγει από την οργάνωση του Σιμόν Βίζενταλ, που κυνηγούσε ναζιστές εγκληματίες πολέμου. Μόνη του παρηγοριά το να επισκέπτεται κάθε μέρα την πινακοθήκη της πόλης, και να μπαίνει με τη φαντασία του στη γαλήνια εικόνα ενός πίνακα: Να ταυτίζεται με έναν ανέμελο ψαρά, σε μιαν ειδυλλιακή λίμνη. Ήταν το καταφύγιό του. Το ψέμα του, η διαφυγή του από την πραγματικότητα.

Λίγο πριν τον εντοπίσουν οι διώκτες του, έκλεισε τα μάτια και προσπάθησε με τη φαντασία του να χωθεί μέσα στον πίνακα. Να ταυτιστεί με τον ανέμελο ψαρά. Αντί γι’ αυτό, η πραγματικότητα τον έχωσε στον διπλανό πίνακα, έναν εφιάλτη. Ήταν ο πίνακας του Μουνχ «Η κραυγή». Το πρόσωπό του αποτυπώθηκε σ’ εκείνον μ’ έναν τρομαχτικό τρόπο.

Είναι μεγάλος ο πειρασμός αυτές τις μέρες για παραλληλισμούς. Και «τιμωρητικούς» μάλιστα. Να παραλληλίσει κανείς τον ήρωα της ταινίας π.χ. με τον Πρόεδρο, ή με τον Αρχιεπίσκοπο. Αλλά, δυστυχώς για εμάς, το πρόβλημά είναι ότι στεκόμαστε όλοι μας μπροστά από τους δυο πίνακες. Θέλουμε για δεκαετίες να ξεφύγουμε από την πραγματικότητα που μας κυνηγά. Και που τώρα, αυτή η πραγματικότητα, μας χώνει όλους «τιμωρητικά» μέσα στον πίνακα του Μουνχ.

Εντιμότητα σε κώμα

Το μεγαλύτερο πρόβλημά μας είναι η λογική ανεντιμότητα: Δεν επιδιώκουμε να βγάλουμε λογικά συμπεράσματα για να πάρουμε τις σωστές αποφάσεις. Αναζητούμε εξαρχής ψευδοεπιχειρήματα για να πείσουμε τον εαυτό μας πως αυτό στο οποίο μας βολεύει να καταλήξουμε είναι και το σωστό. Ξέραμε πως ξεπλένουμε εδώ και δεκαετίες βρόμικο χρήμα. Αλλά όποτε μας το έλεγαν οι «ξένοι», είχαμε έτοιμη την απάντηση – ότι είναι «από τη ζήλια τους» που τα λένε, επειδή βρήκαμε τρόπο να πλουτίσουμε. Όταν απαντούσε έτσι επί λέξει ο Πρόεδρος, δεν εξέφραζε μόνο τον εαυτό του. Εξέφραζε και ένα μεγάλο πλέγμα συμφερόντων, το οποίο μάλιστα τον ανέδειξε ξανά στην Προεδρία. Και το ξέραμε. Το ίδιο ακριβώς συνέβη και με τα «χρυσά διαβατήρια». Χρειάστηκε να πέσει ο ουρανός να μας πλακώσει για να αρχίσουμε να μιλάμε για λάθη.

Ένα άλλο μεγάλο ζήτημα που έχουμε είναι η ασύμμετρη ηθική: Είμαστε έτοιμοι να εξεγερθούμε όταν υπάρχει η υπόνοια πως μας αδικούν, είμαστε γεμάτοι «αρχές και αξίες» όταν μιλάμε για τις υποχρεώσεις των άλλων απέναντί μας. Αλλά είμαστε εξαιρετικά κυνικοί και χαλαροί όταν μιλάμε για τις δικές μας υποχρεώσεις. Οι κυνικές δηλώσεις του Αρχιεπισκόπου μάς φαίνονται απλώς λίγο αμετροεπείς εξάρσεις ενός ανθρώπου με θεσμική ασυλία. «Έχει έναν ιδιαίτερο τρόπο να επικοινωνεί ο άνθρωπος», όπως λέει και ο Σωκράτης Χάσικος. Αν ο Γιούνκερ μας έλεγε ότι αυτή είναι η πολιτική της ΕΕ και αν δεν μας αρέσει «να ππέσουμε χώρκα της», θα είχαμε γίνει ομαδικά έξαλλοι.

