Φόρμα αναζήτησης

Τα κόμπλεξ της υπανάπτυξης

Κοιτάω από το παράθυρο της εφημερίδας μας. Απέναντι είναι η βουλή. Ακριβώς απέναντί μας. Στον κήπο γυρίζουν πανικόβλητοι άνθρωποι. Πυρετώδης κινητικότητα. Σαν μελίσσι. Τι έγινε; Τι υπάρχει; Έρχεται ο Πρόεδρος της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης Μουσταφά Σέντοπ. Άλλωστε, όποτε έρθει ένας ξένος, πανικοβάλλονται όλοι εδώ. Η ίδια είναι η κατάσταση και στην πρεσβεία που βρίσκεται απέναντι στη βουλή. Παρατάχθηκαν στο πεζοδρόμιο αστυνομικοί με κίτρινα γιλέκα. Είναι και εκείνοι έτοιμοι. Στον κόσμο κανείς δεν δίνει σημασία στην ΤΔΒΚ, αλλά η πολυτέλεια, πολυτέλεια. Ο Ολλανδός πρωθυπουργός πηγαίνει στη δουλειά με το ποδήλατο, ο Άγγλος πρωθυπουργός ταξιδεύει με το μετρό, αλλά οι δικοί μας με μαύρες μερσεντές. Όταν τα κοιτάω αυτά θυμάμαι τις εικόνες που είδα κάποτε στην πρωτεύουσα της Σουηδίας, Στοκχόλμη. Εκεί εκείνοι που ντύνονταν πιο σικάτα ήταν οι ξένοι που προέρχονταν από φτωχές χώρες. Ειδικά οι προερχόμενοι από την Τουρκία, τις αραβικές χώρες και οι Αφρικανοί. Κοστούμια. Γραβάτες. Και σικάτα παπούτσια. Και στα χέρια τους μια θαυμάσια τσάντα Μποντ. Τα γυαλιά τους Ray-Ban. Πάντα θεωρούσα ότι αυτό οφειλόταν από ένα κόμπλεξ φτώχειας. Σαν να προσπαθούσαν να κλείσουν με αυτά την υπανάπτυξη και τη φτώχεια τους. Οι πλούσιοι Σουηδοί αρέσκονταν να γυρίζουν πάντα με ρούχα με τα οποία δεν έκαναν επίδειξη, ρακένδυτοι. Τα κορίτσια με μια μακριά φούστα από ύφασμα γάζα. Οι άνδρες με ένα τριμμένο τζιν. Πάρα πολλοί δεν φορούσαν καν παπούτσια. Γύριζαν ξυπόλυτοι. Έμπαιναν και στο μετρό ξυπόλυτοι. Μια μέρα η μικρή κόρη μου, δείχνοντάς μου έναν από αυτούς, μου είπε: «Κοίτα μπαμπά, αυτός δεν έχει παπούτσια». Και εγώ της είπα: «Δεν φοράει παπούτσια επειδή είναι πλούσιος».

Την ίδια κατάσταση είδα και σε μια διεθνή διάσκεψη στην οποία συμμετείχα στη Λιβύη κατά τη δεκαετία του 1980. Ήταν η Διάσκεψη της Πράσινης Βίβλου του Καντάφι. Και υπήρχαν καλεσμένοι από όλα τα έθνη. Καθηγητές, ακαδημαϊκοί, γνωστοί νομικοί και δικηγόροι. Από την Τουρκία υπήρχε μια αντιπροσωπεία στην οποία συμμετείχαν και οι Μουμντάζ Σοϊσάλ και Τζενγκίζ Τσαντάρ. Όλοι φορούσαν γραβάτες. Οι καθηγητές, όμως, ήταν ντυμένοι πολύ απλά. Ένα φανελάκι. Ένα τζιν. Ακόμα και τα μαλλιά δεν ήταν χτενισμένα ειδικά. Στα φανελάκια που φορούσαν υπήρχαν φωτογραφίες της Angela Davis, των Beatles, κ.λπ. Άρα κανείς δεν ενδιαφερόταν να κάνει επίδειξη. Ήταν αρκετά αυτά που είχαν μέσα στο κεφάλι τους. Ένας Τούρκος καθηγητής, τους κοίταξε και στεναχωρήθηκε για το κοστούμι και τη γραβάτα του. «Κοίτα μωρέ αυτούς τους ανθρώπους», είπε και έλυσε και έβγαλε τη γραβάτα του.

