Φόρμα αναζήτησης

Τα τετράμηνα και ο πήχης της εκπαίδευσης

Η εισαγωγή της μεταρρύθμισης των τετραμήνων στην εκπαίδευση, δεν συνιστά πανάκεια. Τα τετράμηνα, ούτως ή άλλως, δεν στοχεύουν σε μία εκ βάθρων ανανέωση ενός παρωχημένου και εν πολλοίς αποτυχημένου εκπαιδευτικού συστήματος. Από την άλλη, θα ήταν όμως πολύ ενδιαφέρουσα η εφαρμογή τους. Για έναν κύριο λόγο: Διά της εφαρμογής τους, το εκπαιδευτικό μας σύστημα πολύ πιο εύκολα, και κυρίως πολύ πιο τεκμηριωμένα, θα αποκάλυπτε τις πραγματικές του αδυναμίες.

Τα τετράμηνα δεν αποτελούν μέτρο το οποίο θα αλλάξει άρδην την παιδαγωγική και εν γένει τη φιλοσοφική προσέγγιση του βασικού στόχου που οφείλει να έχει κάθε κοινωνία, που δεν είναι άλλος από αυτό το τετριμμένο πλέον σύνθημα «Παιδεία για όλους». Η εισαγωγή των τετραμήνων περισσότερο παραπέμπει σε μία διαδικαστική πρόταση διαχείρισης ενός εξετασιοκεντρικού συστήματος το οποίο κατατρέχει το εκπαιδευτικό μας σύστημα από γενέσεώς του. Πρόκειται για εξετάσεις οι οποίες θα κληθούν περισσότερο να αξιολογήσουν γνώσεις και δεξιότητες και όχι αν τα παιδιά από το δημοτικό μέχρι το γυμνάσιο και το λύκειο έχουν αποκτήσει αυτό που είναι και το ζητούμενο, δηλαδή το ευ ζην.

Τι είναι

Βασική λογική των τετραμήνων είναι να μοιραστεί στα δύο η ύλη. Το σύστημα αυτό μέχρι και τη δεκαετία του ’80 εφαρμοζόταν με αρκετή επιτυχία στην Ελλάδα. Γύρω στα μέσα Ιανουαρίου, δηλαδή στη μέση της ακαδημαϊκής χρονιάς,  κλείνουν τα σχολεία για μερικές μέρες και οι μαθητές προσέρχονται για εξετάσεις σε όλα τα μαθήματα. Αυτό ήταν το αρχικό σχέδιο του Υπουργείου Παιδείας της Κύπρου. Στην πλήρη εφαρμογή των τετραμήνων για όλες τις τάξεις, βεβαίως, θα χρειάζονταν περισσότερες μέρες, τουλάχιστον 12 εργάσιμες. Οι μαθητές από τα μέσα Δεκεμβρίου θα είχαν στα χέρια τους την ύλη, οι καθηγητές θα έκαναν επαναλήψεις, και βεβαίως κάποιοι θα μπορούσαν να διαβάσουν και λίγο στις διακοπές των Χριστουγέννων. Ποιο είναι το πλεονέκτημα εδώ; Οι μαθητές δίνουν εξετάσεις στη μισή ύλη αφήνοντας την άλλη μισή για το καλοκαίρι. Με λίγα λόγια, οι εξετάσεις δεν είναι βουνό.

Στην Κύπρο, βέβαια, δεν αποφασίζουν οι ειδικοί. Μπήκαν οι σύνδεσμοι γονέων στη μέση για να υποδείξουν ότι δεν γίνεται τα παιδιά να ταλαιπωρούνται και να είναι αγχωμένα στις διακοπές τους. Στη δε Βουλή, κάποιοι βουλευτές αποφάσισαν να μπουν στον χορό της άγρας ψήφων, με αποτέλεσμα να μετατεθούν τα τετράμηνα τον Δεκέμβριο! Μόνο που τα τετράμηνα σε αυτή την περίπτωση πήγαν περίπατο. Οι εξετάσεις έγιναν εξετάσεις τριμήνου και πενταμήνου!