Οι μικρέμποροι της πειρατείας

Περάσαμε μιαν ολόκληρη οικονομική κρίση, και αντί να γίνουμε σοφότεροι, γίναμε χειρότεροι. Επιδεινώσαμε τη συμπεριφορά μας σε όλα τα βασικά σκέλη της: Το δικηγορικό-λογιστικό-τραπεζικό λόμπι που οδήγησε στη δημιουργία και στην έκρηξη της τραπεζικής φούσκας είναι σήμερα πιο δυνατό και πιο κυνικό από ό,τι ήταν το 2012. Ετοιμάζοντας μια νέα φούσκα στις πλάτες μας. Από την άλλη, η δημόσια διοίκηση είναι σήμερα πιο δυσκίνητη και αναποτελεσματική από ό,τι ήταν τη δεκαετία του 2000, οι πελατειακές σχέσεις είναι πιο ξετσίπωτες από ό,τι ήταν τη δεκαετία του 1980. Και την ίδια στιγμή σήμερα, το ίδιο το κράτος ενθαρρύνει τον ακόμη πιο σφικτό εναγκαλισμό της ανάπτυξης αποκλειστικά με τον τουριστικό και τον κατασκευαστικό τομέα. Κάνοντας ακόμη πιο ευάλωτη την οικονομία. Και όταν εμφανίζονται επιτυχημένες περιπτώσεις δυναμικών επενδύσεων, όπως οι εξαγωγικές φαρμακοβιομηχανίες, αντιμετωπίζονται ως μίζερες εξαιρέσεις – αντί να αποτελούν οδηγό και παράδειγμα επένδυσης στην καινοτομία.

Σκεφτόμαστε, λειτουργούμε, και αρκούμαστε στο πνεύμα του μικρεμπόρου, που είναι ικανοποιημένος με τις «αρπαχτές» και την πεπατημένη. Αυτό δεν είναι κάτι που μένει αποστειρωμένο αποκλειστικά στον τομέα της διοίκησης και της οικονομίας. Είναι μια γενικότερη συμπεριφορά, που έχει πια περάσει στο DNA της κυρίαρχης νοοτροπίας και ιδεολογίας. Αυτήν ακριβώς την πολιτική του εφήμερου και προσωρινού ακολουθούμε ακόμη και στο ίδιο το Κυπριακό. Ποιος είναι ο «μεγάλος» σχεδιασμός πίσω από τα μεγάλα λόγια; Το «να περάσουμε τώρα, και μετά βλέπουμε»!

Tο πορτρέτο του Dorian Gray

Το μεγάλο στοίχημα σήμερα δεν είναι αν θα καταφέρουμε να βάλουμε τάξη στο «επενδυτικό πρόγραμμα», ή αν θα συμμαζευτεί λίγο το μπλοκ της απληστίας. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αυτό θα μας επιβληθεί (στο επίπεδο των σημερινών δραστηριοτήτων). Όπως μας επιβλήθηκε πριν δυο δεκαετίες με τη σωματεμπορία (trafficking), και πριν εφτά χρόνια με το τότε είδος ξεπλύματος. Το θέμα είναι να δημιουργήσουμε συνθήκες να μην επαναλαμβάνονται διαρκώς τα ίδια, με κάπως διαφορετικό πρόσωπο κάθε φορά. Αν αύριο, αντί για «χρυσά διαβατήρια», πουλάμε σε τρίτους εσωτερικές πληροφορίες για τους μηχανισμούς της ΕΕ, ή αν πουλάμε διαδικτυακά προγράμματα παραπληροφόρησης, θα είμαστε ξανά στον ίδιο παρονομαστή. Απατεωνιές με κάπως διαφορετικό πρόσωπο. Ο μόνος τρόπος για να ξεφύγουμε από τον επαναλαμβανόμενο κύκλο είναι να συνειδητοποιήσουμε ως κοινωνία την πηγή του, τους πρωταγωνιστές του, τις δυναμικές που τον παράγουν. Και να γίνουμε πιο αυστηροί και απαιτητικοί, ακριβώς απέναντι σε αυτά. Και απέναντι στον εαυτό μας, που τα ανέχεται και τα τροφοδοτεί.