Σε μια τέτοια κατάσταση περιέπεσα και εγώ την πρώτη μέρα που πήγα στη Στοκχόλμη. Και εγώ ήμουν ντυμένος καλά. Ντράπηκα και εγώ για τα καλά μου ρούχα, όταν αναμείχθηκα μέσα στους σουλατσαδόρους στα σκαλιά της πέτρινης σκάλας στην πλατεία της πόλης. Εκείνη τη στιγμή ήθελα πολύ να είχα παλιά σκισμένα ρούχα. Με αυτή μου την αμφίεση γινόταν εύκολα αντιληπτό ότι ήμουν πολίτης μιας υπανάπτυκτης χώρας.

Ευτυχώς που άλλαξαν οι καιροί. Βλέπω τώρα ότι αυξήθηκε και εδώ σε εμάς η προτίμηση στα παλιά σκισμένα ρούχα και όχι στα καινούργια, κολλαριστά ενδύματα. Ειδικά οι νέοι προτιμούν τα σκισμένα τζιν. Αλλά αυτά δεν μπορείτε να τα δείτε στα επίσημα πρόσωπα.

Όσοι εδώ σε εμάς δεν κατάφεραν να αποδείξουν τον εαυτό τους στον κόσμο με την ανόητη πολιτική τους, προσπαθούν να ικανοποιηθούν με μιαν πολυτελή επίδειξη. Κοστούμια της τελευταίας μόδας. Αυτοκίνητα της τελευταίας μόδας. Και κόκκινα χαλιά. Και μπόλικες συνοδείες που παίζουν σειρήνες. Ένας στρατός από σωματοφύλακες σάμπως και κάποιος θα προβεί σε απόπειρα δολοφονίας. Ειδικά όταν έρθει ο Ταγίπ Ερντογάν, υπάρχουν και ελεύθεροι σκοπευτές που παίρνουν θέση σε ψηλές στέγες. Ήρθε ο Σέντοπ. Αν ήρθε, ήρθε. Τι υπάρχει για να προκαλείται τόσος πανικός. Ποιος θα αποδείξει τι, σε ποιον. Μέχρι τώρα δεν έγινε απόπειρα δολοφονίας ενάντια σε κανέναν πολιτικό μας εδώ. Ο Ραούφ Ντενκτάς έπαιρνε τη φωτογραφική του μηχανή και έβγαινε στους δρόμους. Πήγαινε στην αγορά, χωνόταν μέσα στα στενά σοκάκια, φωτογράφιζε τις γυναίκες που καθάριζαν μολοχίες μπροστά στην πόρτα τους. Κάποτε δεν υπήρχαν αυστηρά μέτρα ασφαλείας στο Προεδρικό. Τα αυστηρά μέτρα άρχισαν μετά την εκλογή του Μεχμέτ Αλί Ταλάτ.
Δεν μπουχτίσατε από τις επιδεικτικές τελετές, τις πολυτελείς υποδοχές; Στον κόσμο δεν νοιάζεται καν κανείς για εμάς, αλλά λατρεύουμε τα κόκκινα χαλιά. Μήπως άδικα είπαν «δεν έχει να πιει αϊράνι και πάει με το άλογο στην τουαλέτα»; Καλωσόρισε ο Σέντοπ. Μας χρειάζεται μια μπάλα. Για να τρυπήσουμε τα δίχτυα!