Οι καθηγητές

Μπήκαν στον χορό και οι καθηγητές. Οι οποίοι αρχικά διαφωνούσαν με τη φιλοσοφία των τετραμήνων, τώρα όμως απόκτησαν και πρακτικά επιχειρήματα:

  • Πώς θα γίνονται οι εξετάσεις αν δεν κλείνουν τα σχολεία (βεβαίως φέτος το πρόγραμμα είναι πιλοτικό και δεν αφορά όλους τους μαθητές), ποιος θα εποπτεύει τους μαθητές όταν οι καθηγητές θα διδάσκουν και σε άλλα τμήματα, σε ποια τμήματα θα γίνουν οι εξετάσεις αν ο κάθε μαθητής θα κάθεται σε ένα θρανίο οπότε θα χρειαστούν διπλάσιες τάξεις, που δεν υπάρχουν;
  • Πώς θα αντεπεξέλθουν οι μαθητές στην πίεση των εξετάσεων όταν και ο Νοέμβριος ουσιαστικά είναι μήνας εξετάσεων; Το σχολείο ανοίγει στις 10 Σεπτεμβρίου, στην πραγματικότητα αρχίζει να λειτουργεί αρχές Οκτωβρίου, αρχίζουν οι παραδόσεις και καλύπτεται ικανή ύλη για να μπορούν να γίνουν διαγωνίσματα αρχές Νοεμβρίου. Εν ολίγοις, όλο τον Νοέμβριο οι μαθητές θα δίνουν εξετάσεις και στη συνέχεια θα αρχίζουν ξανά εξετάσεις τετραμήνων στις 9-10 Δεκεμβρίου;

Επαναφορά

Το θέμα της εφαρμογής των τετραμήνων, εν ολίγοις, εξελίχθηκε σε βεντέτα για τους λάθους λόγους. Η πρόθεση του υπουργείου να τα εφαρμόσει δεν είναι κακή- και θα εξηγήσουμε στη συνέχεια τους λόγους- θεωρούμε ωστόσο (ό,τι και να γίνει φέτος τον Δεκέμβριο) πως η εφαρμογή των τετραμήνων από το 2021 θα πρέπει να μπει σε σωστή βάση. Οι εξετάσεις των τετραμήνων πρέπει να εφαρμοστούν και να διεκδικήσουν την αίγλη των αντίστοιχων τελικών εξετάσεων του Ιουνίου. Οπότε, προτείνουμε:

  • Τα σχολεία κλείνουν για εξετάσεις τετραμήνων από τις 20 Ιανουαρίου έως και 5 Φεβρουαρίου. Οι μαθητές από τις 7 έως και 20 Ιανουαρίου, επιστρέφοντας από τις διακοπές τους, κάνουν επαναλήψεις. Αυτό απαντά και στους γονείς για τα περί άγχους τις ημέρες των Χριστουγέννων.
  • Οι μέρες που θα αναλωθούν για τις εξετάσεις μπορούν να αναπληρωθούν, στα λύκεια κυρίως, από τη μετάθεση των τελικών εξετάσεων του Μαΐου. Αντί τα σχολεία να κλείνουν στις 15 Μαΐου, οι εξετάσεις ας μετατεθούν στις αρχές Ιουνίου. Επίσης, μέρες μπορούν να κερδηθούν από την κατάργηση κάποιων αργιών. Αν παρ’ όλα αυτά προκύπτει θέμα με τις ανεξετάσεις του Ιουνίου, ας μετατεθούν ξανά για τον Σεπτέμβριο. Ούτως ή άλλως τις πρώτες 10 μέρες του Σεπτεμβρίου οι καθηγητές έχουν αρκετό ελεύθερο χρόνο.
  • Το κλείσιμο του σχολείου επιτρέπει την εύρυθμη διεκπεραίωση των τετραμήνων, και από πλευράς χώρου και από πλευράς επόπτευσης των μαθητών και από πλευράς ολοκλήρωσης και αποστολής των εξεταστικών δοκιμίων. Λόγω του ότι σε αυτές τις εξετάσεις θα συμμετέχουν όλοι οι μαθητές όλων των τάξεων, το σχολείο τις μέρες των εξετάσεων θα πρέπει να λειτουργεί επί 16ώρου βάσεως. Οι μαθητές, δηλαδή, θα μπορούν να καλούνται σε εξετάσεις και τα πρωινά και τα απογεύματα.