Σ’ αυτήν τη διαδικασία της σωστής ανάγνωσης της πραγματικότητας και της προσπάθειας αλλαγής της υπάρχουν πολλοί ανασταλτικοί παράγοντες. Υπάρχει όμως και ένας μεγάλος σύμμαχος. Η ίδια η πραγματικότητα: Είναι κοινό το αίσθημα μέσα στην κοινωνία ότι είμαστε μπροστά σε ένα πολλαπλό αδιέξοδο. Το οικοδόμημα της αυτοεξαπάτησης έφτασε στα όριά του. Το διεθνές ρεζιλίκι είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Ο ίδιος ο εσωτερικός μηχανισμός της πολιτείας που αναπαράγει τον κύκλο βρίσκεται πρόσωπο με πρόσωπο μπροστά στην πραγματικότητα της ακύρωσής του. Όλοι το νιώθουν. Το πρόσωπό μας ήδη εμφανίζεται με τρομαχτικό τρόπο στην «Κραυγή» του Μουνχ, και στο πορτρέτο του Dorian Gray.

Είναι πια φανερό: Ή ριζική αλλαγή, ή το τέλος.

Καλάθι

 

  • Να πούμε και τα καλά από αυτήν την ιστορία με τα διαβατήρια: (α) Κάποιοι δημοσιογράφοι τόλμησαν και βγήκαν έξω από το «κλουβί με τις τρελές», στο οποίο κλείστηκε ο κλάδος τα τελευταία χρόνια. (β) Το Προεδρικό έχασε τον έλεγχο των καναλιών σε αυτό το θέμα. Βέβαια, δεν τρέφει κανείς ψευδαισθήσεις ότι αυτό θα είναι μόνιμο. Τώρα που μιλάμε, τα τηλεφωνήματα δίνουν και παίρνουν για να ανακτηθεί ο έλεγχος. Αλλά, και πάλι, κάτι μυρίζει στην ατμόσφαιρα… Μάλλον, για το αν θα είναι υποψήφιος για τρίτη θητεία ο Ν. Αναστασιάδης αποφάσισαν ήδη άλλοι. Δεν τον περίμεναν να αποφασίσει ο ίδιος.

 

  • Κακώς εξοργίζεται ο κ. Σωκράτης Χάσικος ότι «κάποιοι τον κατηγορούν για λαμογιές». Κανείς δεν ισχυρίζεται ότι είχε προσωπικό όφελος. Εξάλλου, είναι σε πολλούς γνωστό πόσο δυσφορούσε που του έρχονταν κάθε τρεις και λίγο οι δικηγόροι, είτε του εθνικού δικηγορικού γραφείου είτε άλλων, με φακέλους «χρυσών διαβατηρίων» προς ταχεία διεκπεραίωση. Αν κατηγορείται για κάτι είναι που σιώπησε, προσαρμόστηκε, και έκανε λάθη γνωρίζοντας ότι είναι λάθη.

 

  • Δεν βρίσκεις έναν άνθρωπο που παρακολουθεί τα πράγματα και στις ιδιωτικές συζητήσεις να μην λέει πως το Κυπριακό είναι «νεκρό». Καλά, αφού είναι έτσι, γιατί είμαστε τόσο «ήρεμοι» μπροστά στον εφιάλτη που έρχεται; Για πόσο ακόμη η αμηχανία μας θα είναι το άλλοθί μας;

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.