Η πολυπλοκότητα

Η εφαρμογή των τετραμήνων πιστεύουμε ότι ανεβάζει τον δείκτη πολυπλοκότητας του ίδιου του εκπαιδευτικού συστήματος και κυρίως του κομματιού που αφορά την αξιολόγηση του μαθητή. Μέχρι στιγμής οι εκπαιδευτικοί ελέγχουν πλήρως το σύστημα αξιολόγησης του μαθητή. Υπό την έννοια ότι κάνουν τα διαγωνίσματα ανά τρίμηνο, αξιολογούν προφορικά τους μαθητές και καταλήγουν σε έναν βαθμό. Αυτό δεν ισχύει μόνο για τους μαθητές  της τρίτης λυκείου οι οποίοι παρακάθονται σε παγκύπριες απολυτήριες εξετάσεις οι οποίες διοργανώνονται από το Υπουργείο Παιδείας στο τέλος του χρόνου. Εν μέρει, βέβαια. Σε αυτές τις εξετάσεις τα γραπτά ετοιμάζονται με ευθύνη του Υπουργείου Παιδείας, τα ονόματα των διαγωνιζομένων είναι καλυμμένα και οι διορθωτές ανεξάρτητοι. Όταν λειτουργήσουν τα τετράμηνα, αυτό θα είναι σε μεγάλο βαθμό το σύστημα εξετάσεων, το οποίο θα επαναλαμβάνεται δύο φορές τον χρόνο για όλα τα βασικά μαθήματα και για όλες τις τάξεις. Αντιλαμβανόμαστε όλοι τι οργάνωση χρειάζεται για την εφαρμογή του.

Τα δύσκολα

Πέρα από την πολυπλοκότητα της διενέργειας των εξετάσεων, η εφαρμογή των τετραμήνων προκαλεί και μια σειρά φοβίες στους καθηγητές. Και στην πλειοψηφία των καθηγητών που εργάζονται με επαγγελματισμό, αλλά και στη μικρή εκείνη μειοψηφία που δεν θα έπρεπε να βρίσκονται στα σχολεία. Τα εξεταστικά δοκίμια των τετραμήνων, τα οποία θα καταρτίζονται από το Υπουργείο Παιδείας, έστω και με βαρύτητα 40% στον τελικό βαθμό θα έχουν ένα πρόσθετο εχέγγυο αντικειμενικότητας και κυρίως θα είναι μετρήσιμα και συγκρίσιμα

  • Κατ’ αρχάς, όλοι οι μαθητές θα εξετάζονται πάνω στην ίδια ύλη και θα απαντούν ακριβώς στις ίδιες ερωτήσεις. Αυτό σημαίνει ότι η ύλη πρέπει να διδάσκεται σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο από όλους τους καθηγητές.
  • Ταυτόχρονα, ο βαθμός αυτός θα επιτρέπει να διαγιγνώσκονται τα επίπεδα επιτυχίας ή αποτυχίας των μαθητών και κατ’ επέκταση των εκπαιδευτικών σε παγκύπρια πλέον κλίμακα. Τα συμπεράσματα μπορούν να εξάγονται άνετα μέσα από ένα λογισμικό, με αποτέλεσμα κάθε μαθητής, κάθε καθηγητής και εν γένει κάθε σχολική μονάδα να κρίνεται από τα αποτελέσματά της.
  • Την ίδια στιγμή βεβαίως, ο βαθμός του εξεταστικού δοκιμίου των τετραμήνων θα ορίζει τα όρια ή και τα περιθώρια του κάθε καθηγητή στη βαθμολόγηση του μαθητή στο υπόλοιπο 60%.

Τα όρια της σχολικής αποτυχίας 

Ρωτούν κάποιοι εκπαιδευτικοί, και έχουν δίκαιο. Άραγε δεν θα εμφανιστούν τα φαινόμενα των τελικών παγκυπρίων εξετάσεων της τρίτης λυκείου σε όλες πλέον της τάξεις; Δηλαδή κάποιοι απογοητευτικοί μέσοι όροι στα Ελληνικά και τα Μαθηματικά γύρω στο 8 και στο 9; Αυτοί οι μέσοι όροι εξυπονοούν ότι οι μισοί και πλέον μαθητές γράφουν στα διαγωνίσματα από 1-5. Οπότε, τι βαθμό θα πρέπει να βάλει ο καθηγητής για να περάσει η πλειοψηφία των μαθητών, όπως γίνεται σήμερα; Θα γράφει ο μαθητής στις εξετάσεις των τετραμήνων, θα βαθμολογείται, για παράδειγμα, με 3 με βαρύτητα 40% και θα έρχεται στη συνέχεια ο καθηγητής με βαρύτητα 60% και θα του βάζει 15 για να βγάλει 10 και να περάσει; Βασικά αυτή είναι η κατάσταση σήμερα, την οποία διαχειρίζεται ο κάθε καθηγητής χωριστά, αφού κανένας δεν τον ελέγχει. Αυτή η διακριτική ευχέρεια βεβαίως από τη στιγμή που θα υπάρχει το εξεταστικό δοκίμιο των τετραμήνων, με ανεξάρτητη βαθμολόγηση θα εκλείψει. Δεν μπορεί ο μαθητής του 3 μέσα από την προφορική εξέταση και τα διαγωνίσματα ημέρας του καθηγητή να παίρνει αυτό το μπόνους. Ένας μαθητής που γράφει 3 σε ένα γραπτό, αντικειμενικά ομιλούντες, όσο χουβαρντάς κι αν είναι ο καθηγητής (που επιπλέον θα είναι και ελεγχόμενος), δεν έχει τη δυνατότητα να πάρει περισσότερο από 6 ή 7. Εν τοιαύτη περιπτώσει, τι θα γίνει στο τέλος της χρονιάς και επί όλων των τάξεων αν έχουμε μια σχολική αποτυχία πέραν του 30% με μαθητές και μαθήτριες που θα πρέπει να επαναλάβουν τις τάξεις τους;

Κάποιοι παιδαγωγοί υποστηρίζουν ότι με αυτό τον τρόπο θα αναγκαστούν όλοι οι υπεύθυνοι να έρθουν κατάφατσα με την αλήθεια. Και η αλήθεια είναι πικρή. Το κυπριακό σχολείο, με τη συγκεκριμένη φιλοσοφία και ύλη μαθημάτων, είναι ένα σχολείο στο οποίο μπορεί να φοιτά κάτι παραπάνω από το 50% των Κυπρίων μαθητών. Οι υπόλοιποι αποτυγχάνουν, απλώς περνούν τον χρόνο τους για να πάρουν «το χαρτί», και κάπου εδώ μπορούν πλέον να εξηγηθούν και τα  φαινόμενα παραβατικότητας, αδιαφορίας κ.λπ.

Εν τοιαύτη περιπτώσει, και αν δεν θέλουμε να κρύψουμε το πρόβλημα κάτω από το χαλί, τα τετράμηνα είναι απολύτως χρήσιμα. Κι αυτό γιατί μπορούν να μας προσφέρουν μετρήσιμα και αντικειμενικά στοιχεία, τα οποία μπορούν να  στοιχειοθετήσουν γιατί το κυπριακό σχολείο χρειάζεται μία εκ βάθρων αναμόρφωση.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.